ΠΟΛΕΙΣ
ΚΑΙ ΠΛΟΙΑ ΤΟΥ ΤΡΩΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Ο "νηών κατάλογος" (ο κατάλογος των πλοίων) είναι από τα πιο
πολυσυζητημένα εδάφια της Ιλιάδας. Είναι κατά τον Όμηρο ο κατάλογος των πλοίων
και των στρατευμάτων ανά ελληνική πόλη, που παίρνουν μέρος στον τρωικό πόλεμο
(γύρω στο 1250 π.Χ.), με ιδιαίτερη αναφορά στα ονόματα των αρχηγών των
στρατευμάτων ανά πόλη. Πολλοί υποστηρίζουν ότι βασίζεται σε προγενέστερο ποίημα
της μυκηναϊκής εποχής που ο Όμηρος χρησιμοποίησε αυτούσιο ενσωματώνοντάς
το στο έπος. Άλλοι υποστηρίζουν ότι ο Όμηρος περιγράφει στον κατάλογο αυτόν τις
μεγάλες πόλεις της εποχής του (8ος αι. π.Χ.) και τις ανάγει αναχρονιστικά πίσω
στην μυκηναϊκή εποχή.Είτε πρόκειται για έναν κατάλογο των ελληνικών πόλεων του 13ου αι. είτε του 8ου αι. π.Χ., η σημασία του είναι ανεκτίμητη. Ο κατάλογος είναι μέρος της Β ραψωδίας της Ιλιάδας και ακολουθείται από έναν κατάλογο της δύναμης των Τρώων και των συμμάχων τους, ο οποίος είναι αρκετά μικρότερος σε έκταση.
![]() |
Ο κατάλογος -Συνολικά αναφέρονται 29 βασίλεια και ο συνολικός
τους στόλος φτάνει το 1186 πλοία. Τα περισσότερα τοπωνύμια έχουν εξακριβωθεί
ότι πράγματι υπήρξαν οικισμοί της εποχής εκείνης.
|
Περιοχή
|
Πόλεις
|
Ηγεμόνες
|
Πλοία
|
Βοιωτία
|
Υρίη, Αυλίδα, Σχοίνος, Σκώλος, Ετεωνός, Θεσπεία,
Γραία, Μυκαλησσός, Άρμα, Ειλέσιον, Ερυθραί, Ελεών, Ύλη, Πετεών, Ωκαλέη,
Μεδεών, Κώπαι, Εύτρησις, Θίσβη, Κορώνεια, Αλίαρτος, Πλάταια, Γλίσας,
Υποθήβαι, Ογχηστός, Άρνη, Μίδεια, Νίσα, Ανθηδών
|
Πηνέλεως, Λήιτος, Αρκεσίλαος, Προθαίνωρ, Κλόνιος
|
50
|
Μινύες
|
Ασπληδών, Ορχομενός
|
Ασκάλαφος, Ιάλμενος
|
30
|
Φωκίδα
|
Κυπάρισσος, Πυθώ, Ανεμώρεια, Υάμπολις, Λίλαια,
Χρύσα, Δαυλίς, Πανοπεύς, ποταμός Κηφισσός
|
Σχεδίος, Επίστροφος
|
40
|
Λοκρίδα
|
Αίας του Οιλέως (ο Λοκρός)
|
40
|
|
Εύβοια (Άβαντες)
|
Χαλκίς, Ερέτρια, Ιστιαία, Κήρινθος, Δίον,
Κάρυστος, Στύρα
|
Ελεφήνωρ
|
40
|
Αθήνα
|
Κύνος, Οπόης, Καλλίατος, Βήσσα, Σκάρφη, Αυγείαι,
Τάρφη, Θρόνιο
|
Μενεσθεύς
|
50
|
Σαλαμίνα
|
Αίας ο Τελαμώνιος
|
12
|
|
Άργος, Τίρυνθα, Ερμιόνη, Ασίνη, Τροιζήνα, Ηιόνες,
Επίδαυρος, Αίγινα, Μάσης
|
Διομήδης, υπαρχηγοί: Σθένελος, Ευρύαλος
|
80
|
|
Μυκήνες, Κόρινθος, Κλεωναί, Ορνειαί, Αραιθυρέη,
Σικυώνα,Υπηρήσια, Γονόεσσα, Πελλήνη, Αίγιο, Αιγιαλός, Ελίκη
|
Αγαμέμνων
|
100
|
|
Λακεδαίμων
|
Φάρις, Σπάρτη, Μέσση, Βρυσειαί, Αυγειαί, Αμύκλες,
Έλος, Λάας, Οίτυλος
|
Μενέλαος
|
60
|
Πύλος, Αρήνη, Θρύον, Αίπυ, Κυπαρισσήης,
Αμφιγένεια, Πτελεός, Έλος, Δώριον
|
Νέστωρ
|
90
|
|
Αρκαδία
|
Κυλλήνη, Φενεός, Ορχομενός, Ρίπη, Στρατίη,
Ενίσπη, Τεγέα, Μαντίνεια, Στύμφυλος, Παρρασίη
|
Αγαπήνωρ
|
60
|
Ήλιδα
|
Βουπράσιο,Υρμίνη, Μύρσινος, Ωλενίη, Αλείσιον
|
Αμφίμαχος, Θάλπιος, Διώρης, Πολύξενος
|
10
|
Δουλίχιοι
|
Δουλίχι, Εχινάδες νήσοι (απέναντι από την Ηλεία)
|
Μέγης
|
40
|
Κεφαλήνιοι
|
Ιθάκη, Νηριτός, Κροκύλεια, Αιγίλιο, Ζάκυνθος,
Σάμος
|
Οδυσσεύς
|
12
|
Αιτωλία
|
Πλευρών, Ώλενος, Πυλήνη, Χαλκίς, Καλυδώνα
|
Θόας, γιος του Ανδραίμονα
|
40
|
Κρήτη
|
Γόρτυνα, Λύκτος, Μίλητος, Λύκαστος, Φαιστός,
Ρύτιον και άλλες πόλεις (σνλ.100-εκατόμπολις)
|
Ιδομενεύς, Μηριόνης
|
80
|
Ρόδος
|
Λίνδος, Ιάλυσος, Κάμειρος
|
Τληπόλεμος
|
9
|
Σύμη
|
Νιρεύς
|
3
|
|
Νίσυρος, Κάρπαθος, Κάσος, Κως, Καλύδναι νήσοι
|
Φείδιππος, Άντιφος
|
30
|
|
Άργος Πελασγικό, Άλος, Αλόπη, Τραχίς, Φθία, Ελλάς
|
Αχιλλεύς, εν συνεχεία Νεοπτόλεμος
|
50
|
|
Φυλάκη, Πύρασος, Ίτων, Αντρών, Πτελεός
|
Πρωτεσίλαος, εν συνεχεία Ποδάρκης
|
40
|
|
Φεραί, Βοίβη, Γλαφύραι, Ιαωλκός
|
Εύμηλος
|
40
|
|
Μεθώνη, Θαυμακία, Μελιβοία, Ολιζών
|
Φιλοκτήτης, εν συνεχεία Μέδων
|
7
|
|
Τρίκκη, Ιθώμη (Θεσσαλίας), Οιχαλία
|
Ποδαλείριος, Μαχάων
|
40
|
|
Ορμένιο, Αστέριο, Τιτάνοιο
|
Ευρύπυλος
|
40
|
|
Άργισσα, Γυρτώνη, Όρθη, Ηλώνη, Ολοοσσών, οι εκ
Πηλίου, Αίθηκες (κάτοικοι περιοχής της Θεσσαλίας)
|
Πολυποίτης, Λεοντεύς
|
40
|
|
Κύφος, Δωδώνι (Θεσσαλική), Γόννος, όχθες του
Τιταρίσιου
|
Γυνεύς
|
22
|
|
Μάγνητες «οι περί Πηνειόν και Πήλιον εινοσίγυλλον
ναίεσκον»
|
Πρόθοος
|
40
|
Ο ΟΜΗΡΟΣ ΑΝΑΦΕΡΕΙ
ἄλλοι μέν ῥα θεοί τε καὶ ἀνέρες
ἱπποκορυσταὶ
εὗδον παννύχιοι, Δία δ' οὐκ ἔχε
νήδυμος ὕπνος,
ἀλλ' ὅ γε μερμήριζε κατὰ φρένα ὡς
Ἀχιλῆα
τιμήσῃ, ὀλέσῃ δὲ πολέας ἐπὶ νηυσὶν
Ἀχαιῶν.
ἥδε δέ οἱ κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο
βουλή, 5
πέμψαι ἐπ' Ἀτρεί̈δῃ Ἀγαμέμνονι οὖλον
ὄνειρον:
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα
προσηύδα:
βάσκ' ἴθι οὖλε ὄνειρε θοὰς ἐπὶ νῆας
Ἀχαιῶν:
ἐλθὼν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος
Ἀτρεί̈δαο
πάντα μάλ' ἀτρεκέως ἀγορευέμεν ὡς
ἐπιτέλλω: 10
θωρῆξαί ἑ κέλευε κάρη κομόωντας
Ἀχαιοὺς
πανσυδίῃ: νῦν γάρ κεν ἕλοι πόλιν
εὐρυάγυιαν
Τρώων: οὐ γὰρ ἔτ' ἀμφὶς Ὀλύμπια
δώματ' ἔχοντες
ἀθάνατοι φράζονται: ἐπέγναμψεν γὰρ
ἅπαντας
Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδε'
ἐφῆπται. 15
ὣς φάτο, βῆ δ' ἄρ' ὄνειρος ἐπεὶ τὸν
μῦθον ἄκουσε:
καρπαλίμως δ' ἵκανε θοὰς ἐπὶ νῆας
Ἀχαιῶν,
βῆ δ' ἄρ' ἐπ' Ἀτρεί̈δην Ἀγαμέμνονα:
τὸν δὲ κίχανεν
εὕδοντ' ἐν κλισίῃ, περὶ δ' ἀμβρόσιος
κέχυθ' ὕπνος.
στῆ δ' ἄρ' ὑπὲρ κεφαλῆς Νηληί̈ῳ υἷι
ἐοικώς 20
Νέστορι, τόν ῥα μάλιστα γερόντων τῖ'
Ἀγαμέμνων:
τῷ μιν ἐεισάμενος προσεφώνεε θεῖος
ὄνειρος:
εὕδεις Ἀτρέος υἱὲ δαί̈φρονος
ἱπποδάμοιο:
οὐ χρὴ παννύχιον εὕδειν βουληφόρον
ἄνδρα
ᾧ λαοί τ' ἐπιτετράφαται καὶ τόσσα
μέμηλε: 25
νῦν δ' ἐμέθεν ξύνες ὦκα: Διὸς δέ τοι
ἄγγελός εἰμι,
ὃς σεῦ ἄνευθεν ἐὼν μέγα κήδεται ἠδ'
ἐλεαίρει.
θωρῆξαί σε κέλευσε κάρη κομόωντας
Ἀχαιοὺς
πανσυδίῃ: νῦν γάρ κεν ἕλοις πόλιν
εὐρυάγυιαν
Τρώων: οὐ γὰρ ἔτ' ἀμφὶς Ὀλύμπια
δώματ' ἔχοντες 30
ἀθάνατοι φράζονται: ἐπέγναμψεν γὰρ
ἅπαντας
Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδε'
ἐφῆπται
ἐκ Διός: ἀλλὰ σὺ σῇσιν ἔχε φρεσί,
μηδέ σε λήθη
αἱρείτω εὖτ' ἄν σε μελίφρων ὕπνος
ἀνήῃ.
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπεβήσετο, τὸν δὲ λίπ'
αὐτοῦ 35
τὰ φρονέοντ' ἀνὰ θυμὸν ἅ ῥ' οὐ
τελέεσθαι ἔμελλον:
φῆ γὰρ ὅ γ' αἱρήσειν Πριάμου πόλιν
ἤματι κείνῳ
νήπιος, οὐδὲ τὰ ᾔδη ἅ ῥα Ζεὺς μήδετο
ἔργα:
θήσειν γὰρ ἔτ' ἔμελλεν ἐπ' ἄλγεά τε
στοναχάς τε
Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς
ὑσμίνας. 40
ἔγρετο δ' ἐξ ὕπνου, θείη δέ μιν
ἀμφέχυτ' ὀμφή:
ἕζετο δ' ὀρθωθείς, μαλακὸν δ' ἔνδυνε
χιτῶνα
καλὸν νηγάτεον, περὶ δὲ μέγα βάλλετο
φᾶρος:
ποσσὶ δ' ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ
πέδιλα,
ἀμφὶ δ' ἄρ' ὤμοισιν βάλετο ξίφος
ἀργυρόηλον: 45
εἵλετο δὲ σκῆπτρον πατρώϊον ἄφθιτον
αἰεὶ
σὺν τῷ ἔβη κατὰ νῆας Ἀχαιῶν
χαλκοχιτώνων:
ἠὼς μέν ῥα θεὰ προσεβήσετο μακρὸν
Ὄλυμπον
Ζηνὶ φόως ἐρέουσα καὶ ἄλλοις
ἀθανάτοισιν:
αὐτὰρ ὃ κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι
κέλευσε 50
κηρύσσειν ἀγορὴν δὲ κάρη κομόωντας
Ἀχαιούς:
οἳ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δ' ἠγείροντο μάλ'
ὦκα:
βουλὴν δὲ πρῶτον μεγαθύμων ἷζε
γερόντων
Νεστορέῃ παρὰ νηὶ̈ Πυλοιγενέος
βασιλῆος:
τοὺς ὅ γε συγκαλέσας πυκινὴν
ἀρτύνετο βουλήν: 55
κλῦτε φίλοι: θεῖός μοι ἐνύπνιον
ἦλθεν ὄνειρος
ἀμβροσίην διὰ νύκτα: μάλιστα δὲ
Νέστορι δίῳ
εἶδός τε μέγεθός τε φυήν τ' ἄγχιστα
ἐῴκει:
στῆ δ' ἄρ' ὑπὲρ κεφαλῆς καί με πρὸς
μῦθον ἔειπεν:
εὕδεις Ἀτρέος υἱὲ δαί̈φρονος
ἱπποδάμοιο: 60
οὐ χρὴ παννύχιον εὕδειν βουληφόρον
ἄνδρα,
ᾧ λαοί τ' ἐπιτετράφαται καὶ τόσσα
μέμηλε:
νῦν δ' ἐμέθεν ξύνες ὦκα: Διὸς δέ τοι
ἄγγελός εἰμι,
ὃς σεῦ ἄνευθεν ἐὼν μέγα κήδεται ἠδ'
ἐλεαίρει:
θωρῆξαί σε κέλευσε κάρη κομόωντας
Ἀχαιοὺς 65
πανσυδίῃ: νῦν γάρ κεν ἕλοις πόλιν
εὐρυάγυιαν
Τρώων: οὐ γὰρ ἔτ' ἀμφὶς Ὀλύμπια
δώματ' ἔχοντες
ἀθάνατοι φράζονται: ἐπέγναμψεν γὰρ
ἅπαντας
Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδε'
ἐφῆπται
ἐκ Διός: ἀλλὰ σὺ σῇσιν ἔχε φρεσίν:
ὣς ὃ μὲν εἰπὼν 70
ᾤχετ' ἀποπτάμενος, ἐμὲ δὲ γλυκὺς
ὕπνος ἀνῆκεν.
ἀλλ' ἄγετ' αἴ κέν πως θωρήξομεν υἷας
Ἀχαιῶν:
πρῶτα δ' ἐγὼν ἔπεσιν πειρήσομαι, ἣ
θέμις ἐστί,
καὶ φεύγειν σὺν νηυσὶ πολυκλήϊσι
κελεύσω:
ὑμεῖς δ' ἄλλοθεν ἄλλος ἐρητύειν
ἐπέεσσιν. 75
ἤτοι ὅ γ' ὣς εἰπὼν κατ' ἄρ' ἕζετο,
τοῖσι δ' ἀνέστη
Νέστωρ, ὅς ῥα Πύλοιο ἄναξ ἦν
ἠμαθόεντος,
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ
μετέειπεν:
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ
μέδοντες
εἰ μέν τις τὸν ὄνειρον Ἀχαιῶν ἄλλος
ἔνισπε 80
ψεῦδός κεν φαῖμεν καὶ νοσφιζοίμεθα
μᾶλλον:
νῦν δ' ἴδεν ὃς μέγ' ἄριστος Ἀχαιῶν
εὔχεται εἶναι:
ἀλλ' ἄγετ' αἴ κέν πως θωρήξομεν υἷας
Ἀχαιῶν.
ὣς ἄρα φωνήσας βουλῆς ἐξῆρχε
νέεσθαι,
οἳ δ' ἐπανέστησαν πείθοντό τε
ποιμένι λαῶν 85
σκηπτοῦχοι βασιλῆες: ἐπεσσεύοντο δὲ
λαοί.
ἠύ̈τε ἔθνεα εἶσι μελισσάων ἁδινάων
πέτρης ἐκ γλαφυρῆς αἰεὶ νέον
ἐρχομενάων,
βοτρυδὸν δὲ πέτονται ἐπ' ἄνθεσιν
εἰαρινοῖσιν:
αἳ μέν τ' ἔνθα ἅλις πεποτήαται, αἳ
δέ τε ἔνθα: 90
ὣς τῶν ἔθνεα πολλὰ νεῶν ἄπο καὶ
κλισιάων
ἠϊόνος προπάροιθε βαθείης
ἐστιχόωντο
ἰλαδὸν εἰς ἀγορήν: μετὰ δέ σφισιν
ὄσσα δεδήει
ὀτρύνουσ' ἰέναι Διὸς ἄγγελος: οἳ δ'
ἀγέροντο.
τετρήχει δ' ἀγορή, ὑπὸ δὲ
στεναχίζετο γαῖα 95
λαῶν ἱζόντων, ὅμαδος δ' ἦν: ἐννέα δέ
σφεας
κήρυκες βοόωντες ἐρήτυον, εἴ ποτ'
ἀϋτῆς
σχοίατ', ἀκούσειαν δὲ διοτρεφέων
βασιλήων.
σπουδῇ δ' ἕζετο λαός, ἐρήτυθεν δὲ
καθ' ἕδρας
παυσάμενοι κλαγγῆς: ἀνὰ δὲ κρείων
Ἀγαμέμνων 100
ἔστη σκῆπτρον ἔχων τὸ μὲν Ἥφαιστος
κάμε τεύχων.
Ἥφαιστος μὲν δῶκε Διὶ Κρονίωνι
ἄνακτι,
αὐτὰρ ἄρα Ζεὺς δῶκε διακτόρῳ
ἀργεϊφόντῃ:
Ἑρμείας δὲ ἄναξ δῶκεν Πέλοπι πληξίππῳ,
αὐτὰρ ὃ αὖτε Πέλοψ δῶκ' Ἀτρέϊ
ποιμένι λαῶν, 105
Ἀτρεὺς δὲ θνῄσκων ἔλιπεν πολύαρνι
Θυέστῃ,
αὐτὰρ ὃ αὖτε Θυέστ' Ἀγαμέμνονι λεῖπε
φορῆναι,
πολλῇσιν νήσοισι καὶ Ἄργεϊ παντὶ
ἀνάσσειν.
τῷ ὅ γ' ἐρεισάμενος ἔπε' Ἀργείοισι
μετηύδα:
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες
Ἄρηος 110
Ζεύς με μέγα Κρονίδης ἄτῃ ἐνέδησε
βαρείῃ,
σχέτλιος, ὃς πρὶν μέν μοι ὑπέσχετο
καὶ κατένευσεν
Ἴλιον ἐκπέρσαντ' εὐτείχεον
ἀπονέεσθαι,
νῦν δὲ κακὴν ἀπάτην βουλεύσατο, καί
με κελεύει
δυσκλέα Ἄργος ἱκέσθαι, ἐπεὶ πολὺν
ὤλεσα λαόν. 115
οὕτω που Διὶ μέλλει ὑπερμενέϊ φίλον
εἶναι,
ὃς δὴ πολλάων πολίων κατέλυσε κάρηνα
ἠδ' ἔτι καὶ λύσει: τοῦ γὰρ κράτος
ἐστὶ μέγιστον.
αἰσχρὸν γὰρ τόδε γ' ἐστὶ καὶ
ἐσσομένοισι πυθέσθαι
μὰψ οὕτω τοιόνδε τοσόνδε τε λαὸν
Ἀχαιῶν 120
ἄπρηκτον πόλεμον πολεμίζειν ἠδὲ
μάχεσθαι
ἀνδράσι παυροτέροισι, τέλος δ' οὔ πώ
τι πέφανται:
εἴ περ γάρ κ' ἐθέλοιμεν Ἀχαιοί τε
Τρῶές τε
ὅρκια πιστὰ ταμόντες ἀριθμηθήμεναι
ἄμφω,
Τρῶας μὲν λέξασθαι ἐφέστιοι ὅσσοι
ἔασιν, 125
ἡμεῖς δ' ἐς δεκάδας διακοσμηθεῖμεν
Ἀχαιοί,
Τρώων δ' ἄνδρα ἕκαστοι ἑλοίμεθα οἰνοχοεύειν,
πολλαί κεν δεκάδες δευοίατο
οἰνοχόοιο.
τόσσον ἐγώ φημι πλέας ἔμμεναι υἷας
Ἀχαιῶν
Τρώων, οἳ ναίουσι κατὰ πτόλιν: ἀλλ'
ἐπίκουροι 130
πολλέων ἐκ πολίων ἐγχέσπαλοι ἄνδρες
ἔασιν,
οἵ με μέγα πλάζουσι καὶ οὐκ εἰῶσ'
ἐθέλοντα
Ἰλίου ἐκπέρσαι εὖ ναιόμενον
πτολίεθρον.
ἐννέα δὴ βεβάασι Διὸς μεγάλου
ἐνιαυτοί,
καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα
λέλυνται: 135
αἳ δέ που ἡμέτεραί τ' ἄλοχοι καὶ
νήπια τέκνα
εἵατ' ἐνὶ μεγάροις ποτιδέγμεναι:
ἄμμι δὲ ἔργον
αὔτως ἀκράαντον οὗ εἵνεκα δεῦρ'
ἱκόμεσθα.
ἀλλ' ἄγεθ' ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω πειθώμεθα
πάντες:
φεύγωμεν σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα
γαῖαν: 140
οὐ γὰρ ἔτι Τροίην αἱρήσομεν
εὐρυάγυιαν.
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ θυμὸν ἐνὶ
στήθεσσιν ὄρινε
πᾶσι μετὰ πληθὺν ὅσοι οὐ βουλῆς
ἐπάκουσαν:
κινήθη δ' ἀγορὴ φὴ κύματα μακρὰ
θαλάσσης
πόντου Ἰκαρίοιο, τὰ μέν τ' Εὖρός τε
Νότος τε 145
ὤρορ' ἐπαί̈ξας πατρὸς Διὸς ἐκ
νεφελάων.
ὡς δ' ὅτε κινήσῃ Ζέφυρος βαθὺ λήϊον
ἐλθὼν
λάβρος ἐπαιγίζων, ἐπί τ' ἠμύει
ἀσταχύεσσιν,
ὣς τῶν πᾶσ' ἀγορὴ κινήθη: τοὶ δ'
ἀλαλητῷ
νῆας ἔπ' ἐσσεύοντο, ποδῶν δ'
ὑπένερθε κονίη 150
ἵστατ' ἀειρομένη: τοὶ δ' ἀλλήλοισι
κέλευον
ἅπτεσθαι νηῶν ἠδ' ἑλκέμεν εἰς ἅλα
δῖαν,
οὐρούς τ' ἐξεκάθαιρον: ἀϋτὴ δ'
οὐρανὸν ἷκεν
οἴκαδε ἱεμένων: ὑπὸ δ' ᾕρεον ἕρματα
νηῶν.
ἔνθά κεν Ἀργείοισιν ὑπέρμορα νόστος
ἐτύχθη 155
εἰ μὴ Ἀθηναίην Ἥρη πρὸς μῦθον ἔειπεν:
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος
Ἀτρυτώνη,
οὕτω δὴ οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα
γαῖαν
Ἀργεῖοι φεύξονται ἐπ' εὐρέα νῶτα
θαλάσσης,
κὰδ δέ κεν εὐχωλὴν Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ
λίποιεν 160
Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλοὶ
Ἀχαιῶν
ἐν Τροίῃ ἀπόλοντο φίλης ἀπὸ πατρίδος
αἴης:
ἀλλ' ἴθι νῦν κατὰ λαὸν Ἀχαιῶν
χαλκοχιτώνων:
σοῖς ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρήτυε φῶτα
ἕκαστον,
μηδὲ ἔα νῆας ἅλα δ' ἑλκέμεν
ἀμφιελίσσας. 165
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησε θεὰ γλαυκῶπις
Ἀθήνη,
βῆ δὲ κατ' Οὐλύμποιο καρήνων
ἀί̈ξασα:
καρπαλίμως δ' ἵκανε θοὰς ἐπὶ νῆας
Ἀχαιῶν.
εὗρεν ἔπειτ' Ὀδυσῆα Διὶ μῆτιν
ἀτάλαντον
ἑσταότ': οὐδ' ὅ γε νηὸς ἐϋσσέλμοιο
μελαίνης 170
ἅπτετ', ἐπεί μιν ἄχος κραδίην καὶ
θυμὸν ἵκανεν:
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη προσέφη γλαυκῶπις
Ἀθήνη:
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχαν'
Ὀδυσσεῦ,
οὕτω δὴ οἶκον δὲ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
φεύξεσθ' ἐν νήεσσι πολυκλήϊσι
πεσόντες, 175
κὰδ δέ κεν εὐχωλὴν Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ
λίποιτε
Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλοὶ
Ἀχαιῶν
ἐν Τροίῃ ἀπόλοντο φίλης ἀπὸ πατρίδος
αἴης;
ἀλλ' ἴθι νῦν κατὰ λαὸν Ἀχαιῶν, μηδ'
ἔτ' ἐρώει,
σοῖς δ' ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρήτυε φῶτα
ἕκαστον, 180
μηδὲ ἔα νῆας ἅλα δ' ἑλκέμεν
ἀμφιελίσσας.
ὣς φάθ', ὃ δὲ ξυνέηκε θεᾶς ὄπα
φωνησάσης,
βῆ δὲ θέειν, ἀπὸ δὲ χλαῖναν βάλε:
τὴν δὲ κόμισσε
κῆρυξ Εὐρυβάτης Ἰθακήσιος ὅς οἱ
ὀπήδει:
αὐτὸς δ' Ἀτρεί̈δεω Ἀγαμέμνονος
ἀντίος ἐλθὼν 185
δέξατό οἱ σκῆπτρον πατρώϊον ἄφθιτον
αἰεί:
σὺν τῷ ἔβη κατὰ νῆας Ἀχαιῶν
χαλκοχιτώνων.
ὅν τινα μὲν βασιλῆα καὶ ἔξοχον ἄνδρα
κιχείη
τὸν δ' ἀγανοῖς ἐπέεσσιν ἐρητύσασκε
παραστάς:
δαιμόνι' οὔ σε ἔοικε κακὸν ὣς
δειδίσσεσθαι, 190
ἀλλ' αὐτός τε κάθησο καὶ ἄλλους
ἵδρυε λαούς:
οὐ γάρ πω σάφα οἶσθ' οἷος νόος
Ἀτρεί̈ωνος:
νῦν μὲν πειρᾶται, τάχα δ' ἴψεται
υἷας Ἀχαιῶν.
ἐν βουλῇ δ' οὐ πάντες ἀκούσαμεν οἷον
ἔειπε.
μή τι χολωσάμενος ῥέξῃ κακὸν υἷας
Ἀχαιῶν: 195
θυμὸς δὲ μέγας ἐστὶ διοτρεφέων
βασιλήων,
τιμὴ δ' ἐκ Διός ἐστι, φιλεῖ δέ ἑ
μητίετα Ζεύς.
ὃν δ' αὖ δήμου τ' ἄνδρα ἴδοι βοόωντά
τ' ἐφεύροι,
τὸν σκήπτρῳ ἐλάσασκεν ὁμοκλήσασκέ τε
μύθῳ:
δαιμόνι' ἀτρέμας ἧσο καὶ ἄλλων μῦθον
ἄκουε, 200
οἳ σέο φέρτεροί εἰσι, σὺ δ'
ἀπτόλεμος καὶ ἄναλκις
οὔτέ ποτ' ἐν πολέμῳ ἐναρίθμιος οὔτ'
ἐνὶ βουλῇ:
οὐ μέν πως πάντες βασιλεύσομεν
ἐνθάδ' Ἀχαιοί:
οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη: εἷς
κοίρανος ἔστω,
εἷς βασιλεύς, ᾧ δῶκε Κρόνου πάϊς
ἀγκυλομήτεω 205
σκῆπτρόν τ' ἠδὲ θέμιστας, ἵνά σφισι
βουλεύῃσι.
ὣς ὅ γε κοιρανέων δίεπε στρατόν: οἳ
δ' ἀγορὴν δὲ
αὖτις ἐπεσσεύοντο νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων
ἠχῇ, ὡς ὅτε κῦμα πολυφλοίσβοιο
θαλάσσης
αἰγιαλῷ μεγάλῳ βρέμεται, σμαραγεῖ δέ
τε πόντος. 210
ἄλλοι μέν ῥ' ἕζοντο, ἐρήτυθεν δὲ
καθ' ἕδρας:
Θερσίτης δ' ἔτι μοῦνος ἀμετροεπὴς
ἐκολῴα,
ὃς ἔπεα φρεσὶν ᾗσιν ἄκοσμά τε πολλά
τε ᾔδη
μάψ, ἀτὰρ οὐ κατὰ κόσμον, ἐριζέμεναι
βασιλεῦσιν,
ἀλλ' ὅ τι οἱ εἴσαιτο γελοίϊον
Ἀργείοισιν 215
ἔμμεναι: αἴσχιστος δὲ ἀνὴρ ὑπὸ Ἴλιον
ἦλθε:
φολκὸς ἔην, χωλὸς δ' ἕτερον πόδα: τὼ
δέ οἱ ὤμω
κυρτὼ ἐπὶ στῆθος συνοχωκότε: αὐτὰρ
ὕπερθε
φοξὸς ἔην κεφαλήν, ψεδνὴ δ'
ἐπενήνοθε λάχνη.
ἔχθιστος δ' Ἀχιλῆϊ μάλιστ' ἦν ἠδ'
Ὀδυσῆϊ: 220
τὼ γὰρ νεικείεσκε: τότ' αὖτ'
Ἀγαμέμνονι δίῳ
ὀξέα κεκλήγων λέγ' ὀνείδεα: τῷ δ'
ἄρ' Ἀχαιοὶ
ἐκπάγλως κοτέοντο νεμέσσηθέν τ' ἐνὶ
θυμῷ.
αὐτὰρ ὃ μακρὰ βοῶν Ἀγαμέμνονα νείκεε
μύθῳ:
Ἀτρεί̈δη τέο δ' αὖτ' ἐπιμέμφεαι ἠδὲ
χατίζεις; 225
πλεῖαί τοι χαλκοῦ κλισίαι, πολλαὶ δὲ
γυναῖκες
εἰσὶν ἐνὶ κλισίῃς ἐξαίρετοι, ἅς τοι
Ἀχαιοὶ
πρωτίστῳ δίδομεν εὖτ' ἂν πτολίεθρον
ἕλωμεν.
ἦ ἔτι καὶ χρυσοῦ ἐπιδεύεαι, ὅν κέ
τις οἴσει
Τρώων ἱπποδάμων ἐξ Ἰλίου υἷος
ἄποινα, 230
ὅν κεν ἐγὼ δήσας ἀγάγω ἢ ἄλλος Ἀχαιῶν,
ἠὲ γυναῖκα νέην, ἵνα μίσγεαι ἐν
φιλότητι,
ἥν τ' αὐτὸς ἀπονόσφι κατίσχεαι; οὐ
μὲν ἔοικεν
ἀρχὸν ἐόντα κακῶν ἐπιβασκέμεν υἷας
Ἀχαιῶν.
ὦ πέπονες κάκ' ἐλέγχε' Ἀχαιί̈δες
οὐκέτ' Ἀχαιοὶ 235
οἴκαδέ περ σὺν νηυσὶ νεώμεθα, τόνδε
δ' ἐῶμεν
αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ γέρα πεσσέμεν, ὄφρα
ἴδηται
ἤ ῥά τί οἱ χἠμεῖς προσαμύνομεν ἦε
καὶ οὐκί:
ὃς καὶ νῦν Ἀχιλῆα ἕο μέγ' ἀμείνονα
φῶτα
ἠτίμησεν: ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς
ἀπούρας. 240
ἀλλὰ μάλ' οὐκ Ἀχιλῆϊ χόλος φρεσίν,
ἀλλὰ μεθήμων:
ἦ γὰρ ἂν Ἀτρεί̈δη νῦν ὕστατα
λωβήσαιο:
ὣς φάτο νεικείων Ἀγαμέμνονα ποιμένα
λαῶν,
Θερσίτης: τῷ δ' ὦκα παρίστατο δῖος
Ὀδυσσεύς,
καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν χαλεπῷ ἠνίπαπε
μύθῳ: 245
Θερσῖτ' ἀκριτόμυθε, λιγύς περ ἐὼν
ἀγορητής,
ἴσχεο, μηδ' ἔθελ' οἶος ἐριζέμεναι
βασιλεῦσιν:
οὐ γὰρ ἐγὼ σέο φημὶ χερειότερον
βροτὸν ἄλλον
ἔμμεναι, ὅσσοι ἅμ' Ἀτρεί̈δῃς ὑπὸ
Ἴλιον ἦλθον.
τὼ οὐκ ἂν βασιλῆας ἀνὰ στόμ' ἔχων
ἀγορεύοις, 250
καί σφιν ὀνείδεά τε προφέροις,
νόστόν τε φυλάσσοις.
οὐδέ τί πω σάφα ἴδμεν ὅπως ἔσται
τάδε ἔργα,
ἢ εὖ ἦε κακῶς νοστήσομεν υἷες
Ἀχαιῶν.
τὼ νῦν Ἀτρεί̈δῃ Ἀγαμέμνονι ποιμένι
λαῶν
ἧσαι ὀνειδίζων, ὅτι οἱ μάλα πολλὰ
διδοῦσιν 255
ἥρωες Δαναοί: σὺ δὲ κερτομέων
ἀγορεύεις.
ἀλλ' ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ
τετελεσμένον ἔσται:
εἴ κ' ἔτι σ' ἀφραίνοντα κιχήσομαι ὥς
νύ περ ὧδε,
μηκέτ' ἔπειτ' Ὀδυσῆϊ κάρη ὤμοισιν
ἐπείη,
μηδ' ἔτι Τηλεμάχοιο πατὴρ κεκλημένος
εἴην, 260
εἰ μὴ ἐγώ σε λαβὼν ἀπὸ μὲν φίλα
εἵματα δύσω,
χλαῖνάν τ' ἠδὲ χιτῶνα, τά τ' αἰδῶ
ἀμφικαλύπτει,
αὐτὸν δὲ κλαίοντα θοὰς ἐπὶ νῆας
ἀφήσω
πεπλήγων ἀγορῆθεν ἀεικέσσι πληγῇσιν.
ὣς ἄρ' ἔφη, σκήπτρῳ δὲ μετάφρενον
ἠδὲ καὶ ὤμω 265
πλῆξεν: ὃ δ' ἰδνώθη, θαλερὸν δέ οἱ
ἔκπεσε δάκρυ:
σμῶδιξ δ' αἱματόεσσα μεταφρένου
ἐξυπανέστη
σκήπτρου ὕπο χρυσέου: ὃ δ' ἄρ' ἕζετο
τάρβησέν τε,
ἀλγήσας δ' ἀχρεῖον ἰδὼν ἀπομόρξατο
δάκρυ.
οἳ δὲ καὶ ἀχνύμενοί περ ἐπ' αὐτῷ ἡδὺ
γέλασσαν: 270
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον
ἄλλον:
ὢ πόποι ἦ δὴ μυρί' Ὀδυσσεὺς ἐσθλὰ
ἔοργε
βουλάς τ' ἐξάρχων ἀγαθὰς πόλεμόν τε
κορύσσων:
νῦν δὲ τόδε μέγ' ἄριστον ἐν
Ἀργείοισιν ἔρεξεν,
ὃς τὸν λωβητῆρα ἐπεσβόλον ἔσχ'
ἀγοράων. 275
οὔ θήν μιν πάλιν αὖτις ἀνήσει θυμὸς
ἀγήνωρ
νεικείειν βασιλῆας ὀνειδείοις
ἐπέεσσιν.
ὣς φάσαν ἣ πληθύς: ἀνὰ δ' ὃ
πτολίπορθος Ὀδυσσεὺς
ἔστη σκῆπτρον ἔχων: παρὰ δὲ
γλαυκῶπις Ἀθήνη
εἰδομένη κήρυκι σιωπᾶν λαὸν ἀνώγει, 280
ὡς ἅμα θ' οἳ πρῶτοί τε καὶ ὕστατοι
υἷες Ἀχαιῶν
μῦθον ἀκούσειαν καὶ ἐπιφρασσαίατο
βουλήν:
ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ
μετέειπεν:
Ἀτρεί̈δη νῦν δή σε ἄναξ ἐθέλουσιν
Ἀχαιοὶ
πᾶσιν ἐλέγχιστον θέμεναι μερόπεσσι
βροτοῖσιν, 285
οὐδέ τοι ἐκτελέουσιν ὑπόσχεσιν ἥν
περ ὑπέσταν
ἐνθάδ' ἔτι στείχοντες ἀπ' Ἄργεος
ἱπποβότοιο
Ἴλιον ἐκπέρσαντ' εὐτείχεον
ἀπονέεσθαι.
ὥς τε γὰρ ἢ παῖδες νεαροὶ χῆραί τε
γυναῖκες
ἀλλήλοισιν ὀδύρονται οἶκον δὲ
νέεσθαι. 290
ἦ μὴν καὶ πόνος ἐστὶν ἀνιηθέντα
νέεσθαι:
καὶ γάρ τίς θ' ἕνα μῆνα μένων ἀπὸ ἧς
ἀλόχοιο
ἀσχαλάᾳ σὺν νηὶ̈ πολυζύγῳ, ὅν περ
ἄελλαι
χειμέριαι εἰλέωσιν ὀρινομένη τε
θάλασσα:
ἡμῖν δ' εἴνατός ἐστι περιτροπέων
ἐνιαυτὸς 295
ἐνθάδε μιμνόντεσσι: τὼ οὐ νεμεσίζομ'
Ἀχαιοὺς
ἀσχαλάαν παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν: ἀλλὰ
καὶ ἔμπης
αἰσχρόν τοι δηρόν τε μένειν κενεόν
τε νέεσθαι.
τλῆτε φίλοι, καὶ μείνατ' ἐπὶ χρόνον
ὄφρα δαῶμεν
ἢ ἐτεὸν Κάλχας μαντεύεται ἦε καὶ
οὐκί. 300
εὖ γὰρ δὴ τόδε ἴδμεν ἐνὶ φρεσίν,
ἐστὲ δὲ πάντες
μάρτυροι, οὓς μὴ κῆρες ἔβαν θανάτοιο
φέρουσαι:
χθιζά τε καὶ πρωί̈ζ' ὅτ' ἐς Αὐλίδα
νῆες Ἀχαιῶν
ἠγερέθοντο κακὰ Πριάμῳ καὶ Τρωσὶ
φέρουσαι,
ἡμεῖς δ' ἀμφὶ περὶ κρήνην ἱεροὺς
κατὰ βωμοὺς 305
ἕρδομεν ἀθανάτοισι τεληέσσας
ἑκατόμβας
καλῇ ὑπὸ πλατανίστῳ ὅθεν ῥέεν ἀγλαὸν
ὕδωρ:
ἔνθ' ἐφάνη μέγα σῆμα: δράκων ἐπὶ
νῶτα δαφοινὸς
σμερδαλέος, τόν ῥ' αὐτὸς Ὀλύμπιος
ἧκε φόως δέ,
βωμοῦ ὑπαί̈ξας πρός ῥα πλατάνιστον
ὄρουσεν. 310
ἔνθα δ' ἔσαν στρουθοῖο νεοσσοί, νήπια
τέκνα,
ὄζῳ ἐπ' ἀκροτάτῳ πετάλοις
ὑποπεπτηῶτες
ὀκτώ, ἀτὰρ μήτηρ ἐνάτη ἦν ἣ τέκε
τέκνα:
ἔνθ' ὅ γε τοὺς ἐλεεινὰ κατήσθιε
τετριγῶτας:
μήτηρ δ' ἀμφεποτᾶτο ὀδυρομένη φίλα
τέκνα: 315
τὴν δ' ἐλελιξάμενος πτέρυγος λάβεν
ἀμφιαχυῖαν.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ τέκνα φάγε στρουθοῖο
καὶ αὐτήν,
τὸν μὲν ἀρίζηλον θῆκεν θεὸς ὅς περ
ἔφηνε:
λᾶαν γάρ μιν ἔθηκε Κρόνου πάϊς
ἀγκυλομήτεω:
ἡμεῖς δ' ἑσταότες θαυμάζομεν οἷον
ἐτύχθη. 320
ὡς οὖν δεινὰ πέλωρα θεῶν εἰσῆλθ'
ἑκατόμβας,
Κάλχας δ' αὐτίκ' ἔπειτα θεοπροπέων
ἀγόρευε:
τίπτ' ἄνεῳ ἐγένεσθε κάρη κομόωντες
Ἀχαιοί;
ἡμῖν μὲν τόδ' ἔφηνε τέρας μέγα
μητίετα Ζεὺς
ὄψιμον ὀψιτέλεστον, ὅου κλέος οὔ
ποτ' ὀλεῖται. 325
ὡς οὗτος κατὰ τέκνα φάγε στρουθοῖο
καὶ αὐτὴν
ὀκτώ, ἀτὰρ μήτηρ ἐνάτη ἦν ἣ τέκε
τέκνα,
ὣς ἡμεῖς τοσσαῦτ' ἔτεα πτολεμίξομεν
αὖθι,
τῷ δεκάτῳ δὲ πόλιν αἱρήσομεν
εὐρυάγυιαν.
κεῖνος τὼς ἀγόρευε: τὰ δὴ νῦν πάντα
τελεῖται. 330
ἀλλ' ἄγε μίμνετε πάντες ἐϋκνήμιδες
Ἀχαιοὶ
αὐτοῦ εἰς ὅ κεν ἄστυ μέγα Πριάμοιο
ἕλωμεν.
ὣς ἔφατ', Ἀργεῖοι δὲ μέγ' ἴαχον,
ἀμφὶ δὲ νῆες
σμερδαλέον κονάβησαν ἀϋσάντων ὑπ'
Ἀχαιῶν,
μῦθον ἐπαινήσαντες Ὀδυσσῆος θείοιο: 335
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Γερήνιος
ἱππότα Νέστωρ:
ὦ πόποι ἦ δὴ παισὶν ἐοικότες
ἀγοράασθε
νηπιάχοις οἷς οὔ τι μέλει πολεμήϊα
ἔργα.
πῇ δὴ συνθεσίαι τε καὶ ὅρκια βήσεται
ἥμιν;
ἐν πυρὶ δὴ βουλαί τε γενοίατο μήδεά
τ' ἀνδρῶν 340
σπονδαί τ' ἄκρητοι καὶ δεξιαί, ᾗς
ἐπέπιθμεν:
αὔτως γὰρ ἐπέεσσ' ἐριδαίνομεν, οὐδέ
τι μῆχος
εὑρέμεναι δυνάμεσθα, πολὺν χρόνον
ἐνθάδ' ἐόντες.
Ἀτρεί̈δη σὺ δ' ἔθ' ὡς πρὶν ἔχων
ἀστεμφέα βουλὴν
ἄρχευ' Ἀργείοισι κατὰ κρατερὰς
ὑσμίνας, 345
τούσδε δ' ἔα φθινύθειν ἕνα καὶ δύο,
τοί κεν Ἀχαιῶν
νόσφιν βουλεύωσ': ἄνυσις δ' οὐκ
ἔσσεται αὐτῶν:
πρὶν Ἄργος δ' ἰέναι πρὶν καὶ Διὸς
αἰγιόχοιο
γνώμεναι εἴ τε ψεῦδος ὑπόσχεσις εἴ
τε καὶ οὐκί.
φημὶ γὰρ οὖν κατανεῦσαι ὑπερμενέα
Κρονίωνα 350
ἤματι τῷ ὅτε νηυσὶν ἐν ὠκυπόροισιν
ἔβαινον
Ἀργεῖοι Τρώεσσι φόνον καὶ κῆρα
φέροντες
ἀστράπτων ἐπιδέξι' ἐναίσιμα σήματα
φαίνων.
τὼ μή τις πρὶν ἐπειγέσθω οἶκον δὲ
νέεσθαι
πρίν τινα πὰρ Τρώων ἀλόχῳ
κατακοιμηθῆναι, 355
τίσασθαι δ' Ἑλένης ὁρμήματά τε
στοναχάς τε.
εἰ δέ τις ἐκπάγλως ἐθέλει οἶκον δὲ
νέεσθαι
ἁπτέσθω ἧς νηὸς ἐϋσσέλμοιο
μελαίνης,
ὄφρα πρόσθ' ἄλλων θάνατον καὶ πότμον
ἐπίσπῃ.
ἀλλὰ ἄναξ αὐτός τ' εὖ μήδεο πείθεό
τ' ἄλλῳ: 360
οὔ τοι ἀπόβλητον ἔπος ἔσσεται ὅττί
κεν εἴπω:
κρῖν' ἄνδρας κατὰ φῦλα κατὰ φρήτρας
Ἀγάμεμνον,
ὡς φρήτρη φρήτρηφιν ἀρήγῃ, φῦλα δὲ
φύλοις.
εἰ δέ κεν ὣς ἕρξῃς καί τοι πείθωνται
Ἀχαιοί,
γνώσῃ ἔπειθ' ὅς θ' ἡγεμόνων κακὸς ὅς
τέ νυ λαῶν 365
ἠδ' ὅς κ' ἐσθλὸς ἔῃσι: κατὰ σφέας
γὰρ μαχέονται.
γνώσεαι δ' εἰ καὶ θεσπεσίῃ πόλιν οὐκ
ἀλαπάξεις,
ἦ ἀνδρῶν κακότητι καὶ ἀφραδίῃ
πολέμοιο.
τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων
Ἀγαμέμνων:
ἦ μὰν αὖτ' ἀγορῇ νικᾷς γέρον υἷας
Ἀχαιῶν. 370
αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ
Ἄπολλον
τοιοῦτοι δέκα μοι συμφράδμονες εἶεν
Ἀχαιῶν:
τώ κε τάχ' ἠμύσειε πόλις Πριάμοιο
ἄνακτος
χερσὶν ὑφ' ἡμετέρῃσιν ἁλοῦσά τε περθομένη
τε.
ἀλλά μοι αἰγίοχος Κρονίδης Ζεὺς
ἄλγε' ἔδωκεν, 375
ὅς με μετ' ἀπρήκτους ἔριδας καὶ
νείκεα βάλλει.
καὶ γὰρ ἐγὼν Ἀχιλεύς τε μαχεσσάμεθ'
εἵνεκα κούρης
ἀντιβίοις ἐπέεσσιν, ἐγὼ δ' ἦρχον
χαλεπαίνων:
εἰ δέ ποτ' ἔς γε μίαν βουλεύσομεν,
οὐκέτ' ἔπειτα
Τρωσὶν ἀνάβλησις κακοῦ ἔσσεται οὐδ'
ἠβαιόν. 380
νῦν δ' ἔρχεσθ' ἐπὶ δεῖπνον ἵνα
ξυνάγωμεν Ἄρηα.
εὖ μέν τις δόρυ θηξάσθω, εὖ δ'
ἀσπίδα θέσθω,
εὖ δέ τις ἵπποισιν δεῖπνον δότω
ὠκυπόδεσσιν,
εὖ δέ τις ἅρματος ἀμφὶς ἰδὼν
πολέμοιο μεδέσθω,
ὥς κε πανημέριοι στυγερῷ κρινώμεθ'
Ἄρηϊ. 385
οὐ γὰρ παυσωλή γε μετέσσεται οὐδ'
ἠβαιὸν
εἰ μὴ νὺξ ἐλθοῦσα διακρινέει μένος
ἀνδρῶν.
ἱδρώσει μέν τευ τελαμὼν ἀμφὶ
στήθεσφιν
ἀσπίδος ἀμφιβρότης, περὶ δ' ἔγχεϊ
χεῖρα καμεῖται:
ἱδρώσει δέ τευ ἵππος ἐύ̈ξοον ἅρμα
τιταίνων. 390
ὃν δέ κ' ἐγὼν ἀπάνευθε μάχης
ἐθέλοντα νοήσω
μιμνάζειν παρὰ νηυσὶ κορωνίσιν, οὔ
οἱ ἔπειτα
ἄρκιον ἐσσεῖται φυγέειν κύνας ἠδ'
οἰωνούς.
ὣς ἔφατ', Ἀργεῖοι δὲ μέγ' ἴαχον ὡς
ὅτε κῦμα
ἀκτῇ ἐφ' ὑψηλῇ, ὅτε κινήσῃ Νότος
ἐλθών, 395
προβλῆτι σκοπέλῳ: τὸν δ' οὔ ποτε
κύματα λείπει
παντοίων ἀνέμων, ὅτ' ἂν ἔνθ' ἢ ἔνθα
γένωνται.
ἀνστάντες δ' ὀρέοντο κεδασθέντες
κατὰ νῆας,
κάπνισσάν τε κατὰ κλισίας, καὶ
δεῖπνον ἕλοντο.
ἄλλος δ' ἄλλῳ ἔρεζε θεῶν
αἰειγενετάων 400
εὐχόμενος θάνατόν τε φυγεῖν καὶ
μῶλον Ἄρηος.
αὐτὰρ ὃ βοῦν ἱέρευσε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
πίονα πενταέτηρον ὑπερμενέϊ
Κρονίωνι,
κίκλησκεν δὲ γέροντας ἀριστῆας
Παναχαιῶν,
Νέστορα μὲν πρώτιστα καὶ Ἰδομενῆα
ἄνακτα, 405
αὐτὰρ ἔπειτ' Αἴαντε δύω καὶ Τυδέος
υἱόν,
ἕκτον δ' αὖτ' Ὀδυσῆα Διὶ μῆτιν
ἀτάλαντον.
αὐτόματος δέ οἱ ἦλθε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος:
ᾔδεε γὰρ κατὰ θυμὸν ἀδελφεὸν ὡς
ἐπονεῖτο.
βοῦν δὲ περιστήσαντο καὶ οὐλοχύτας
ἀνέλοντο: 410
τοῖσιν δ' εὐχόμενος μετέφη κρείων
Ἀγαμέμνων:
Ζεῦ κύδιστε μέγιστε κελαινεφὲς
αἰθέρι ναίων
μὴ πρὶν ἐπ' ἠέλιον δῦναι καὶ ἐπὶ
κνέφας ἐλθεῖν
πρίν με κατὰ πρηνὲς βαλέειν Πριάμοιο
μέλαθρον
αἰθαλόεν, πρῆσαι δὲ πυρὸς δηί̈οιο
θύρετρα, 415
Ἑκτόρεον δὲ χιτῶνα περὶ στήθεσσι
δαί̈ξαι
χαλκῷ ῥωγαλέον: πολέες δ' ἀμφ' αὐτὸν
ἑταῖροι
πρηνέες ἐν κονίῃσιν ὀδὰξ λαζοίατο
γαῖαν.
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἄρα πώ οἱ ἐπεκραίαινε
Κρονίων,
ἀλλ' ὅ γε δέκτο μὲν ἱρά, πόνον δ'
ἀμέγαρτον ὄφελλεν. 420
αὐτὰρ ἐπεί ῥ' εὔξαντο καὶ οὐλοχύτας
προβάλοντο,
αὐέρυσαν μὲν πρῶτα καὶ ἔσφαξαν καὶ
ἔδειραν,
μηρούς τ' ἐξέταμον κατά τε κνίσῃ
ἐκάλυψαν
δίπτυχα ποιήσαντες, ἐπ' αὐτῶν δ'
ὠμοθέτησαν.
καὶ τὰ μὲν ἂρ σχίζῃσιν ἀφύλλοισιν
κατέκαιον, 425
σπλάγχνα δ' ἄρ' ἀμπείραντες
ὑπείρεχον Ἡφαίστοιο.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρε κάη καὶ
σπλάγχνα πάσαντο,
μίστυλλόν τ' ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφ'
ὀβελοῖσιν ἔπειραν,
ὤπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε
πάντα.
αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντό
τε δαῖτα 430
δαίνυντ', οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο
δαιτὸς ἐί̈σης.
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ
ἔρον ἕντο,
τοῖς ἄρα μύθων ἦρχε Γερήνιος ἱππότα
Νέστωρ:
Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν
Ἀγάμεμνον,
μηκέτι νῦν δήθ' αὖθι λεγώμεθα, μηδ'
ἔτι δηρὸν 435
ἀμβαλλώμεθα ἔργον ὃ δὴ θεὸς ἐγγυαλίζει.
ἀλλ' ἄγε κήρυκες μὲν Ἀχαιῶν
χαλκοχιτώνων
λαὸν κηρύσσοντες ἀγειρόντων κατὰ
νῆας,
ἡμεῖς δ' ἀθρόοι ὧδε κατὰ στρατὸν
εὐρὺν Ἀχαιῶν
ἴομεν ὄφρα κε θᾶσσον ἐγείρομεν ὀξὺν
Ἄρηα. 440
ὣς ἔφατ', οὐδ' ἀπίθησεν ἄναξ ἀνδρῶν
Ἀγαμέμνων.
αὐτίκα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι
κέλευσε
κηρύσσειν πόλεμον δὲ κάρη κομόωντας
Ἀχαιούς:
οἳ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δ' ἠγείροντο
μάλ' ὦκα.
οἳ δ' ἀμφ' Ἀτρεί̈ωνα διοτρεφέες
βασιλῆες 445
θῦνον κρίνοντες, μετὰ δὲ γλαυκῶπις
Ἀθήνη
αἰγίδ' ἔχουσ' ἐρίτιμον ἀγήρων
ἀθανάτην τε,
τῆς ἑκατὸν θύσανοι παγχρύσεοι
ἠερέθονται,
πάντες ἐϋπλεκέες, ἑκατόμβοιος δὲ
ἕκαστος:
σὺν τῇ παιφάσσουσα διέσσυτο λαὸν
Ἀχαιῶν 450
ὀτρύνουσ' ἰέναι: ἐν δὲ σθένος ὦρσεν
ἑκάστῳ
καρδίῃ ἄλληκτον πολεμίζειν ἠδὲ
μάχεσθαι.
τοῖσι δ' ἄφαρ πόλεμος γλυκίων γένετ'
ἠὲ νέεσθαι
ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι φίλην ἐς πατρίδα
γαῖαν.
ἠύ̈τε πῦρ ἀί̈δηλον ἐπιφλέγει ἄσπετον
ὕλην 455
οὔρεος ἐν κορυφῇς, ἕκαθεν δέ τε
φαίνεται αὐγή,
ὣς τῶν ἐρχομένων ἀπὸ χαλκοῦ
θεσπεσίοιο
αἴγλη παμφανόωσα δι' αἰθέρος οὐρανὸν
ἷκε.
τῶν δ' ὥς τ' ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα
πολλὰ
χηνῶν ἢ γεράνων ἢ κύκνων
δουλιχοδείρων 460
Ἀσίω ἐν λειμῶνι Καϋστρίου ἀμφὶ
ῥέεθρα
ἔνθα καὶ ἔνθα ποτῶνται ἀγαλλόμενα
πτερύγεσσι
κλαγγηδὸν προκαθιζόντων, σμαραγεῖ δέ
τε λειμών,
ὣς τῶν ἔθνεα πολλὰ νεῶν ἄπο καὶ
κλισιάων
ἐς πεδίον προχέοντο Σκαμάνδριον:
αὐτὰρ ὑπὸ χθὼν 465
σμερδαλέον κονάβιζε ποδῶν αὐτῶν τε
καὶ ἵππων.
ἔσταν δ' ἐν λειμῶνι Σκαμανδρίῳ
ἀνθεμόεντι
μυρίοι, ὅσσά τε φύλλα καὶ ἄνθεα
γίγνεται ὥρῃ.
ἠύ̈τε μυιάων ἁδινάων ἔθνεα πολλὰ
αἵ τε κατὰ σταθμὸν ποιμνήϊον
ἠλάσκουσιν 470
ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ ὅτε τε γλάγος ἄγγεα
δεύει,
τόσσοι ἐπὶ Τρώεσσι κάρη κομόωντες
Ἀχαιοὶ
ἐν πεδίῳ ἵσταντο διαρραῖσαι
μεμαῶτες.
τοὺς δ' ὥς τ' αἰπόλια πλατέ' αἰγῶν
αἰπόλοι ἄνδρες
ῥεῖα διακρίνωσιν ἐπεί κε νομῷ
μιγέωσιν, 475
ὣς τοὺς ἡγεμόνες διεκόσμεον ἔνθα καὶ
ἔνθα
ὑσμίνην δ' ἰέναι, μετὰ δὲ κρείων
Ἀγαμέμνων
ὄμματα καὶ κεφαλὴν ἴκελος Διὶ
τερπικεραύνῳ,
Ἄρεϊ δὲ ζώνην, στέρνον δὲ
Ποσειδάωνι.
ἠύ̈τε βοῦς ἀγέληφι μέγ' ἔξοχος
ἔπλετο πάντων 480
ταῦρος: ὃ γάρ τε βόεσσι μεταπρέπει
ἀγρομένῃσι:
τοῖον ἄρ' Ἀτρεί̈δην θῆκε Ζεὺς ἤματι
κείνῳ
ἐκπρεπέ' ἐν πολλοῖσι καὶ ἔξοχον ἡρώεσσιν.
ἔσπετε νῦν μοι Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματ'
ἔχουσαι:
ὑμεῖς γὰρ θεαί ἐστε πάρεστέ τε ἴστέ
τε πάντα, 485
ἡμεῖς δὲ κλέος οἶον ἀκούομεν οὐδέ τι
ἴδμεν:
οἵ τινες ἡγεμόνες Δαναῶν καὶ
κοίρανοι ἦσαν:
πληθὺν δ' οὐκ ἂν ἐγὼ μυθήσομαι οὐδ'
ὀνομήνω,
οὐδ' εἴ μοι δέκα μὲν γλῶσσαι, δέκα
δὲ στόματ' εἶεν,
φωνὴ δ' ἄρρηκτος, χάλκεον δέ μοι
ἦτορ ἐνείη, 490
εἰ μὴ Ὀλυμπιάδες Μοῦσαι Διὸς
αἰγιόχοιο
θυγατέρες μνησαίαθ' ὅσοι ὑπὸ Ἴλιον
ἦλθον:
ἀρχοὺς αὖ νηῶν ἐρέω νῆάς τε
προπάσας.
Βοιωτῶν μὲν Πηνέλεως καὶ Λήϊτος
ἦρχον
Ἀρκεσίλαός τε Προθοήνωρ τε Κλονίος
τε, 495
οἵ θ' Ὑρίην ἐνέμοντο καὶ Αὐλίδα
πετρήεσσαν
Σχοῖνόν τε Σκῶλόν τε πολύκνημόν τ'
Ἐτεωνόν,
Θέσπειαν Γραῖάν τε καὶ εὐρύχορον
Μυκαλησσόν,
οἵ τ' ἀμφ' Ἅρμ' ἐνέμοντο καὶ
Εἰλέσιον καὶ Ἐρυθράς,
οἵ τ' Ἐλεῶν' εἶχον ἠδ' Ὕλην καὶ
Πετεῶνα, 500
Ὠκαλέην Μεδεῶνά τ' ἐϋκτίμενον
πτολίεθρον,
Κώπας Εὔτρησίν τε πολυτρήρωνά τε
Θίσβην,
οἵ τε Κορώνειαν καὶ ποιήενθ'
Ἁλίαρτον,
οἵ τε Πλάταιαν ἔχον ἠδ' οἳ Γλισᾶντ'
ἐνέμοντο,
οἵ θ' Ὑποθήβας εἶχον ἐϋκτίμενον
πτολίεθρον, 505
Ὀγχηστόν θ' ἱερὸν Ποσιδήϊον ἀγλαὸν
ἄλσος,
οἵ τε πολυστάφυλον Ἄρνην ἔχον, οἵ τε
Μίδειαν
Νῖσάν τε ζαθέην Ἀνθηδόνα τ'
ἐσχατόωσαν:
τῶν μὲν πεντήκοντα νέες κίον, ἐν δὲ
ἑκάστῃ
κοῦροι Βοιωτῶν ἑκατὸν καὶ εἴκοσι
βαῖνον. 510
οἳ δ' Ἀσπληδόνα ναῖον ἰδ' Ὀρχομενὸν
Μινύειον,
τῶν ἦρχ' Ἀσκάλαφος καὶ Ἰάλμενος υἷες
Ἄρηος
οὓς τέκεν Ἀστυόχη δόμῳ Ἄκτορος
Ἀζεί̈δαο,
παρθένος αἰδοίη ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα
Ἄρηϊ κρατερῷ: ὃ δέ οἱ παρελέξατο
λάθρῃ: 515
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες
ἐστιχόωντο.
αὐτὰρ Φωκήων Σχεδίος καὶ Ἐπίστροφος
ἦρχον
υἷες Ἰφίτου μεγαθύμου Ναυβολίδαο,
οἳ Κυπάρισσον ἔχον Πυθῶνά τε
πετρήεσσαν
Κρῖσάν τε ζαθέην καὶ Δαυλίδα καὶ
Πανοπῆα, 520
οἵ τ' Ἀνεμώρειαν καὶ Ὑάμπολιν
ἀμφενέμοντο,
οἵ τ' ἄρα πὰρ ποταμὸν Κηφισὸν δῖον
ἔναιον,
οἵ τε Λίλαιαν ἔχον πηγῇς ἔπι
Κηφισοῖο:
τοῖς δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο.
οἳ μὲν Φωκήων στίχας ἵστασαν
ἀμφιέποντες, 525
Βοιωτῶν δ' ἔμπλην ἐπ' ἀριστερὰ
θωρήσσοντο.
Λοκρῶν δ' ἡγεμόνευεν Ὀϊλῆος ταχὺς
Αἴας
μείων, οὔ τι τόσος γε ὅσος
Τελαμώνιος Αἴας
ἀλλὰ πολὺ μείων: ὀλίγος μὲν ἔην
λινοθώρηξ,
ἐγχείῃ δ' ἐκέκαστο Πανέλληνας καὶ
Ἀχαιούς: 530
οἳ Κῦνόν τ' ἐνέμοντ' Ὀπόεντά τε
Καλλίαρόν τε
Βῆσσάν τε Σκάρφην τε καὶ Αὐγειὰς
ἐρατεινὰς
Τάρφην τε Θρόνιον τε Βοαγρίου ἀμφὶ
ῥέεθρα:
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο
Λοκρῶν, οἳ ναίουσι πέρην ἱερῆς Εὐβοίης.
535
οἳ δ' Εὔβοιαν ἔχον μένεα πνείοντες
Ἄβαντες
Χαλκίδα τ' Εἰρέτριάν τε πολυστάφυλόν
θ' Ἱστίαιαν
Κήρινθόν τ' ἔφαλον Δίου τ' αἰπὺ
πτολίεθρον,
οἵ τε Κάρυστον ἔχον ἠδ' οἳ Στύρα
ναιετάασκον,
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευ' Ἐλεφήνωρ ὄζος
Ἄρηος 540
Χαλκωδοντιάδης μεγαθύμων ἀρχὸς
Ἀβάντων.
τῷ δ' ἅμ' Ἄβαντες ἕποντο θοοὶ ὄπιθεν
κομόωντες
αἰχμηταὶ μεμαῶτες ὀρεκτῇσιν μελίῃσι
θώρηκας ῥήξειν δηί̈ων ἀμφὶ στήθεσσι:
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο. 545
οἳ δ' ἄρ' Ἀθήνας εἶχον ἐϋκτίμενον
πτολίεθρον
δῆμον Ἐρεχθῆος μεγαλήτορος, ὅν ποτ'
Ἀθήνη
θρέψε Διὸς θυγάτηρ, τέκε δὲ ζείδωρος
ἄρουρα,
κὰδ δ' ἐν Ἀθήνῃς εἷσεν ἑῷ ἐν πίονι
νηῷ:
ἔνθα δέ μιν ταύροισι καὶ ἀρνειοῖς
ἱλάονται 550
κοῦροι Ἀθηναίων περιτελλομένων
ἐνιαυτῶν:
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευ' υἱὸς Πετεῶο
Μενεσθεύς.
τῷ δ' οὔ πώ τις ὁμοῖος ἐπιχθόνιος
γένετ' ἀνὴρ
κοσμῆσαι ἵππους τε καὶ ἀνέρας
ἀσπιδιώτας:
Νέστωρ οἶος ἔριζεν: ὃ γὰρ
προγενέστερος ἦεν: 555
τῷ δ' ἅμα πεντήκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο.
Αἴας δ' ἐκ Σαλαμῖνος ἄγεν δυοκαίδεκα
νῆας,
στῆσε δ' ἄγων ἵν' Ἀθηναίων ἵσταντο
φάλαγγες.
οἳ δ' Ἄργός τ' εἶχον Τίρυνθά τε
τειχιόεσσαν
Ἑρμιόνην Ἀσίνην τε, βαθὺν κατὰ
κόλπον ἐχούσας, 560
Τροιζῆν' Ἠϊόνας τε καὶ ἀμπελόεντ'
Ἐπίδαυρον,
οἵ τ' ἔχον Αἴγιναν Μάσητά τε κοῦροι
Ἀχαιῶν,
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευε βοὴν ἀγαθὸς
Διομήδης
καὶ Σθένελος, Καπανῆος ἀγακλειτοῦ
φίλος υἱός:
τοῖσι δ' ἅμ' Εὐρύαλος τρίτατος κίεν
ἰσόθεος φὼς 565
Μηκιστέος υἱὸς Ταλαϊονίδαο ἄνακτος:
συμπάντων δ' ἡγεῖτο βοὴν ἀγαθὸς
Διομήδης:
τοῖσι δ' ἅμ' ὀγδώκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο.
οἳ δὲ Μυκήνας εἶχον ἐϋκτίμενον
πτολίεθρον
ἀφνειόν τε Κόρινθον ἐϋκτιμένας τε
Κλεωνάς, 570
Ὀρνειάς τ' ἐνέμοντο Ἀραιθυρέην τ'
ἐρατεινὴν
καὶ Σικυῶν', ὅθ' ἄρ' Ἄδρηστος πρῶτ'
ἐμβασίλευεν,
οἵ θ' Ὑπερησίην τε καὶ αἰπεινὴν
Γονόεσσαν
Πελλήνην τ' εἶχον ἠδ' Αἴγιον
ἀμφενέμοντο
Αἰγιαλόν τ' ἀνὰ πάντα καὶ ἀμφ'
Ἑλίκην εὐρεῖαν, 575
τῶν ἑκατὸν νηῶν ἦρχε κρείων
Ἀγαμέμνων
Ἀτρεί̈δης: ἅμα τῷ γε πολὺ πλεῖστοι
καὶ ἄριστοι
λαοὶ ἕποντ': ἐν δ' αὐτὸς ἐδύσετο
νώροπα χαλκὸν
κυδιόων, πᾶσιν δὲ μετέπρεπεν
ἡρώεσσιν
οὕνεκ' ἄριστος ἔην πολὺ δὲ πλείστους
ἄγε λαούς. 580
οἳ δ' εἶχον κοίλην Λακεδαίμονα
κητώεσσαν,
Φᾶρίν τε Σπάρτην τε πολυτρήρωνά τε
Μέσσην,
Βρυσειάς τ' ἐνέμοντο καὶ Αὐγειὰς
ἐρατεινάς,
οἵ τ' ἄρ' Ἀμύκλας εἶχον Ἕλος τ'
ἔφαλον πτολίεθρον,
οἵ τε Λάαν εἶχον ἠδ' Οἴτυλον
ἀμφενέμοντο, 585
τῶν οἱ ἀδελφεὸς ἦρχε βοὴν ἀγαθὸς
Μενέλαος
ἑξήκοντα νεῶν: ἀπάτερθε δὲ θωρήσσοντο:
ἐν δ' αὐτὸς κίεν ᾗσι προθυμίῃσι
πεποιθὼς
ὀτρύνων πόλεμον δέ: μάλιστα δὲ ἵετο
θυμῷ
τίσασθαι Ἑλένης ὁρμήματά τε στοναχάς
τε. 590
οἳ δὲ Πύλον τ' ἐνέμοντο καὶ Ἀρήνην
ἐρατεινὴν
καὶ Θρύον Ἀλφειοῖο πόρον καὶ
ἐύ̈κτιτον Αἰπὺ
καὶ Κυπαρισσήεντα καὶ Ἀμφιγένειαν
ἔναιον
καὶ Πτελεὸν καὶ Ἕλος καὶ Δώριον,
ἔνθά τε Μοῦσαι
ἀντόμεναι Θάμυριν τὸν Θρήϊκα παῦσαν
ἀοιδῆς 595
Οἰχαλίηθεν ἰόντα παρ' Εὐρύτου
Οἰχαλιῆος:
στεῦτο γὰρ εὐχόμενος νικησέμεν εἴ
περ ἂν αὐταὶ
Μοῦσαι ἀείδοιεν κοῦραι Διὸς
αἰγιόχοιο:
αἳ δὲ χολωσάμεναι πηρὸν θέσαν, αὐτὰρ
ἀοιδὴν
θεσπεσίην ἀφέλοντο καὶ ἐκλέλαθον
κιθαριστύν: 600
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευε Γερήνιος ἱππότα
Νέστωρ:
τῷ δ' ἐνενήκοντα γλαφυραὶ νέες
ἐστιχόωντο.
οἳ δ' ἔχον Ἀρκαδίην ὑπὸ Κυλλήνης
ὄρος αἰπὺ
Αἰπύτιον παρὰ τύμβον ἵν' ἀνέρες
ἀγχιμαχηταί,
οἳ Φενεόν τ' ἐνέμοντο καὶ Ὀρχομενὸν
πολύμηλον 605
Ῥίπην τε Στρατίην τε καὶ ἠνεμόεσσαν
Ἐνίσπην
καὶ Τεγέην εἶχον καὶ Μαντινέην
ἐρατεινὴν
Στύμφηλόν τ' εἶχον καὶ Παρρασίην
ἐνέμοντο,
τῶν ἦρχ' Ἀγκαίοιο πάϊς κρείων
Ἀγαπήνωρ
ἑξήκοντα νεῶν: πολέες δ' ἐν νηὶ̈
ἑκάστῃ 610
Ἀρκάδες ἄνδρες ἔβαινον ἐπιστάμενοι
πολεμίζειν.
αὐτὸς γάρ σφιν δῶκεν ἄναξ ἀνδρῶν
Ἀγαμέμνων
νῆας ἐϋσσέλμους περάαν ἐπὶ οἴνοπα
πόντον
Ἀτρεί̈δης, ἐπεὶ οὔ σφι θαλάσσια ἔργα
μεμήλει.
οἳ δ' ἄρα Βουπράσιόν τε καὶ Ἤλιδα
δῖαν ἔναιον 615
ὅσσον ἐφ' Ὑρμίνη καὶ Μύρσινος
ἐσχατόωσα
πέτρη τ' Ὠλενίη καὶ Ἀλήσιον ἐντὸς
ἐέργει,
τῶν αὖ τέσσαρες ἀρχοὶ ἔσαν, δέκα δ'
ἀνδρὶ ἑκάστῳ
νῆες ἕποντο θοαί, πολέες δ' ἔμβαινον
Ἐπειοί.
τῶν μὲν ἄρ' Ἀμφίμαχος καὶ Θάλπιος
ἡγησάσθην 620
υἷες ὃ μὲν Κτεάτου, ὃ δ' ἄρ'
Εὐρύτου, Ἀκτορίωνε:
τῶν δ' Ἀμαρυγκεί̈δης ἦρχε κρατερὸς
Διώρης:
τῶν δὲ τετάρτων ἦρχε Πολύξεινος
θεοειδὴς
υἱὸς Ἀγασθένεος Αὐγηϊάδαο ἄνακτος.
οἳ δ' ἐκ Δουλιχίοιο Ἐχινάων θ'
ἱεράων 625
νήσων, αἳ ναίουσι πέρην ἁλὸς Ἤλιδος
ἄντα,
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευε Μέγης ἀτάλαντος
Ἄρηϊ
Φυλεί̈δης, ὃν τίκτε Διὶ̈ φίλος
ἱππότα Φυλεύς,
ὅς ποτε Δουλίχιον δ' ἀπενάσσατο
πατρὶ χολωθείς:
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο. 630
αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς ἦγε Κεφαλλῆνας
μεγαθύμους,
οἵ ῥ' Ἰθάκην εἶχον καὶ Νήριτον
εἰνοσίφυλλον
καὶ Κροκύλει' ἐνέμοντο καὶ Αἰγίλιπα
τρηχεῖαν,
οἵ τε Ζάκυνθον ἔχον ἠδ' οἳ Σάμον
ἀμφενέμοντο,
οἵ τ' ἤπειρον ἔχον ἠδ' ἀντιπέραι'
ἐνέμοντο: 635
τῶν μὲν Ὀδυσσεὺς ἦρχε Διὶ μῆτιν
ἀτάλαντος:
τῷ δ' ἅμα νῆες ἕποντο δυώδεκα
μιλτοπάρῃοι.
Αἰτωλῶν δ' ἡγεῖτο Θόας Ἀνδραίμονος
υἱός,
οἳ Πλευρῶν' ἐνέμοντο καὶ Ὤλενον ἠδὲ
Πυλήνην
Χαλκίδα τ' ἀγχίαλον Καλυδῶνά τε
πετρήεσσαν: 640
οὐ γὰρ ἔτ' Οἰνῆος μεγαλήτορος υἱέες
ἦσαν,
οὐδ' ἄρ' ἔτ' αὐτὸς ἔην, θάνε δὲ
ξανθὸς Μελέαγρος:
τῷ δ' ἐπὶ πάντ' ἐτέταλτο ἀνασσέμεν
Αἰτωλοῖσι:
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο.
Κρητῶν δ' Ἰδομενεὺς δουρὶ κλυτὸς
ἡγεμόνευεν, 645
οἳ Κνωσόν τ' εἶχον Γόρτυνά τε
τειχιόεσσαν,
Λύκτον Μίλητόν τε καὶ ἀργινόεντα
Λύκαστον
Φαιστόν τε Ῥύτιόν τε, πόλεις εὖ
ναιετοώσας,
ἄλλοι θ' οἳ Κρήτην ἑκατόμπολιν
ἀμφενέμοντο.
τῶν μὲν ἄρ' Ἰδομενεὺς δουρὶ κλυτὸς
ἡγεμόνευε 650
Μηριόνης τ' ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ
ἀνδρειφόντῃ:
τοῖσι δ' ἅμ' ὀγδώκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο.
Τληπόλεμος δ' Ἡρακλεί̈δης ἠύ̈ς τε
μέγας τε
ἐκ Ῥόδου ἐννέα νῆας ἄγεν Ῥοδίων
ἀγερώχων,
οἳ Ῥόδον ἀμφενέμοντο διὰ τρίχα
κοσμηθέντες 655
Λίνδον Ἰηλυσόν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον.
τῶν μὲν Τληπόλεμος δουρὶ κλυτὸς
ἡγεμόνευεν,
ὃν τέκεν Ἀστυόχεια βίῃ Ἡρακληείῃ,
τὴν ἄγετ' ἐξ Ἐφύρης ποταμοῦ ἄπο
Σελλήεντος
πέρσας ἄστεα πολλὰ διοτρεφέων
αἰζηῶν. 660
Τληπόλεμος δ' ἐπεὶ οὖν τράφ' ἐνὶ
μεγάρῳ εὐπήκτῳ,
αὐτίκα πατρὸς ἑοῖο φίλον μήτρωα κατέκτα
ἤδη γηράσκοντα Λικύμνιον ὄζον Ἄρηος:
αἶψα δὲ νῆας ἔπηξε, πολὺν δ' ὅ γε
λαὸν ἀγείρας
βῆ φεύγων ἐπὶ πόντον: ἀπείλησαν γάρ
οἱ ἄλλοι 665
υἱέες υἱωνοί τε βίης Ἡρακληείης.
αὐτὰρ ὅ γ' ἐς Ῥόδον ἷξεν ἀλώμενος
ἄλγεα πάσχων:
τριχθὰ δὲ ᾤκηθεν καταφυλαδόν, ἠδὲ φίληθεν
ἐκ Διός, ὅς τε θεοῖσι καὶ
ἀνθρώποισιν ἀνάσσει,
καί σφιν θεσπέσιον πλοῦτον κατέχευε
Κρονίων. 670
Νιρεὺς αὖ Σύμηθεν ἄγε τρεῖς νῆας
ἐί̈σας
Νιρεὺς Ἀγλαί̈ης υἱὸς Χαρόποιό τ'
ἄνακτος
Νιρεύς, ὃς κάλλιστος ἀνὴρ ὑπὸ Ἴλιον
ἦλθε
τῶν ἄλλων Δαναῶν μετ' ἀμύμονα
Πηλεί̈ωνα:
ἀλλ' ἀλαπαδνὸς ἔην, παῦρος δέ οἱ
εἵπετο λαός. 675
οἳ δ' ἄρα Νίσυρόν τ' εἶχον Κράπαθόν
τε Κάσον τε
καὶ Κῶν Εὐρυπύλοιο πόλιν νήσους τε
Καλύδνας,
τῶν αὖ Φείδιππός τε καὶ Ἄντιφος
ἡγησάσθην
Θεσσαλοῦ υἷε δύω Ἡρακλεί̈δαο
ἄνακτος:
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες
ἐστιχόωντο. 680
νῦν αὖ τοὺς ὅσσοι τὸ Πελασγικὸν
Ἄργος ἔναιον,
οἵ τ' Ἄλον οἵ τ' Ἀλόπην οἵ τε
Τρηχῖνα νέμοντο,
οἵ τ' εἶχον Φθίην ἠδ' Ἑλλάδα
καλλιγύναικα,
Μυρμιδόνες δὲ καλεῦντο καὶ Ἕλληνες
καὶ Ἀχαιοί,
τῶν αὖ πεντήκοντα νεῶν ἦν ἀρχὸς
Ἀχιλλεύς. 685
ἀλλ' οἵ γ' οὐ πολέμοιο δυσηχέος
ἐμνώοντο:
οὐ γὰρ ἔην ὅς τίς σφιν ἐπὶ στίχας
ἡγήσαιτο:
κεῖτο γὰρ ἐν νήεσσι ποδάρκης δῖος
Ἀχιλλεὺς
κούρης χωόμενος Βρισηί̈δος
ἠϋκόμοιο,
τὴν ἐκ Λυρνησσοῦ ἐξείλετο πολλὰ
μογήσας 690
Λυρνησσὸν διαπορθήσας καὶ τείχεα
Θήβης,
κὰδ δὲ Μύνητ' ἔβαλεν καὶ Ἐπίστροφον
ἐγχεσιμώρους,
υἱέας Εὐηνοῖο Σεληπιάδαο ἄνακτος:
τῆς ὅ γε κεῖτ' ἀχέων, τάχα δ'
ἀνστήσεσθαι ἔμελλεν.
οἳ δ' εἶχον Φυλάκην καὶ Πύρασον
ἀνθεμόεντα 695
Δήμητρος τέμενος, Ἴτωνά τε μητέρα
μήλων,
ἀγχίαλόν τ' Ἀντρῶνα ἰδὲ Πτελεὸν λεχεποίην,
τῶν αὖ Πρωτεσίλαος ἀρήϊος ἡγεμόνευε
ζωὸς ἐών: τότε δ' ἤδη ἔχεν κάτα γαῖα
μέλαινα.
τοῦ δὲ καὶ ἀμφιδρυφὴς ἄλοχος Φυλάκῃ
ἐλέλειπτο 700
καὶ δόμος ἡμιτελής: τὸν δ' ἔκτανε
Δάρδανος ἀνὴρ
νηὸς ἀποθρῴσκοντα πολὺ πρώτιστον
Ἀχαιῶν.
οὐδὲ μὲν οὐδ' οἳ ἄναρχοι ἔσαν,
πόθεόν γε μὲν ἀρχόν:
ἀλλά σφεας κόσμησε Ποδάρκης ὄζος
Ἄρηος
Ἰφίκλου υἱὸς πολυμήλου Φυλακίδαο 705
αὐτοκασίγνητος μεγαθύμου Πρωτεσιλάου
ὁπλότερος γενεῇ: ὁ δ' ἅμα πρότερος
καὶ ἀρείων
ἥρως Πρωτεσίλαος ἀρήϊος: οὐδέ τι
λαοὶ
δεύονθ' ἡγεμόνος, πόθεόν γε μὲν
ἐσθλὸν ἐόντα:
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο. 710
οἳ δὲ Φερὰς ἐνέμοντο παραὶ Βοιβηί̈δα
λίμνην
Βοίβην καὶ Γλαφύρας καὶ ἐϋκτιμένην
Ἰαωλκόν,
τῶν ἦρχ' Ἀδμήτοιο φίλος πάϊς ἕνδεκα
νηῶν
Εὔμηλος, τὸν ὑπ' Ἀδμήτῳ τέκε δῖα
γυναικῶν
Ἄλκηστις Πελίαο θυγατρῶν εἶδος
ἀρίστη. 715
οἳ δ' ἄρα Μηθώνην καὶ Θαυμακίην
ἐνέμοντο
καὶ Μελίβοιαν ἔχον καὶ Ὀλιζῶνα
τρηχεῖαν,
τῶν δὲ Φιλοκτήτης ἦρχεν τόξων ἐὺ̈
εἰδὼς
ἑπτὰ νεῶν: ἐρέται δ' ἐν ἑκάστῃ
πεντήκοντα
ἐμβέβασαν τόξων εὖ εἰδότες ἶφι
μάχεσθαι. 720
ἀλλ' ὃ μὲν ἐν νήσῳ κεῖτο κρατέρ'
ἄλγεα πάσχων
Λήμνῳ ἐν ἠγαθέῃ, ὅθι μιν λίπον υἷες
Ἀχαιῶν
ἕλκεϊ μοχθίζοντα κακῷ ὀλοόφρονος
ὕδρου:
ἔνθ' ὅ γε κεῖτ' ἀχέων: τάχα δὲ
μνήσεσθαι ἔμελλον
Ἀργεῖοι παρὰ νηυσὶ Φιλοκτήταο
ἄνακτος. 725
οὐδὲ μὲν οὐδ' οἳ ἄναρχοι ἔσαν,
πόθεόν γε μὲν ἀρχόν:
ἀλλὰ Μέδων κόσμησεν Ὀϊλῆος νόθος
υἱός,
τόν ῥ' ἔτεκεν Ῥήνη ὑπ' Ὀϊλῆϊ
πτολιπόρθῳ.
οἳ δ' εἶχον Τρίκκην καὶ Ἰθώμην
κλωμακόεσσαν,
οἵ τ' ἔχον Οἰχαλίην πόλιν Εὐρύτου
Οἰχαλιῆος, 730
τῶν αὖθ' ἡγείσθην Ἀσκληπιοῦ δύο
παῖδε
ἰητῆρ' ἀγαθὼ Ποδαλείριος ἠδὲ Μαχάων:
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες
ἐστιχόωντο.
οἳ δ' ἔχον Ὀρμένιον, οἵ τε κρήνην
Ὑπέρειαν,
οἵ τ' ἔχον Ἀστέριον Τιτάνοιό τε
λευκὰ κάρηνα, 735
τῶν ἦρχ' Εὐρύπυλος Εὐαίμονος ἀγλαὸς
υἱός:
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο.
οἳ δ' Ἄργισσαν ἔχον καὶ Γυρτώνην ἐνέμοντο,
Ὄρθην Ἠλώνην τε πόλιν τ' Ὀλοοσσόνα
λευκήν,
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευε μενεπτόλεμος
Πολυποίτης 740
υἱὸς Πειριθόοιο τὸν ἀθάνατος τέκετο
Ζεύς:
τόν ῥ' ὑπὸ Πειριθόῳ τέκετο κλυτὸς
Ἱπποδάμεια
ἤματι τῷ ὅτε Φῆρας ἐτίσατο
λαχνήεντας,
τοὺς δ' ἐκ Πηλίου ὦσε καὶ Αἰθίκεσσι
πέλασσεν:
οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε Λεοντεὺς ὄζος
Ἄρηος 745
υἱὸς ὑπερθύμοιο Κορώνου Καινεί̈δαο:
τοῖς δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι
νῆες ἕποντο.
Γουνεὺς δ' ἐκ Κύφου ἦγε δύω καὶ
εἴκοσι νῆας:
τῷ δ' Ἐνιῆνες ἕποντο μενεπτόλεμοί τε
Περαιβοὶ
οἳ περὶ Δωδώνην δυσχείμερον οἰκί'
ἔθεντο, 750
οἵ τ' ἀμφ' ἱμερτὸν Τιταρησσὸν ἔργα
νέμοντο
ὅς ῥ' ἐς Πηνειὸν προί̈ει καλλίρροον
ὕδωρ,
οὐδ' ὅ γε Πηνειῷ συμμίσγεται
ἀργυροδίνῃ,
ἀλλά τέ μιν καθύπερθεν ἐπιρρέει
ἠύ̈τ' ἔλαιον:
ὅρκου γὰρ δεινοῦ Στυγὸς ὕδατός ἐστιν
ἀπορρώξ. 755
Μαγνήτων δ' ἦρχε Πρόθοος Τενθρηδόνος
υἱός,
οἳ περὶ Πηνειὸν καὶ Πήλιον
εἰνοσίφυλλον
ναίεσκον: τῶν μὲν Πρόθοος θοὸς
ἡγεμόνευε,
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες
ἕποντο.
οὗτοι ἄρ' ἡγεμόνες Δαναῶν καὶ
κοίρανοι ἦσαν: 760
τίς τὰρ τῶν ὄχ' ἄριστος ἔην σύ μοι
ἔννεπε Μοῦσα
αὐτῶν ἠδ' ἵππων, οἳ ἅμ' Ἀτρεί̈δῃσιν
ἕποντο.
ἵπποι μὲν μέγ' ἄρισται ἔσαν
Φηρητιάδαο,
τὰς Εὔμηλος ἔλαυνε ποδώκεας ὄρνιθας
ὣς
ὄτριχας οἰέτεας σταφύλῇ ἐπὶ νῶτον
ἐί̈σας: 765
τὰς ἐν Πηρείῃ θρέψ' ἀργυρότοξος
Ἀπόλλων
ἄμφω θηλείας, φόβον Ἄρηος φορεούσας.
ἀνδρῶν αὖ μέγ' ἄριστος ἔην
Τελαμώνιος Αἴας
ὄφρ' Ἀχιλεὺς μήνιεν: ὃ γὰρ πολὺ
φέρτατος ἦεν,
ἵπποι θ' οἳ φορέεσκον ἀμύμονα
Πηλεί̈ωνα. 770
ἀλλ' ὃ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσι
ποντοπόροισι
κεῖτ' ἀπομηνίσας Ἀγαμέμνονι ποιμένι
λαῶν
Ἀτρεί̈δῃ: λαοὶ δὲ παρὰ ῥηγμῖνι
θαλάσσης
δίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν
ἱέντες
τόξοισίν θ': ἵπποι δὲ παρ' ἅρμασιν
οἷσιν ἕκαστος 775
λωτὸν ἐρεπτόμενοι ἐλεόθρεπτόν τε
σέλινον
ἕστασαν: ἅρματα δ' εὖ πεπυκασμένα
κεῖτο ἀνάκτων
ἐν κλισίῃς: οἳ δ' ἀρχὸν ἀρηί̈φιλον
ποθέοντες
φοίτων ἔνθα καὶ ἔνθα κατὰ στρατὸν
οὐδὲ μάχοντο.
οἳ δ' ἄρ' ἴσαν ὡς εἴ τε πυρὶ χθὼν
πᾶσα νέμοιτο: 780
γαῖα δ' ὑπεστενάχιζε Διὶ ὣς
τερπικεραύνῳ
χωομένῳ ὅτε τ' ἀμφὶ Τυφωέϊ γαῖαν
ἱμάσσῃ
εἰν Ἀρίμοις, ὅθι φασὶ Τυφωέος
ἔμμεναι εὐνάς:
ὣς ἄρα τῶν ὑπὸ ποσσὶ μέγα
στεναχίζετο γαῖα
ἐρχομένων: μάλα δ' ὦκα διέπρησσον
πεδίοιο. 785
Τρωσὶν δ' ἄγγελος ἦλθε ποδήνεμος
ὠκέα Ἶρις
πὰρ Διὸς αἰγιόχοιο σὺν ἀγγελίῃ
ἀλεγεινῇ:
οἳ δ' ἀγορὰς ἀγόρευον ἐπὶ Πριάμοιο
θύρῃσι
πάντες ὁμηγερέες ἠμὲν νέοι ἠδὲ
γέροντες:
ἀγχοῦ δ' ἱσταμένη προσέφη πόδας ὠκέα
Ἶρις: 790
εἴσατο δὲ φθογγὴν υἷϊ Πριάμοιο
Πολίτῃ,
ὃς Τρώων σκοπὸς ἷζε ποδωκείῃσι
πεποιθὼς
τύμβῳ ἐπ' ἀκροτάτῳ Αἰσυήταο
γέροντος,
δέγμενος ὁππότε ναῦφιν ἀφορμηθεῖεν
Ἀχαιοί:
τῷ μιν ἐεισαμένη προσέφη πόδας ὠκέα
Ἶρις: 795
ὦ γέρον αἰεί τοι μῦθοι φίλοι ἄκριτοί
εἰσιν,
ὥς ποτ' ἐπ' εἰρήνης: πόλεμος δ'
ἀλίαστος ὄρωρεν.
ἤδη μὲν μάλα πολλὰ μάχας εἰσήλυθον
ἀνδρῶν,
ἀλλ' οὔ πω τοιόνδε τοσόνδέ τε λαὸν
ὄπωπα:
λίην γὰρ φύλλοισιν ἐοικότες ἢ
ψαμάθοισιν 800
ἔρχονται πεδίοιο μαχησόμενοι προτὶ
ἄστυ.
Ἕκτορ σοὶ δὲ μάλιστ' ἐπιτέλλομαι, ὧδε
δὲ ῥέξαι:
πολλοὶ γὰρ κατὰ ἄστυ μέγα Πριάμου
ἐπίκουροι,
ἄλλη δ' ἄλλων γλῶσσα πολυσπερέων
ἀνθρώπων:
τοῖσιν ἕκαστος ἀνὴρ σημαινέτω οἷσί
περ ἄρχει, 805
τῶν δ' ἐξηγείσθω κοσμησάμενος
πολιήτας.
ὣς ἔφαθ', Ἕκτωρ δ' οὔ τι θεᾶς ἔπος
ἠγνοίησεν,
αἶψα δ' ἔλυσ' ἀγορήν: ἐπὶ τεύχεα δ'
ἐσσεύοντο:
πᾶσαι δ' ὠί̈γνυντο πύλαι, ἐκ δ'
ἔσσυτο λαὸς
πεζοί θ' ἱππῆές τε: πολὺς δ'
ὀρυμαγδὸς ὀρώρει. 810
ἔστι δέ τις προπάροιθε πόλιος αἰπεῖα
κολώνη
ἐν πεδίῳ ἀπάνευθε περίδρομος ἔνθα
καὶ ἔνθα,
τὴν ἤτοι ἄνδρες Βατίειαν
κικλήσκουσιν,
ἀθάνατοι δέ τε σῆμα πολυσκάρθμοιο
Μυρίνης:
ἔνθα τότε Τρῶές τε διέκριθεν ἠδ'
ἐπίκουροι. 815
Τρωσὶ μὲν ἡγεμόνευε μέγας
κορυθαίολος Ἕκτωρ
Πριαμίδης: ἅμα τῷ γε πολὺ πλεῖστοι
καὶ ἄριστοι
λαοὶ θωρήσσοντο μεμαότες ἐγχείῃσι.
Δαρδανίων αὖτ' ἦρχεν ἐὺ̈ς πάϊς
Ἀγχίσαο
Αἰνείας, τὸν ὑπ' Ἀγχίσῃ τέκε δῖ'
Ἀφροδίτη 820
Ἴδης ἐν κνημοῖσι θεὰ βροτῷ
εὐνηθεῖσα,
οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε δύω Ἀντήνορος
υἷε
Ἀρχέλοχός τ' Ἀκάμας τε μάχης εὖ
εἰδότε πάσης.
οἳ δὲ Ζέλειαν ἔναιον ὑπαὶ πόδα
νείατον Ἴδης
ἀφνειοὶ πίνοντες ὕδωρ μέλαν Αἰσήποιο
825
Τρῶες, τῶν αὖτ' ἦρχε Λυκάονος ἀγλαὸς
υἱὸς
Πάνδαρος, ᾧ καὶ τόξον Ἀπόλλων αὐτὸς
ἔδωκεν.
οἳ δ' Ἀδρήστειάν τ' εἶχον καὶ δῆμον
Ἀπαισοῦ
καὶ Πιτύειαν ἔχον καὶ Τηρείης ὄρος
αἰπύ,
τῶν ἦρχ' Ἄδρηστός τε καὶ Ἄμφιος
λινοθώρηξ 830
υἷε δύω Μέροπος Περκωσίου, ὃς περὶ
πάντων
ᾔδεε μαντοσύνας, οὐδὲ οὓς παῖδας
ἔασκε
στείχειν ἐς πόλεμον φθισήνορα: τὼ δέ
οἱ οὔ τι
πειθέσθην: κῆρες γὰρ ἄγον μέλανος
θανάτοιο.
οἳ δ' ἄρα Περκώτην καὶ Πράκτιον
ἀμφενέμοντο 835
καὶ Σηστὸν καὶ Ἄβυδον ἔχον καὶ δῖαν
Ἀρίσβην,
τῶν αὖθ' Ὑρτακίδης ἦρχ' Ἄσιος
ὄρχαμος ἀνδρῶν,
Ἄσιος Ὑρτακίδης ὃν Ἀρίσβηθεν φέρον
ἵπποι
αἴθωνες μεγάλοι ποταμοῦ ἄπο
Σελλήεντος.
Ἱππόθοος δ' ἄγε φῦλα Πελασγῶν
ἐγχεσιμώρων 840
τῶν οἳ Λάρισαν ἐριβώλακα
ναιετάασκον:
τῶν ἦρχ' Ἱππόθοός τε Πύλαιός τ' ὄζος
Ἄρηος,
υἷε δύω Λήθοιο Πελασγοῦ Τευταμίδαο.
αὐτὰρ Θρήϊκας ἦγ' Ἀκάμας καὶ
Πείροος ἥρως
ὅσσους Ἑλλήσποντος ἀγάρροος ἐντὸς
ἐέργει. 845
Εὔφημος δ' ἀρχὸς Κικόνων ἦν
αἰχμητάων
υἱὸς Τροιζήνοιο διοτρεφέος Κεάδαο.
αὐτὰρ Πυραίχμης ἄγε Παίονας
ἀγκυλοτόξους
τηλόθεν ἐξ Ἀμυδῶνος ἀπ' Ἀξιοῦ εὐρὺ
ῥέοντος,
Ἀξιοῦ οὗ κάλλιστον ὕδωρ ἐπικίδναται
αἶαν. 850
Παφλαγόνων δ' ἡγεῖτο Πυλαιμένεος
λάσιον κῆρ
ἐξ Ἐνετῶν, ὅθεν ἡμιόνων γένος
ἀγροτεράων,
οἵ ῥα Κύτωρον ἔχον καὶ Σήσαμον
ἀμφενέμοντο
ἀμφί τε Παρθένιον ποταμὸν κλυτὰ
δώματ' ἔναιον
Κρῶμνάν τ' Αἰγιαλόν τε καὶ ὑψηλοὺς
Ἐρυθίνους. 855
αὐτὰρ Ἁλιζώνων Ὀδίος καὶ Ἐπίστροφος
ἦρχον
τηλόθεν ἐξ Ἀλύβης, ὅθεν ἀργύρου ἐστὶ
γενέθλη.
Μυσῶν δὲ Χρόμις ἦρχε καὶ Ἔννομος
οἰωνιστής:
ἀλλ' οὐκ οἰωνοῖσιν ἐρύσατο κῆρα
μέλαιναν,
ἀλλ' ἐδάμη ὑπὸ χερσὶ ποδώκεος Αἰακίδαο
860
ἐν ποταμῷ, ὅθι περ Τρῶας κεράϊζε
καὶ ἄλλους.
Φόρκυς αὖ Φρύγας ἦγε καὶ Ἀσκάνιος
θεοειδὴς
τῆλ' ἐξ Ἀσκανίης: μέμασαν δ' ὑσμῖνι
μάχεσθαι.
Μῄοσιν αὖ Μέσθλης τε καὶ Ἄντιφος
ἡγησάσθην
υἷε Ταλαιμένεος τὼ Γυγαίη τέκε
λίμνη, 865
οἳ καὶ Μῄονας ἦγον ὑπὸ Τμώλῳ
γεγαῶτας.
Νάστης αὖ Καρῶν ἡγήσατο
βαρβαροφώνων,
οἳ Μίλητον ἔχον Φθιρῶν τ' ὄρος
ἀκριτόφυλλον
Μαιάνδρου τε ῥοὰς Μυκάλης τ' αἰπεινὰ
κάρηνα:
τῶν μὲν ἄρ' Ἀμφίμαχος καὶ Νάστης
ἡγησάσθην, 870
Νάστης Ἀμφίμαχός τε Νομίονος ἀγλαὰ
τέκνα,
ὃς καὶ χρυσὸν ἔχων πόλεμον δ' ἴεν
ἠύ̈τε κούρη
νήπιος, οὐδέ τί οἱ τό γ' ἐπήρκεσε
λυγρὸν ὄλεθρον,
ἀλλ' ἐδάμη ὑπὸ χερσὶ ποδώκεος
Αἰακίδαο
ἐν ποταμῷ, χρυσὸν δ' Ἀχιλεὺς
ἐκόμισσε δαί̈φρων. 875
Σαρπηδὼν δ' ἦρχεν Λυκίων καὶ Γλαῦκος
ἀμύμων
τηλόθεν ἐκ Λυκίης, Ξάνθου ἄπο
δινήεντος.
Η μετάφραση στα νέα ελληνικά (σε πεζό, φυσική και κατανοητή δημοτική):
Όλοι οι άλλοι θεοί και οι άντρες, οι πολεμιστές με τα άλογα, κοιμόνταν όλη τη νύχτα. Μόνο ο Δίας δεν τον έπαιρνε ο γλυκός ύπνος.
Στο μυαλό του σκεφτόταν πώς να τιμήσει τον Αχιλλέα και να σκοτώσει πολλούς Αχαιούς δίπλα στα πλοία τους.
Η καλύτερη απόφαση που του φάνηκε ήταν αυτή:
να στείλει έναν ολέθριο όνειρο στον Αγαμέμνονα, τον γιο του Ατρέα.
Και φωνάζοντάς τον, του είπε φτερωτά λόγια:
«Πήγαινε, ολέθριε Όνειρε, πήγαινε γρήγορα στα γρήγορα πλοία των Αχαιών.
Μπες στη σκηνή του Αγαμέμνονα, του γιου του Ατρέα, και πες του τα πάντα ακριβώς όπως σου παραγγέλνω:
Πρόσταξέ τον να εξοπλίσει με πανοπλίες τους Αχαιούς με τα μακριά μαλλιά, όλους μαζί, χωρίς καθυστέρηση.
Γιατί τώρα μπορεί να κυριέψει την πλατιά Τροία.
Οι αθάνατοι που κατοικούν στους Ολύμπιους θαλάμους δεν είναι πια διχασμένοι·
η Ήρα με τις παρακλήσεις της τους έκανε όλους να συναινέσουν, και τώρα τα δεινά έχουν πέσει πάνω στους Τρώες από τον Δία.»
Έτσι είπε, κι ο Όνειρος, μόλις άκουσε τα λόγια, ξεκίνησε.
Γρήγορα έφτασε στα γρήγορα πλοία των Αχαιών και πήγε στον Αγαμέμνονα.
Τον βρήκε να κοιμάται μέσα στη σκηνή του, και γύρω του χυμένος ο αμβρόσιος ύπνος.
Στάθηκε πάνω από το κεφάλι του, παίρνοντας την όψη του Νέστορα, του γιου του Νηλέα,
που ο Αγαμέμνονας τιμούσε περισσότερο από όλους τους γέροντες.
Με αυτή την όψη του μίλησε ο θεϊκός Όνειρος:
«Κοιμάσαι, γιε του Ατρέα, του γενναίου, του δαμαστή των αλόγων;
Δεν πρέπει ένας άντρας που παίρνει αποφάσεις, στον οποίο έχουν εμπιστευτεί τόσο πολύ λαό και τόσα μέληλαν, να κοιμάται όλη τη νύχτα.
Άκουσε με προσοχή αυτά που σου λέω. Είμαι αγγελιοφόρος του Δία,
που σε νοιάζεται πολύ και σε λυπάται, κι ας είναι μακριά σου.
Σε προστάζει να εξοπλίσεις τους Αχαιούς με τα μακριά μαλλιά, όλους μαζί, χωρίς καθυστέρηση.
Γιατί τώρα μπορείς να κυριέψεις την πλατιά Τροία.
Οι αθάνατοι που κατοικούν στους Ολύμπιους θαλάμους δεν είναι πια διχασμένοι·
η Ήρα με τις παρακλήσεις της τους έκανε όλους να συναινέσουν, και τώρα τα δεινά έχουν πέσει πάνω στους Τρώες από τον Δία.
Αυτά κράτα καλά στο μυαλό σου, και μη σε πάρει η λήθη όταν σε αφήσει ο γλυκός ύπνος.»
Έτσι μίλησε και έφυγε. Κι εκείνον τον άφησε εκεί, σκεφτόμενο μέσα του πράγματα που δεν επρόκειτο να γίνουν.
Νόμιζε πως εκείνη την ίδια μέρα θα κυρίευε την πόλη του Πριάμου — ο ανόητος!
Δεν ήξερε τι ετοίμαζε ο Δίας: ότι ακόμα θα επέφερε πόνους και στεναγμούς και στους Τρώες και στους Δαναούς μέσα από σκληρές μάχες.
Σηκώθηκε από τον ύπνο και τον τύλιξε η θεϊκή φωνή.
Σηκώθηκε όρθιος, φόρεσε τον μαλακό, καινούργιο, ωραίο χιτώνα,
έριξε πάνω του το μεγάλο μανδύα,
έδεσε στα στιλπνά του πόδια τα όμορφα πέδιλα,
κρέμασε στους ώμους του το ασημένιο-καρφωμένο ξίφος
και πήρε το αθάνατο σκήπτρο του πατέρα του.
Με αυτό πήγε ανάμεσα στα πλοία των Αχαιών με τους χάλκινους θώρακες.
Η Αυγή, η θεά, ανέβαινε στον ψηλό Όλυμπο για να φέρει φως στον Δία και στους άλλους αθανάτους.
Εκείνος όμως πρόσταξε τους κήρυκες με την καθαρή φωνή να συγκαλέσουν σε συνέλευση τους Αχαιούς με τα μακριά μαλλιά.
Εκείνοι κήρυξαν, κι εκείνοι μαζεύτηκαν πολύ γρήγορα.
Πρώτα κάθισε σε συμβούλιο με τους μεγαλόψυχους γέροντες, δίπλα στο πλοίο του Νέστορα, του βασιλιά από την Πύλο.
Όταν τους κάλεσε όλους μαζί, άρχισε να τους λέει την πυκνή του σκέψη:
«Ακούστε με, φίλοι. Μου ήρθε ένα θεϊκό όνειρο μέσα στην αμβρόσια νύχτα.
Πολύ έμοιαζε στον θεϊκό Νέστορα, στο ανάστημα, στο μέγεθος και στη μορφή.
Στάθηκε πάνω από το κεφάλι μου και μου είπε:
“Κοιμάσαι, γιε του Ατρέα, του γενναίου, του δαμαστή των αλόγων; ... (και επαναλαμβάνει το μήνυμα του Δία όπως παραπάνω)
... Αυτά μου είπε και έφυγε πετώντας, κι εμένα με άφησε ο γλυκός ύπνος.”
Γι’ αυτό, ελάτε, αν μπορούμε, ας εξοπλίσουμε τους γιους των Αχαιών.
Πρώτα όμως εγώ θα τους δοκιμάσω με λόγια, όπως είναι σωστό, και θα τους πω να φύγουν με τα πολυκάθιστα πλοία.
Εσείς από την άλλη μεριά, ο καθένας ξεχωριστά, προσπαθήστε να τους συγκρατήσετε με τα λόγια σας.»
Έτσι είπε και κάθισε. Ανάμεσά τους σηκώθηκε ο Νέστορας, ο άρχοντας της αμμώδους Πύλου,
που με καλή πρόθεση μίλησε και είπε:
«Φίλοι μου, αρχηγοί και ηγέτες των Αργείων,
αν κάποιος άλλος από τους Αχαιούς μας είχε πει αυτό το όνειρο, θα λέγαμε πως είναι ψέμα και θα το απορρίπταμε.
Τώρα όμως το είδε αυτός που καυχιέται πως είναι ο πιο σπουδαίος από τους Αχαιούς.
Γι’ αυτό, ελάτε, ας προσπαθήσουμε να εξοπλίσουμε τους γιους των Αχαιών.»
Έτσι μίλησε και προχώρησε πρώτος από το συμβούλιο.
Οι σκηπτούχοι βασιλιάδες σηκώθηκαν και ακολούθησαν τον ποιμένα του λαού, πεισμένοι.
Οι λαοί έτρεχαν να μαζευτούν.
Σαν τα πυκνά σμήνη των μελισσών που βγαίνουν από βραχώδη σπηλιά και πετούν σε τσαμπιά πάνω στα ανοιξιάτικα λουλούδια,
έτσι και τα πλήθη των Αχαιών από τα πλοία και τις σκηνές προχωρούσαν μπροστά από την βαθιά ακτή,
σε τάγματα, προς την αγορά. Ανάμεσά τους η Φήμη, η αγγελιαφόρος του Δία, φούντωνε, παρακινώντας τους να μαζευτούν.
Η αγορά βούιζε, η γη στέναζε από κάτω καθώς κάθονταν. Εννιά κήρυκες φώναζαν δυνατά για να τους συγκρατήσουν,
ώστε να σταματήσουν τις φωνές και να ακούσουν τους βασιλιάδες που τρέφονται από τον Δία.
Με κόπο κάθισε ο λαός και ησύχασε στις θέσεις του, σταματώντας την οχλαγωγία.
Σηκώθηκε ο κραταιός Αγαμέμνονας, κρατώντας το σκήπτρο που είχε φτιάξει ο Ήφαιστος...
(συνεχίζει με την ιστορία του σκήπτρου, την ομιλία του Αγαμέμνονα που δοκιμάζει το φρόνημα του στρατού προτείνοντας να φύγουν, την αναταραχή του λαού που ορμά προς τα πλοία, την επέμβαση της Αθηνάς και του Οδυσσέα, την τιμωρία του Θερσίτη, την ομιλία του Οδυσσέα, την ομιλία του Νέστορα, την τελική προετοιμασία για μάχη και τον κατάλογο των πλοίων).
- Ο νεών κατάλογος (νεοέλ.: κατάλογος πλοίων, πολυτ.: νεῶν κατάλογος), είναι ο κατάλογος των πλοίων των Αχαιών που εκστράτευσαν κατά της Τροίας, όπως διασώζεται στην β' ραψωδία της Ιλιάδας του Ομήρου (στ. 494-759). Κατά την αφήγηση δίνεται αναλυτική περιγραφή των ονομάτων των ηγετών και των πόλεων που εκπροσωπεί κάθε βασίλειο. Επίσης, η αναφορά σε πόλεις και σε πληθυσμούς διανθίζεται με διάφορα επίθετα. Μετά το πέρας του καταλόγου των Αχαϊκών πλοίων, η β' ραψωδία ολοκληρώνεται με την καταγραφή των περιοχών και των ηγετών που πήραν το μέρος των Τρώων (στ. 816-877).
Ιστορική βάση
Έχει υποστηριχθεί από ερευνητές η άποψη ότι ο συγκεκριμένος κατάλογος αποτελούσε αρχικά ξεχωριστό κομμάτι το οποίο εντάχθηκε αργότερα στο σώμα της Ιλιάδας. Αυτή η προσέγγιση υποστηρίζει πως ο πυρήνας του καταλόγου των πλοίων διασώθηκε από τα Μυκηναϊκά χρόνια, την υποτιθέμενη εποχή δηλαδή που διεξήχθη ο Τρωικός πόλεμος (13ος-12ος αιώνας π.Χ.) και δια μέσου της προφορικής παράδοσης έγινε γνωστή στον Όμηρο (9ος-8ος αι. π.Χ.).
Αν ληφθεί υπόψη ότι αποτελεί μια αξιόπιστη πηγή Μυκηναϊκής ή Υπο-μυκηναϊκής εποχής, τότε ο κατάλογος μας προσφέρει με μοναδική λεπτομέρεια την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε στον ελληνικό κόσμο κατά τον 13ο-12ο αιώνα π.Χ.. Το ότι αναφέρονται τοποθεσίες που την εποχή του Τρωικού πολέμου υπήρξαν σπουδαία πολιτικά και πολιτιστικά κέντρα, αλλά την εποχή του Ομήρου είτε ήταν στην αφάνεια ή είχαν καταστραφεί ολοσχερώς (όπως η Πύλος στην Μεσσηνία), είναι μια ισχυρή απόδειξη ότι ο συγκεκριμένος κατάλογος δεν χρησιμοποίησε αναχρονιστικά στοιχεία. Γενικά απεικονίζει τον ελληνικό κόσμο σε μια εποχή αρκετά πιο παλαιότερη από αυτή του Ομήρου. Περιοχές όπως οι Μακεδονία, η Ήπειρος και μέρος της Θεσσαλίας δεν φαίνονται να συμμετείχαν στον Τρωικό πόλεμο, προφανώς αυτές οι περιοχές βρίσκονταν υπό των έλεγχο των Δωριέων, οι οποίοι θα πραγματοποιούσαν την κάθοδό τους προς την Πελοπόννησο ορισμένες δεκαετίες αργότερα.
Όμως ο 'νεών κατάλογος' με τα επίθετα με τα οποία διανθίζει τα πρόσωπα και τα τοπωνύμια και γενικά με τον τρόπο που έχει ενταχθεί στο έπος αποτελεί ένα συμβατό κομμάτι στο όλο έργο. Έχει υποστηριχθεί ακόμη και η άποψη πως ο κατάλογος αποτελεί μείγμα πολλών μικρότερων καταλόγων που χρησιμοποιούσαν ποιητές (ραψωδοί) με σκοπό να εντυπωσιάσουν το κοινό τους με τις ιστορικές τους γνώσεις.
Ένα ακόμη ιστορικό στοιχείο που μας προσφέρεται είναι ότι τα βασίλεια των Αχαιών (τουλάχιστον εκείνη την εποχή) αποτελούσαν ένα σύνολο συνοσμοπονδίας και όχι ανατολικού τύπου Αυτοκρατορίας, που υπάγονται στον άνακτα των Μυκηνών. Επίσης, οι Αχαιοί (αναφέρονται στην Ιλιάδα ως Δαναοί, Αργείτες αλλά και 'Έλληνες (Ραψωδία β' στ.529 και 683)) απουσίαζαν από τις ακτές τις Μικράς Ασίας.
Το ερώτημα που γεννάται είναι κατά πόσο ο συγκεκριμένος κατάλογος απεικονίζει την πραγματική ιστορική κατάσταση της εποχής του χαλκού στην Ελλάδα.
ΑΝΑΦΟΡΕΣ
Ιλιάδα β' 494-759.
Έκθεσις της πολεμικής ιστορίας των Ελλήνων. Γενικό Επιτελείο
Εθνικής Αμύνης. Αθήνα Ζάππειο Μέγαρο. 28-30 Οκτωβρίου 1968. Έκδοση Αρχείου
Ενόπλων Δυνάμεων, 1970.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ
ΜΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΗ
-Ο ΟΜΗΡΟΣ ΕΡΜΑΙΟ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΩΝ «ΕΙΔΙΚΩΝ» ΚΑΙ «ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ» ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΔΟΚΟΥΝ ,ΟΤΙ ΔΗΛΑΔΗ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΗΡΟΔΟΤΟ, ΣΥΧΝΑ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ…
Εγώ όμως προσπαθώ να φανταστώ πώς ζούσαν όλοι αυτοί πριν την εκστρατεία στην Τροία. Όταν κατοικούσαν στις καλοχτισμένες πόλεις τους, τις όμορφες, τις απόκρημνες, τις τραχιές, τις παραθαλάσσιες, τις ανεμοδαρμένες, τις πνιγμένες στο πράσινο, με τα αμπέλια τους, με τα κοπάδια τους, με τις χαράδρες και τα λαγκάδια τους, με τα γόνιμα εδάφη τους, με τα λουλούδια τους, με τα ισχυρά τους τείχη, με τα απέραντα λιβάδια τους, με τους περιστερώνες τους, με τα λευκά τους σπίτια, με τους βαρείς χειμώνες τους, δίπλα σε λίμνες και σε ποτάμια, κάτω από χιονισμένα βουνά, «ερατεινές και ζάθεες», εράσμιες και ιερές.
Και βλέπω μια Ελλάδα που σφύζει από ζωή, ορμητική και δυναμική, γεμάτη εφηβικό σφρίγος και όρεξη για δημιουργία.
Αυτοί οι πρώτοι Έλληνες ζουν σε ένα κόσμο που τους φαντάζει θεϊκός, μαγικός. Είναι ένας κόσμος καινούργιος, πολύχρωμος, απέραντος, έχει αμέτρητες δυνατότητες, έχει παιδική σκληρότητα αλλά και παιδική τρυφερότητα, έχει πολύ φως. Είναι ο ελληνικός κόσμος στην ανατολή του.
Οι πύλες της Ιστορίας μόλις έχουν ανοίξει γι’ αυτόν, αλλά είναι ακόμα πολύ νωρίς για να το ξέρει.
Σημείωση:
Έτσι, επειδή με μαγεύουν τα ονόματα των πόλεων, θα αναφέρω πάλι μερικές:
Ωκαλέη
Μεδεών
Εύτρησις
Θίσβη
Ογχηστός
Άρνη
Μίδεια
Νίσα
Ανθηδών
Κυπάρισσος
Ανεμώρεια
Υάμπολις
Λίλαια
Καλλίαρος
Βήσσα
Θρόνιον
Κήρινθος
Ασίνη
Αραιθυρέη
Γονόεσσα
Φάρις
Ελίκη
Λάας
Αρήνη
Μύρσινος
Αμφιγένεια
Δώριον
Υρμίνη
Αλείσιον
Λύκτος
Βοίβη
Μελίβοια
Ολιζών
Γυρτώνη
Ολοοσσών
Πύρασος
Και μερικά από τα τοπωνύμια που εξακολουθούν να είναι ζωντανά στη γλώσσα μας μετά από 3.000 και πλέον χρόνια:
Πλάταια
Ορχομενός
Χαλκίς
Ερέτρια
Ιστιαία
Κάρυστος
Στύρα
Αθήναι
Άργος
Επίδαυρος
Κόρινθος
Σπάρτη
Πύλος
Τεγέα
Πήλιον
Πηνειός
Αλφειός
Δωδώνη
Νίσυρος
Κάρπαθος
Κάσος
Κως
Σύμη
Ρόδος
Κρήτη
Ιθάκη
Ζάκυνθος
Αρκαδία
Λακεδαίμων
Σαλαμίς
Εύβοια
full-width
Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι από πολλούς φιλόλογους,
αρχαίους και σύγχρονους, Έλληνες και ξένους, έχουν επισημανθεί οι αναφερόμενες
στον Οδυσσέα αντιφάσεις μεταξύ του κυρίως κειμένου της Ιλιάδος και του τμήματος
της ραψωδίας Β που είναι γνωστό ως «Νηών Κατάλογος». Έτσι
η Ιλιάς δημιουργεί την εντύπωση και η Οδύσσεια την ενισχύει, ότι
ο Οδυσσεύς ήταν ο πιο μεγάλος από τους ηγεμόνες των νησιών του
Ιονίου.
Αλλά στον «Κατάλογο», η εικόνα είναι διαφορετική, αφού το μεγαλύτερο Βασίλειο στα Ιόνια νησιά είναι του Μέγη (Ιλιάς, Β 627) που είναι επικεφαλής ενός στόλου από 40 πλοία, ενώ ο Οδυσσεύς συγκεντρώνει μόλις 12 πλοία (Ιλιάς, Β 637) και εξουσιάζει μια ασήμαντη περιοχή, ό,τι περισσεύει από το Βασίλειο του Μέγητος!
Αλλά στον «Κατάλογο», η εικόνα είναι διαφορετική, αφού το μεγαλύτερο Βασίλειο στα Ιόνια νησιά είναι του Μέγη (Ιλιάς, Β 627) που είναι επικεφαλής ενός στόλου από 40 πλοία, ενώ ο Οδυσσεύς συγκεντρώνει μόλις 12 πλοία (Ιλιάς, Β 637) και εξουσιάζει μια ασήμαντη περιοχή, ό,τι περισσεύει από το Βασίλειο του Μέγητος!
Συστηματικές έρευνες πολλών ετών κατέληξαν στο συμπέρασμα
ότι ο «Νηών Κατάλογος» αποτελεί παρεμβολή στο υπόλοιπο σώμα της Ιλιάδος,
χρονολογείται από τα Μυκηναϊκά χρόνια, διασώθηκε με την προφορική παράδοση
και ενσωματώθηκε αργότερα στο έπος.
Στο εξαιρετικό έργο του Άγγλου καθηγητή Denys L. Page (μεταφρασμένο στα ελληνικά): Η Ιλιάς και η Ιστορία – Εκδόσεις Παπαδήμα – Αθήνα 1986 (β΄ έκδοση), υποστηρίζει με πειστικά επιχειρήματα ότι ο Οδυσσεύς δεν υπήρχε καθόλου στον αρχικό Κατάλογο και παρεμβλήθηκε επειδή είχε σπουδαία θέση στο υπόλοιπο έπος, όπως συνέβη και με τον Αίαντα.
Και καταλήγει :
Στο εξαιρετικό έργο του Άγγλου καθηγητή Denys L. Page (μεταφρασμένο στα ελληνικά): Η Ιλιάς και η Ιστορία – Εκδόσεις Παπαδήμα – Αθήνα 1986 (β΄ έκδοση), υποστηρίζει με πειστικά επιχειρήματα ότι ο Οδυσσεύς δεν υπήρχε καθόλου στον αρχικό Κατάλογο και παρεμβλήθηκε επειδή είχε σπουδαία θέση στο υπόλοιπο έπος, όπως συνέβη και με τον Αίαντα.
Και καταλήγει :
«… εάν ο Οδυσσέας δεν είχε θέση στον μυκηναϊκό
Κατάλογο, τότε θα πρέπει να είναι είτε ήρωας της προ-τρωϊκής ποίησης (όπως ο
Αίας) είτε μια μορφή μάλλον της Λαογραφίας παρά της Μυθολογίας, που μπήκε στο
μαγνητικό πεδίο του Τρωϊκού κύκλου…».
Επίσης μια εξαιρετική παρουσίαση από την σελίδα της κ. Καίτης Βασιλάκου
Κατάλογος νεών: το πανόραμα μιας αρχέγονης Ελλάδας
«Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει», λέει ο Ρίτσος στα Λιανοτράγουδά του και μερικές φορές μπαίνουμε στον πειρασμό να τον πιστέψουμε, αν και οι στίχοι του ελάχιστα ανταποκρίνονται σήμερα στην κατάσταση που βρισκόμαστε.
Αν όμως κατά τύχη πέσει στα χέρια μας η Ιλιάδα του Ομήρου και αν πάλι κατά τύχη βρεθούμε να διαβάζουμε τη ραψωδία Β με τον κατάλογο των νεών που παραθέτει ο ποιητής, τότε ανοίγεται μπροστά μας το πανόραμα μιας Ελλάδας νεανικής, γεμάτης σφρίγος και όρεξη για ζωή, με πολιτείες και χωριά που σφύζουν από δυναμισμό και ορμή για δημιουργία, με λαούς που δουλεύουν τη γη τους και προκόβουν και που ξέρουν να μάχονται με απίστευτη γενναιότητα, όταν το απαιτούν οι περιστάσεις.
Είναι η Ελλάδα της εποχής του Χαλκού του 13-12 αιώνα πΧ. Ακόμα οι Δωριείς δεν έχουν «κατέβει» και τα μυκηναϊκά βασίλεια βρίσκονται στην ακμή τους.
Πόση ιστορική αλήθεια να υπάρχει άραγε στον κατάλογο νεών; Δεν έχει σημασία. Εδώ εμείς βλέπουμε μια αρχέγονη Ελλάδα που ανθεί και θάλλει. Ο Όμηρος δεν φείδεται χαρακτηρισμών για τις όμορφες πολιτείες που αναφέρει, για τους λαούς που τις κατοικούν και για τους γενναίους αρχηγούς τους.
Και τότε μπαίνουμε στον πειρασμό να πούμε το γνωστό: «Όταν οι άλλοι έτρωγαν βελανίδια…» κλπ. Βέβαια και άλλοι λαοί εκείνη την εποχή είχαν τις πολιτείες τους και τον πολιτισμό τους, αλλά μετά χάθηκαν και έμεινε μόνο η ανάμνησή τους. Αντίθετα εδώ «σε τούτα εδώ τα χώματα» η Ιστορία συνεχίζεται. Ή τουλάχιστον προσπαθεί να μη διακοπεί.
«Βοιωτών μεν Πηνέλεως και Λήιτος ήρχον», λέει ο Όμηρος στο στίχο 494 του Β της Ιλιάδας ξεκινώντας να απαριθμεί τις ελληνικές πολιτείες που πήραν μέρος στον Τρωικό πόλεμο και τα πλοία που έστειλε η καθεμιά από αυτές.
Και μια και η Ιστορία επιμένει να συνεχίζεται σ’ αυτόν εδώ τον τόπο, όπως εξάλλου συνεχίζεται και η γλώσσα, θα επιχειρήσουμε να παραθέσουμε τις ελληνικές πολιτείες, τους λαούς και τους βασιλιάδες τους που ξεκίνησαν για την Τροία, όχι από μετάφραση, αλλά όπως τις αναφέρει ο Όμηρος.
Αν νομίζετε ότι σας είναι αδύνατο να καταλάβετε τη γλώσσα του, σας προκαλώ να διαβάσουμε μαζί τον κατάλογο των πλοίων που παραθέτει εδώ ο ποιητής. Είναι μια ευκαιρία να μπούμε στον υπέροχο κόσμο της Ιλιάδας χωρίς τη μεσολάβηση της μετάφρασης που αφαιρεί το μεγαλύτερο μέρος της μαγείας της.
Ιδού λοιπόν το πανόραμα των λαών της Ελλάδας, των πόλεών τους και των αρχηγών τους στην ύστερη εποχή του Χαλκού:
Βοιωτοί
Βοιωτών μεν Πηνέλεως και Λήιτος ήρχον, δηλαδή αρχηγοί των Βοιωτών ήταν ο Πηνέλεως και ο Λήιτος. Αλλά και άλλοι:
Αρκεσίλαός τε Προθοήνωρ τε Κλονίος τε. (τε = και. Σε άλλα σημεία γίνεται θ’, όπως θα δούμε παρακάτω).
Αυτοί οι βασιλιάδες κυβερνούσαν (ενέμοντο ή αμφενέμοντο) τις εξής πόλεις:
οι θ’ Υρίην ενέμοντο και Αυλίδα πετρήεσσαν (πετρώδη)
Σχοίνον τε Σκώλον τε πολύκνημόν (ορεινό) τε Ετεωνόν,
Θέσπειαν Γραίαν τε και ευρύχορον Μυκαλησσόν,
οι τ’ αμφ’ Άρμ’ ενέμοντο (την περιοχή γύρω από το Άρμα) και Ειλέσιον και Ερύθρας,
οι τ’ Ελεών’ είχον ηδ’ (ηδέ = και) Ύλην και Πετεώνα,
Ωκαλέην Μεδεώνα τ’, εϋκτίμενον πτολίεθρον (καλοχτισμένη πόλη)
Κώπας Εύτρησίν τε πολυτρήρωνά τε (με τα πολλά περιστέρια) Θίσβην,
οι τε Κορώνειαν και ποιήενθ’ Αλίαρτον (με το πολύ χορτάρι)
οι τε Πλάταιαν έχον (είχον) ηδ’ οι Γλίσαντα νέμοντο,
οι θ’ Υποθήβας είχον, εϋκτίμενον πτολίεθρον,
Ογχηστόν θ’ ιερόν, Ποσιδίηον αγλαόν (λαμπρό) άλσος,
οι τε πολυστάφυλον Άρνην έχον, οι τε Μιδείαν
Νίσάν τε ζαθέην (πανίερη) Ανθηδόνα τ’ εσχατόωσαν (εσχάτη, τελευταία, στην άκρη).
50 νήες (πλοία) ήρθαν (κίον) από τους Βοιωτούς και στο καθένα επέβαιναν (βαίνον) 120 άνδρες:
Των μεν πεντήκοντα νήες κίον, εν δε εκάστη
κούροι Βοιωτών εκατόν και είκοσι βαίνον.
Πώς τα πήγαμε; Όχι κι άσχημα νομίζω. Να συνεχίσουμε;
Μινύες
Οι δ’ Ασπληδώνα ναίον (κατοικούσαν) ηδ’ Ορχομενόν Μινύειον,
των ήρχ’ (ήταν αρχηγοί) Ασκάλαφος και Ιάλμενος, υίες (γιοι) Άρηος.
(…)
Αυτοί ήρθαν με 30 πλοία.
Φωκείς
Αυτάρ (πάλι) Φωκήων Σχεδίος και Επίστροφος ήρχον
(…)
οι Κυπάρισσον έχον Πυθώνα τε πετρήεσσαν
Κρίσαν τε ζαθέην και Δαυλίδα και Πανοπήα,
οι τ’ Ανεμώρειαν και Υάμπολιν αμφενέμοντο,
οι τ’ άρα παρ’ (κοντά στον) ποταμόν Κηφισόν δίον (θεϊκό) έναιον (κατοικούσαν).
Οι τε Λίλαιαν έχον (…)
Αυτοί ήρθαν με 40 πλοία.
Λοκροί:
Λοκρών δ’ ηγεμόνευε Οϊλήος (ο γιος του Οϊλέως)ταχύς Αίας,
(…)
Οι Λοκροί νέμονταν:
Οι Κύνον τ’ ενέμοντ’ Οπόεντά τε Καλλίαρόν τε
Βήσσαν τε Σκάρφην τε και Αυγειάς ερατεινάς (εράσμιες)
Τάρφην τε Θρόνιόν τε Βοαγρίου αμφί ρέεθρα (κοντά στα ρεύματα του ποταμού Βοαγρίου).
Των δ’ άμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νήες έποντο
Λοκρών, οι ναίουσι πέρην ιερής Ευβοίης.
Τους ακολουθούσαν 40 μελανά πλοία των Λοκρών που κατοικούν απέναντι από την ιερή Εύβοια.
Άβαντες, Εύβοια
Οι δ’ Εύβοιαν έχον μένεα πνείοντες (γεμάτοι ορμή) Άβαντες,
Χαλκίδα τ’ Ερέτριάν τε πολυστάφυλον θ’ Ιστιαίαν
Κήρινθον τ’ έφαλον (παραλιακή) Δίου τ’ αιπύ πτολίεθρον (και του Δίου την απόκρημνη πόλη)
οι τε Κάρυστον έχον ηδ’ οι Στύρα ναιετάασκον (κατοικούσαν)
των αυθ’ (πάλι) ηγεμόνευ’ Ελεφήνωρ (…) Χαλκωδοντιάδης (γιος του Χαλκώδοντα) (…)
μεγαθύμων αρχός Αβάντων (αρχηγός των μεγαλόθυμων Αβάντων).
Τω δ’ άμα (αυτόν) Άβαντες έποντο (ακολουθούσαν) θοοί (ταχείς), όπιθεν κομόωντες (με μακριά μαλλιά στο πίσω μέρος του κεφαλιού τους)
αιχμηταί (γενναίοι).
Ήρθαν με 40 πλοία κι αυτοί.
Αθηναίοι
Οι δ’ άρ’ Αθήνας είχον, εϋκτίμενον πτολίεθρον,
δήμον Ερεχθήος μεγαλήτορος (μεγαλόκαρδου) (…)
των αύθ’ ηγεμόνευ’ υιός Πετεώο (του Πετεού) Μενεσθεύς
Ήρθαν με 50 πλοία.
Σαλαμίνιοι
Αίας δ’ εκ Σαλαμίνος άγεν (οδηγούσε) δυοκαίδεκα νήας.
Με 12 πλοία.
Αργείοι
Οι δ’ Άργος τ’ είχον Τίρυνθά τε τειχιόεσσαν (περιτειχισμένη),
Ερμιόνην Ασίνην τε βαθύν κατά κόλπον εχούσας (που έχουν κι οι δύο βαθείς κόλπους)
Τροιζήν’ Ηιόνας τε και αμπελόεντ’ Επίδαυρον,
οι τ’ έχον Αίγιναν Μάσητά τε (…)
των αύθ’ ηγεμόνευε βοήν αγαθός ( βροντόφωνος) Διομήδης
και Σθένελος Καπανήος αγακλειτού (του ξακουστού Καπανέα) φίλος (αγαπημένος) υιός
τοίσι δ’ άμ’ (και μαζί μ’ αυτούς) Ευρύαλος τρίτατος κίεν (ήρθε) ισόθεος φως (άνδρας ίσος με τους θεούς).
Συμπάντων δ’ ηγείτο βοήν αγαθός Διομήδης.
Ήρθαν με 80 πλοία.
Μυκηναίοι
Οι δε Μυκήνας είχον, εϋκτίμενον πτολίεθρον,
αφνειόν τε (την πλούσια) Κόρινθον εϋκτιμένας τε Κλεωνάς
Ορνειάς τ’ ενέμοντο Αραιθυρέην τ’ ερατεινήν
και Σικυώνα (…)
οι θ’ Υπερησίην τε και αιπεινήν (απόκρημνη) Γονόεσσαν
Πελλήνην τ’ είχον ηδ’ Αίγιον αμφενέμοντο
Αγιαλόν τε (…) και αμφ’ Ελίκην ευρείαν,
των εκατόν νηών ήρχε κρείων (ο άρχοντας) Αγαμέμνων
Ατρεΐδης . Άμα τω γε πολύ πλείστοι και άριστοι
λαοί έποντ(ο)…
Αρχηγός λοιπόν με 100 πλοία ήταν ο βασιλιάς Αγαμέμνων, γιος του Ατρέα, που τον ακολουθούσαν πάρα πολλοί και άριστοι πολεμιστές.
Λακεδαιμόνιοι
Οι δ’ είχον κοίλην (κοιλάδα) Λακεδαίμονα κητώεσσαν (με τα πολλά λαγκάδια)
Φάρίν τε Σπάρτην τε πολυτρήρωνά τε Μέσσην,
Βρυσειάς τ’ ενέμοντο και Αυγειάς ερατεινάς,
οι τ’ άρ΄Αμύκλας είχον Έλος τ’ έφαλον πτολίεθρον,
οι τε Λάαν είχον ηδ’ Οίτυλον αμφενέμοντο,
των οι αδελφεός ήρχεν, βοήν αγαθός Μενέλαος.
Με 60 πλοία και αρχηγό τον αδελφό του Αγαμέμνονα Μενέλαο.
Οι δε Πύλον τ’ ενέμοντο και Αρήνην ερατεινήν
και Θρύον Αλφειοίο πόρον (στο πέρασμα του Αλφειού) και εΰκτιτον Αιπύ
και Κυπαρισσήεντα και Αμφιγένειαν έναιον
και Πτελεόν και Έλος και Δώριον (…)
των αύθ’ ηγεμόνευε Γερήνιος ιππότα Νέστωρ.
Με 90 πλοία.
Αρκάδες
Οι δ’ είχον Αρκαδίην υπό Κυλλήνης όρος αιπύ (…)
ίν’ ανέρες αγχιμαχηταί (όπου ζουν άνδρες που μάχονται στήθος με στήθος)
οι Φενεόν τ’ ενέμοντο και Ορχομενόν πολύμηλον (με τα πολλά πρόβατα)
Ρίπην τε Στρατίην τε και ηνεμόεσσαν (ανεμοδαρμένη) Ενίσπην
και Τεγέην είχον και Μαντινέην ερατεινήν
Στύμφηλόν τ’ είχον και Παρρασίην ενέμοντο
των ήρχ’ Αγκαίοιο πάις (το παιδί του Αγκαίου) κρείων Αγαπήνωρ
Με 60 πλοία οι Αρκάδες που τους τα έδωσε ο Αγαμέμνων, μια κι εκείνοι δεν γνώριζαν από «θαλάσσια έργα».
Επειοί, Ήλιδα
Οι δ’ άρα Βουπράσιόν τε και Ήλιδα δίαν (θεϊκή) έναιον,
και ακόμα οι πόλεις
Υρμίνη και Μύρσινος εσχατόωσα
πέτρη τ’ Ωλενίη και Αλείσιον (…)
των αυ τέσσαρες αρχοί έσαν (…)
Αμφίμαχος και Θάλπιος (…)
κρατερός (δυνατός) Διώρης
(…) Πολύξεινος θεοειδής (θεόμορφος)
Με 40 πλοία.
Εχινάδες νήσοι Ήλιδος άντα (απέναντι από την Ήλιδα)
Οι δ’ εκ Δουλιχίοιο (από το Δουλίχιο) Εχινάων θ’ ιεράων
νήσων, αι ναίουσι πέρην αλός (πέρα απ’ τη θάλασσα) Ήλιδος άντα
των δ’ αυ ηγεμόνευε Μέγης ατάλαντος Άρηι (ισότιμος με τον Άρη).
Με 40 πλοία.
Κεφαλλήνες
Αυτάρ Οδυσσεύς ήγε Κεφαλλήνας μεγαθύμους (μεγαλόκαρδους)
οι ρ’ Ιθάκην είχον και Νήριτον εινοσίφυλλον (πυκνόφυλλη)
και Κροκύλει(α) (…) και Αιγίλιπα τρηχείαν (τραχιά),
οι τε Ζάκυνθον έχον ηδ’ οι Σάμον αμφενέμοντο
και όσοι κατοικούσαν στην αντικρινή στεριά
των μεν Οδυσσεύς ήρχε Διί μήτιν ατάλαντος (ισότιμος στη φρονιμάδα με τον Δία).
Με 12 πλοία.
Αιτωλοί
Αιτωλών δ’ ηγείτο Θόας Ανδραίμωνος υιός
οι Πλευρών(α) ενέμοντο και Ώλενον ηδέ Πυλήνην
Χαλκίδα τ’ αγχίαλον (παραθαλάσσια) Καλυδώνά τε πετρήεσσαν.
Με 40 πλοία.
Κρήτες
Κρητών δ’ Ιδομενεύς δουρικλυτός (ξακουστός στο δόρυ) ηγεμόνευεν,
οι Κνωσόν τ’ είχον Γόρτυνά τε τειχιόεσσαν
Λύκτον Μίλητόν τε και αργινόεντα (με το λευκό χώμα) Λύκαστον
Φαιστόν τε Ρύτιόν τε, πόλις ευ ναιετόωσας (καλοκατοικημένες)
άλλοι θ’ οι Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο
(κι άλλοι που κατοικούσαν στην Κρήτη με τις εκατό πόλεις).
Των μεν άρ’ Ιδομενεύς δουρικλυτός ηγεμόνευεν
(και ο ) Μηριόνης τ’ ατάλαντος Ενυαλίω ανδρεϊφόντι (ισότιμος με τον Ενυάλιο τον ανδροφόνο).
Με 80 πλοία.
Ρόδιοι
Τληπόλεμος δ’ Ηρακλείδης ηύς (όμορφος) τε μέγας τε (μεγαλόσωμος)
εκ Ρόδου εννέα νήες άγεν Ροδίων αγερώχων
οι Ρόδον αμφενέμοντο (…)
Λίνδον, Ιηλυσόν τε και αργινόεντα Κάμειρον.
Με 9 πλοία.
Σύμη
Νιρεύς αυ Σύμηθεν άγε τρεις νήας εΐσας (συμμετρικές)
(…)
Νιρεύς, ος κάλλιστος (ο πιο όμορφος) ανήρ υπό Ίλιον ήλθεν
(…) μετ’ αμύμονα Πηλεΐωνα (μετά τον τέλειο Πηλείδη -Αχιλλέα).
Με 3 πλοία.
Άλλα νησιά
Οι δ’ άρα Νίσυρόν τ’ είχον Κράπαθόν τε Κάσον τε
και Κων Ευρυπύλοιο πόλιν (την πόλη του Ευρύπυλου) νήσους τε Καλύδνας,
των αυ Φείδιππός τε και Άντιφος ηγησάσθην.
Με 30 πλοία.
Μυρμιδόνες
(…) όσσοι το Πελασγικόν Άργος έναιον
οι τ’ Άλον οι τ’ Αλόπην οι τε Τρηχίνα νέμοντο,
οι τ’ είχον Φθίην ηδ’ Ελλάδα καλλιγύναικα (με τις όμορφες γυναίκες)
Μυρμιδόνες δ’ εκαλεύντο (εκαλούντο) και Έλληνες και Αχαιοί,
των δ’ αυ πεντήκοντα νεών ην αρχός Αχιλλεύς.
50 πλοία.
Οι δ’ είχον Φυλάκην και Πύρασον ανθεμόεντα (λουλουδιασμένο), Δήμητρος τέμενος,
Ίτωνά τε μητέρα μήλων (προβατομάνα)
αγχίαλόν τ’ Αντρώνα ηδέ Πτελεόν λεχεποίην (με το πολύ χορτάρι)
των αυ Πρωτεσίλαος αρήιος (πολεμικός) ηγεμόνευεν.
Ο Πρωτεσίλαος σκοτώθηκε στη μάχη και τη θέση του πήρε ο αδελφός του Ποδάρκης όζος Άρηος (βλαστάρι του Άρη).
Με 40 πλοία.
Οι δε Φεράς ενέμοντο παραί (παρά, κοντά) Βοιβηίδα λίμνην,
Βοίβην και Γλαφύρας και εϋκτιμένην Ιαωλκόν,
των ήρχ’ Αδμήτοιο φίλος πάις (το αγαπημένο παιδί του Άδμητου) ένδεκα νηών Εύμηλος.
Με 11 πλοία.
Οι δ’ άρα Μηθώνην και Θαυμακίην ενέμοντο
και Μελίβοιαν έχον και Ολιζώνα τρηχείαν,
των δε Φιλοκτήτης ήρχεν, τόξων ευ ειδώς (που ήξερε καλά από τόξα),
επτά νεών.
Ο Φιλοκτήτης αρρώστησε κι έμεινε στη Λήμνο και τη θέση του πήρε ο Μέδων, Οϊλήος νόθος υιός.
Με 7 πλοία.
Οι δ’ είχον Τρίκκην και Ιθώμην κλωμακόεσσαν (βραχώδη)
οι τ’ έχον Οιχαλίην πόλιν Ευρύτου Οιχαλιήος (την πόλη του Ευρύτη του Οιχαλιέα)
των δ’ αυ ηγείσθην Ασκληπιού δύο παίδε,
ιητήρ’ αγαθώ (γιατροί σπουδαίοι) Ποδαλείριος ηδέ Μαχάων.
Με 30 πλοία.
Οι δ’ έχον Ορμένιον οι τε κρήνην Υπέρειαν,
οι τ’ έχον Αστέριον Τιτάνοιό τε λευκά κάρηνα (και του Τιτάνου τις λευκές βουνοκορφές),
των ήρχ’ Ευρύπυλος Ευαίμονος αγλαός (λαμπρός) υιός.
Με 40 πλοία.
Οι δ’ Άργισσαν έχον και Γυρτώνην ενέμοντο,
Όρθην Ηλώνην τε πόλιν τ’ Ολοοσσόνα λευκήν,
των δ’ αυ ηγεμόνευε μενεπτόλεμος (που αντέχει στον πόλεμο, γενναίος) Πολυποίτης υιός Πειριθόοιο (του Πειρίθου)
άμα τω γε (και μαζί του) Λεοντεύς όζος Άρηος,
υιός υπερθύμοιο (τολμηρού) Κορώνου Καινεΐδαο (του Κορώνου γιου του Καινέα).
Με 40 πλοία.
Ενιάνες-Περαιβοί
Γουνεύς δ’ εκ Κύφου ήγε δύω και είκοσι νήας
τω δ’ Ενιήνες έποντο μενεπτόλεμοί τε Περαιβοί,
οι περί Δωδώνην δυσχείμερον (με τους δύσκολους χειμώνες) οικί’ έθεντο (είχαν τα σπίτια τους).
Με 22 πλοία.
Μάγνητες
Μαγνήτων δ’ ήρχε Πρόθοος Τευθρηδόνος υιός,
οι περί Πηνειόν και Πήλιον εινοσίφυλλον
ναίεσκον.
Με 40 πλοία.
Δεν ξέρω, αν κατάφερα να σας παρασύρω στον μαγικό κόσμο του Ομήρου μέσα από το πρωτότυπο. Σίγουρα πάντως περιπλανηθήκατε σε μια πολύ αρχαϊκή Ελλάδα που ακόμα δεν έχει γνωρίσει την κάθοδο των Δωριέων, δεν έχει μάθει τη χρήση του σιδήρου, δεν έχει ιδέα από δημοκρατία, θέατρο, φιλοσοφία, αγνοεί το λαμπρό μέλλον της Αθήνας με τον Παρθενώνα και την παγκόσμια ακτινοβολία της, στη Λακεδαίμονα κατοικούν ακόμα οι Αχαιοί που αργότερα θα γίνουν είλωτες των Δωριέων Σπαρτιατών, απέναντι, στη Μικρά Ασία, κυριαρχεί η μεγάλη αυτοκρατορία των Χετταίων, οι Πέρσες είναι άγνωστοι και 29 ελληνικά βασίλεια κυριαρχούν στον τόπο με τις ακροπόλεις τους και τα μυκηναϊκά τους ανάκτορα.
Τα βασίλεια αυτά γνωρίζουν ήδη ότι ανήκουν στην ίδια φυλή, μιλούν την ίδια γλώσσα και έχουν την ίδια θρησκεία. Αποτελούν ένα είδος συνομοσπονδίας και αναγνωρίζουν ως ισχυρότερο μεταξύ τους τον βασιλιά των Μυκηνών. Τα βασιλικά γένη έχουν ήδη πίσω τους μια μυθική γενεαλογία με θρυλικούς ισόθεους ή ημίθεους προγόνους.
Οι λαοί που ακολουθούν τους ηγεμόνες τους είναι γενναίοι πολεμιστές: μένεα πνείοντες, αιχμηταί, άριστοι, αγχιμαχηταί, μεγάθυμοι, αγέρωχοι, θοοί.
(Δεν μπορώ να μην αναφέρω τους Άβαντες που τους βλέπω με ξυρισμένα τα κεφάλια μπροστά και με μακριά μαλλιά πίσω)
Οι βασιλιάδες είναι φυσικά ξεχωριστοί: υίες Άρηος, όζοι Άρηος, ατάλαντοι Άρηι, αρήιοι, ταχείς, μεγαλήτορες, μεγάθυμοι, υπέρθυμοι, βοήν αγαθοί, αγακλειτοί (ξακουστοί), δουρικλυτοί, ισόθεοι, κρατεροί, θεοειδείς, κάλλιστοι, τόξων ευ ειδότες ( άριστοι τοξότες), ιητήρ’ αγαθοί (σπουδαίοι γιατροί), αγλαοί υιοί, μενεπτόλεμοι, αμύμονες (άψογοι), ιππόται (άριστοι στην ιππική).
Αυτοί λοιπόν οι πρώτοι Έλληνες που ήρθαν να κατοικήσουν στον τόπο που ονομάστηκε αργότερα Ελλάδα έχτισαν τις πολιτείες τους και, όταν δεν πολεμούσαν, νέμονταν τη γη τους. Διαβάζουμε για πολιτείες που χάθηκαν στον χρόνο και για πολιτείες που έμειναν στον χρόνο και έφτασαν ως τις μέρες μας, για ποτάμια και λίμνες και βουνά που ακόμα σήμερα τα λέμε με το ίδιο όνομα. Ο Όμηρος χαρίζει στα περισσότερα από αυτά τα μέρη τους επιθετικούς προσδιορισμούς του που μας κάνουν να τα βλέπουμε ολοζώντανα μπροστά μας.
Έτσι έχουμε καλοχτισμένες πόλεις (πτολίεθρα εϋκτίμενα), καλοκατοικημένες, (ευ ναιετόωσας).
Άλλες είναι ορεινές, απόκρημνες και τραχιές (πετρήεσσα, πολύκνημος, αιπεινή, τρηχεία, κητώεσσα, κλωμακόεσσα, αιπύ πτολίεθρον).
Άλλες είναι χτισμένες σε γόνιμες περιοχές μέσα σε πλούσια βλάστηση και με γεωργική-κτηνοτροφική παραγωγή: ποιήεσσα, πολυστάφυλος, αμπελόεσσα, αφνειός, λεχεποίη, εινοσίφυλλος, αργινόεσσα, ανθεμόεσσα, μήτηρ μήλων.
Άλλες είναι χτισμένες σε απλόχωρα μέρη: ευρύχορος, ευρεία.
Άλλες είναι παραθαλάσσιες και δύο από αυτές διαθέτουν βαθείς κόλπους: έφαλος, αγχίαλος, βαθύν κατά κόλπον εχούσας.
Άλλες είναι πολυτρήρωνες (με πολλά περιστέρια).
Άλλες είναι ανεμοδαρμένες ή έχουν βαρείς χειμώνες: ηνεμόεσσα, δυσχείμερος.
Άλλες είναι ιερές και άλλες εράσμιες: ζαθέη, ερατεινή.
Άλλες έχουν ισχυρά τείχη: τειχιόεσσα.
Μία αστράφτει μέσα στη λευκότητά της: λευκή.
Και μια άλλη είναι καλλιγύναιξ: έχει ωραίες γυναίκες.
Να μην παραλείψουμε να αναφέρουμε:
Την Κυλλήνη: Κυλλήνης όρος αιπύ.
Τον Αλφειό: Αλφειοίο πόρον
Το Πήλιο και τον Πηνειό: περί Πηνειόν και Πήλιον ναίεσκον.
Τη λίμνη Βοιβηίδα (Κάρλα): παραί Βοιβηίδα λίμνην.
Το όρος Τίτανος: Τιτάνοιό τε λευκά κάρηνα.
180 πόλεις και τοποθεσίες μέτρησα.
46 ηγεμόνες.
29 βασίλεια.
Το σύνολο των πλοίων που μας δίνει ο Όμηρος είναι 1186. Πάνω από 100.000 Έλληνες Αχαιοί πήραν μέρος στην εκστρατεία.
«Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει», λέει ο Ρίτσος στα Λιανοτράγουδά του και μερικές φορές μπαίνουμε στον πειρασμό να τον πιστέψουμε, αν και οι στίχοι του ελάχιστα ανταποκρίνονται σήμερα στην κατάσταση που βρισκόμαστε.
Αν όμως κατά τύχη πέσει στα χέρια μας η Ιλιάδα του Ομήρου και αν πάλι κατά τύχη βρεθούμε να διαβάζουμε τη ραψωδία Β με τον κατάλογο των νεών που παραθέτει ο ποιητής, τότε ανοίγεται μπροστά μας το πανόραμα μιας Ελλάδας νεανικής, γεμάτης σφρίγος και όρεξη για ζωή, με πολιτείες και χωριά που σφύζουν από δυναμισμό και ορμή για δημιουργία, με λαούς που δουλεύουν τη γη τους και προκόβουν και που ξέρουν να μάχονται με απίστευτη γενναιότητα, όταν το απαιτούν οι περιστάσεις.
Είναι η Ελλάδα της εποχής του Χαλκού του 13-12 αιώνα πΧ. Ακόμα οι Δωριείς δεν έχουν «κατέβει» και τα μυκηναϊκά βασίλεια βρίσκονται στην ακμή τους.
Πόση ιστορική αλήθεια να υπάρχει άραγε στον κατάλογο νεών; Δεν έχει σημασία. Εδώ εμείς βλέπουμε μια αρχέγονη Ελλάδα που ανθεί και θάλλει. Ο Όμηρος δεν φείδεται χαρακτηρισμών για τις όμορφες πολιτείες που αναφέρει, για τους λαούς που τις κατοικούν και για τους γενναίους αρχηγούς τους.
Και τότε μπαίνουμε στον πειρασμό να πούμε το γνωστό: «Όταν οι άλλοι έτρωγαν βελανίδια…» κλπ. Βέβαια και άλλοι λαοί εκείνη την εποχή είχαν τις πολιτείες τους και τον πολιτισμό τους, αλλά μετά χάθηκαν και έμεινε μόνο η ανάμνησή τους. Αντίθετα εδώ «σε τούτα εδώ τα χώματα» η Ιστορία συνεχίζεται. Ή τουλάχιστον προσπαθεί να μη διακοπεί.
«Βοιωτών μεν Πηνέλεως και Λήιτος ήρχον», λέει ο Όμηρος στο στίχο 494 του Β της Ιλιάδας ξεκινώντας να απαριθμεί τις ελληνικές πολιτείες που πήραν μέρος στον Τρωικό πόλεμο και τα πλοία που έστειλε η καθεμιά από αυτές.
Και μια και η Ιστορία επιμένει να συνεχίζεται σ’ αυτόν εδώ τον τόπο, όπως εξάλλου συνεχίζεται και η γλώσσα, θα επιχειρήσουμε να παραθέσουμε τις ελληνικές πολιτείες, τους λαούς και τους βασιλιάδες τους που ξεκίνησαν για την Τροία, όχι από μετάφραση, αλλά όπως τις αναφέρει ο Όμηρος.
Αν νομίζετε ότι σας είναι αδύνατο να καταλάβετε τη γλώσσα του, σας προκαλώ να διαβάσουμε μαζί τον κατάλογο των πλοίων που παραθέτει εδώ ο ποιητής. Είναι μια ευκαιρία να μπούμε στον υπέροχο κόσμο της Ιλιάδας χωρίς τη μεσολάβηση της μετάφρασης που αφαιρεί το μεγαλύτερο μέρος της μαγείας της.
Ιδού λοιπόν το πανόραμα των λαών της Ελλάδας, των πόλεών τους και των αρχηγών τους στην ύστερη εποχή του Χαλκού:
Βοιωτοί
Βοιωτών μεν Πηνέλεως και Λήιτος ήρχον, δηλαδή αρχηγοί των Βοιωτών ήταν ο Πηνέλεως και ο Λήιτος. Αλλά και άλλοι:
Αρκεσίλαός τε Προθοήνωρ τε Κλονίος τε. (τε = και. Σε άλλα σημεία γίνεται θ’, όπως θα δούμε παρακάτω).
Αυτοί οι βασιλιάδες κυβερνούσαν (ενέμοντο ή αμφενέμοντο) τις εξής πόλεις:
οι θ’ Υρίην ενέμοντο και Αυλίδα πετρήεσσαν (πετρώδη)
Σχοίνον τε Σκώλον τε πολύκνημόν (ορεινό) τε Ετεωνόν,
Θέσπειαν Γραίαν τε και ευρύχορον Μυκαλησσόν,
οι τ’ αμφ’ Άρμ’ ενέμοντο (την περιοχή γύρω από το Άρμα) και Ειλέσιον και Ερύθρας,
οι τ’ Ελεών’ είχον ηδ’ (ηδέ = και) Ύλην και Πετεώνα,
Ωκαλέην Μεδεώνα τ’, εϋκτίμενον πτολίεθρον (καλοχτισμένη πόλη)
Κώπας Εύτρησίν τε πολυτρήρωνά τε (με τα πολλά περιστέρια) Θίσβην,
οι τε Κορώνειαν και ποιήενθ’ Αλίαρτον (με το πολύ χορτάρι)
οι τε Πλάταιαν έχον (είχον) ηδ’ οι Γλίσαντα νέμοντο,
οι θ’ Υποθήβας είχον, εϋκτίμενον πτολίεθρον,
Ογχηστόν θ’ ιερόν, Ποσιδίηον αγλαόν (λαμπρό) άλσος,
οι τε πολυστάφυλον Άρνην έχον, οι τε Μιδείαν
Νίσάν τε ζαθέην (πανίερη) Ανθηδόνα τ’ εσχατόωσαν (εσχάτη, τελευταία, στην άκρη).
50 νήες (πλοία) ήρθαν (κίον) από τους Βοιωτούς και στο καθένα επέβαιναν (βαίνον) 120 άνδρες:
Των μεν πεντήκοντα νήες κίον, εν δε εκάστη
κούροι Βοιωτών εκατόν και είκοσι βαίνον.
Πώς τα πήγαμε; Όχι κι άσχημα νομίζω. Να συνεχίσουμε;
Μινύες
Οι δ’ Ασπληδώνα ναίον (κατοικούσαν) ηδ’ Ορχομενόν Μινύειον,
των ήρχ’ (ήταν αρχηγοί) Ασκάλαφος και Ιάλμενος, υίες (γιοι) Άρηος.
(…)
Αυτοί ήρθαν με 30 πλοία.
Φωκείς
Αυτάρ (πάλι) Φωκήων Σχεδίος και Επίστροφος ήρχον
(…)
οι Κυπάρισσον έχον Πυθώνα τε πετρήεσσαν
Κρίσαν τε ζαθέην και Δαυλίδα και Πανοπήα,
οι τ’ Ανεμώρειαν και Υάμπολιν αμφενέμοντο,
οι τ’ άρα παρ’ (κοντά στον) ποταμόν Κηφισόν δίον (θεϊκό) έναιον (κατοικούσαν).
Οι τε Λίλαιαν έχον (…)
Αυτοί ήρθαν με 40 πλοία.
Λοκροί:
Λοκρών δ’ ηγεμόνευε Οϊλήος (ο γιος του Οϊλέως)ταχύς Αίας,
(…)
Οι Λοκροί νέμονταν:
Οι Κύνον τ’ ενέμοντ’ Οπόεντά τε Καλλίαρόν τε
Βήσσαν τε Σκάρφην τε και Αυγειάς ερατεινάς (εράσμιες)
Τάρφην τε Θρόνιόν τε Βοαγρίου αμφί ρέεθρα (κοντά στα ρεύματα του ποταμού Βοαγρίου).
Των δ’ άμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νήες έποντο
Λοκρών, οι ναίουσι πέρην ιερής Ευβοίης.
Τους ακολουθούσαν 40 μελανά πλοία των Λοκρών που κατοικούν απέναντι από την ιερή Εύβοια.
Άβαντες, Εύβοια
Οι δ’ Εύβοιαν έχον μένεα πνείοντες (γεμάτοι ορμή) Άβαντες,
Χαλκίδα τ’ Ερέτριάν τε πολυστάφυλον θ’ Ιστιαίαν
Κήρινθον τ’ έφαλον (παραλιακή) Δίου τ’ αιπύ πτολίεθρον (και του Δίου την απόκρημνη πόλη)
οι τε Κάρυστον έχον ηδ’ οι Στύρα ναιετάασκον (κατοικούσαν)
των αυθ’ (πάλι) ηγεμόνευ’ Ελεφήνωρ (…) Χαλκωδοντιάδης (γιος του Χαλκώδοντα) (…)
μεγαθύμων αρχός Αβάντων (αρχηγός των μεγαλόθυμων Αβάντων).
Τω δ’ άμα (αυτόν) Άβαντες έποντο (ακολουθούσαν) θοοί (ταχείς), όπιθεν κομόωντες (με μακριά μαλλιά στο πίσω μέρος του κεφαλιού τους)
αιχμηταί (γενναίοι).
Ήρθαν με 40 πλοία κι αυτοί.
Αθηναίοι
Οι δ’ άρ’ Αθήνας είχον, εϋκτίμενον πτολίεθρον,
δήμον Ερεχθήος μεγαλήτορος (μεγαλόκαρδου) (…)
των αύθ’ ηγεμόνευ’ υιός Πετεώο (του Πετεού) Μενεσθεύς
Ήρθαν με 50 πλοία.
Σαλαμίνιοι
Αίας δ’ εκ Σαλαμίνος άγεν (οδηγούσε) δυοκαίδεκα νήας.
Με 12 πλοία.
Αργείοι
Οι δ’ Άργος τ’ είχον Τίρυνθά τε τειχιόεσσαν (περιτειχισμένη),
Ερμιόνην Ασίνην τε βαθύν κατά κόλπον εχούσας (που έχουν κι οι δύο βαθείς κόλπους)
Τροιζήν’ Ηιόνας τε και αμπελόεντ’ Επίδαυρον,
οι τ’ έχον Αίγιναν Μάσητά τε (…)
των αύθ’ ηγεμόνευε βοήν αγαθός ( βροντόφωνος) Διομήδης
και Σθένελος Καπανήος αγακλειτού (του ξακουστού Καπανέα) φίλος (αγαπημένος) υιός
τοίσι δ’ άμ’ (και μαζί μ’ αυτούς) Ευρύαλος τρίτατος κίεν (ήρθε) ισόθεος φως (άνδρας ίσος με τους θεούς).
Συμπάντων δ’ ηγείτο βοήν αγαθός Διομήδης.
Ήρθαν με 80 πλοία.
Μυκηναίοι
Οι δε Μυκήνας είχον, εϋκτίμενον πτολίεθρον,
αφνειόν τε (την πλούσια) Κόρινθον εϋκτιμένας τε Κλεωνάς
Ορνειάς τ’ ενέμοντο Αραιθυρέην τ’ ερατεινήν
και Σικυώνα (…)
οι θ’ Υπερησίην τε και αιπεινήν (απόκρημνη) Γονόεσσαν
Πελλήνην τ’ είχον ηδ’ Αίγιον αμφενέμοντο
Αγιαλόν τε (…) και αμφ’ Ελίκην ευρείαν,
των εκατόν νηών ήρχε κρείων (ο άρχοντας) Αγαμέμνων
Ατρεΐδης . Άμα τω γε πολύ πλείστοι και άριστοι
λαοί έποντ(ο)…
Αρχηγός λοιπόν με 100 πλοία ήταν ο βασιλιάς Αγαμέμνων, γιος του Ατρέα, που τον ακολουθούσαν πάρα πολλοί και άριστοι πολεμιστές.
Λακεδαιμόνιοι
Οι δ’ είχον κοίλην (κοιλάδα) Λακεδαίμονα κητώεσσαν (με τα πολλά λαγκάδια)
Φάρίν τε Σπάρτην τε πολυτρήρωνά τε Μέσσην,
Βρυσειάς τ’ ενέμοντο και Αυγειάς ερατεινάς,
οι τ’ άρ΄Αμύκλας είχον Έλος τ’ έφαλον πτολίεθρον,
οι τε Λάαν είχον ηδ’ Οίτυλον αμφενέμοντο,
των οι αδελφεός ήρχεν, βοήν αγαθός Μενέλαος.
Με 60 πλοία και αρχηγό τον αδελφό του Αγαμέμνονα Μενέλαο.
Οι δε Πύλον τ’ ενέμοντο και Αρήνην ερατεινήν
και Θρύον Αλφειοίο πόρον (στο πέρασμα του Αλφειού) και εΰκτιτον Αιπύ
και Κυπαρισσήεντα και Αμφιγένειαν έναιον
και Πτελεόν και Έλος και Δώριον (…)
των αύθ’ ηγεμόνευε Γερήνιος ιππότα Νέστωρ.
Με 90 πλοία.
Αρκάδες
Οι δ’ είχον Αρκαδίην υπό Κυλλήνης όρος αιπύ (…)
ίν’ ανέρες αγχιμαχηταί (όπου ζουν άνδρες που μάχονται στήθος με στήθος)
οι Φενεόν τ’ ενέμοντο και Ορχομενόν πολύμηλον (με τα πολλά πρόβατα)
Ρίπην τε Στρατίην τε και ηνεμόεσσαν (ανεμοδαρμένη) Ενίσπην
και Τεγέην είχον και Μαντινέην ερατεινήν
Στύμφηλόν τ’ είχον και Παρρασίην ενέμοντο
των ήρχ’ Αγκαίοιο πάις (το παιδί του Αγκαίου) κρείων Αγαπήνωρ
Με 60 πλοία οι Αρκάδες που τους τα έδωσε ο Αγαμέμνων, μια κι εκείνοι δεν γνώριζαν από «θαλάσσια έργα».
Επειοί, Ήλιδα
Οι δ’ άρα Βουπράσιόν τε και Ήλιδα δίαν (θεϊκή) έναιον,
και ακόμα οι πόλεις
Υρμίνη και Μύρσινος εσχατόωσα
πέτρη τ’ Ωλενίη και Αλείσιον (…)
των αυ τέσσαρες αρχοί έσαν (…)
Αμφίμαχος και Θάλπιος (…)
κρατερός (δυνατός) Διώρης
(…) Πολύξεινος θεοειδής (θεόμορφος)
Με 40 πλοία.
Εχινάδες νήσοι Ήλιδος άντα (απέναντι από την Ήλιδα)
Οι δ’ εκ Δουλιχίοιο (από το Δουλίχιο) Εχινάων θ’ ιεράων
νήσων, αι ναίουσι πέρην αλός (πέρα απ’ τη θάλασσα) Ήλιδος άντα
των δ’ αυ ηγεμόνευε Μέγης ατάλαντος Άρηι (ισότιμος με τον Άρη).
Με 40 πλοία.
Κεφαλλήνες
Αυτάρ Οδυσσεύς ήγε Κεφαλλήνας μεγαθύμους (μεγαλόκαρδους)
οι ρ’ Ιθάκην είχον και Νήριτον εινοσίφυλλον (πυκνόφυλλη)
και Κροκύλει(α) (…) και Αιγίλιπα τρηχείαν (τραχιά),
οι τε Ζάκυνθον έχον ηδ’ οι Σάμον αμφενέμοντο
και όσοι κατοικούσαν στην αντικρινή στεριά
των μεν Οδυσσεύς ήρχε Διί μήτιν ατάλαντος (ισότιμος στη φρονιμάδα με τον Δία).
Με 12 πλοία.
Αιτωλοί
Αιτωλών δ’ ηγείτο Θόας Ανδραίμωνος υιός
οι Πλευρών(α) ενέμοντο και Ώλενον ηδέ Πυλήνην
Χαλκίδα τ’ αγχίαλον (παραθαλάσσια) Καλυδώνά τε πετρήεσσαν.
Με 40 πλοία.
Κρήτες
Κρητών δ’ Ιδομενεύς δουρικλυτός (ξακουστός στο δόρυ) ηγεμόνευεν,
οι Κνωσόν τ’ είχον Γόρτυνά τε τειχιόεσσαν
Λύκτον Μίλητόν τε και αργινόεντα (με το λευκό χώμα) Λύκαστον
Φαιστόν τε Ρύτιόν τε, πόλις ευ ναιετόωσας (καλοκατοικημένες)
άλλοι θ’ οι Κρήτην εκατόμπολιν αμφενέμοντο
(κι άλλοι που κατοικούσαν στην Κρήτη με τις εκατό πόλεις).
Των μεν άρ’ Ιδομενεύς δουρικλυτός ηγεμόνευεν
(και ο ) Μηριόνης τ’ ατάλαντος Ενυαλίω ανδρεϊφόντι (ισότιμος με τον Ενυάλιο τον ανδροφόνο).
Με 80 πλοία.
Ρόδιοι
Τληπόλεμος δ’ Ηρακλείδης ηύς (όμορφος) τε μέγας τε (μεγαλόσωμος)
εκ Ρόδου εννέα νήες άγεν Ροδίων αγερώχων
οι Ρόδον αμφενέμοντο (…)
Λίνδον, Ιηλυσόν τε και αργινόεντα Κάμειρον.
Με 9 πλοία.
Σύμη
Νιρεύς αυ Σύμηθεν άγε τρεις νήας εΐσας (συμμετρικές)
(…)
Νιρεύς, ος κάλλιστος (ο πιο όμορφος) ανήρ υπό Ίλιον ήλθεν
(…) μετ’ αμύμονα Πηλεΐωνα (μετά τον τέλειο Πηλείδη -Αχιλλέα).
Με 3 πλοία.
Άλλα νησιά
Οι δ’ άρα Νίσυρόν τ’ είχον Κράπαθόν τε Κάσον τε
και Κων Ευρυπύλοιο πόλιν (την πόλη του Ευρύπυλου) νήσους τε Καλύδνας,
των αυ Φείδιππός τε και Άντιφος ηγησάσθην.
Με 30 πλοία.
Μυρμιδόνες
(…) όσσοι το Πελασγικόν Άργος έναιον
οι τ’ Άλον οι τ’ Αλόπην οι τε Τρηχίνα νέμοντο,
οι τ’ είχον Φθίην ηδ’ Ελλάδα καλλιγύναικα (με τις όμορφες γυναίκες)
Μυρμιδόνες δ’ εκαλεύντο (εκαλούντο) και Έλληνες και Αχαιοί,
των δ’ αυ πεντήκοντα νεών ην αρχός Αχιλλεύς.
50 πλοία.
Οι δ’ είχον Φυλάκην και Πύρασον ανθεμόεντα (λουλουδιασμένο), Δήμητρος τέμενος,
Ίτωνά τε μητέρα μήλων (προβατομάνα)
αγχίαλόν τ’ Αντρώνα ηδέ Πτελεόν λεχεποίην (με το πολύ χορτάρι)
των αυ Πρωτεσίλαος αρήιος (πολεμικός) ηγεμόνευεν.
Ο Πρωτεσίλαος σκοτώθηκε στη μάχη και τη θέση του πήρε ο αδελφός του Ποδάρκης όζος Άρηος (βλαστάρι του Άρη).
Με 40 πλοία.
Οι δε Φεράς ενέμοντο παραί (παρά, κοντά) Βοιβηίδα λίμνην,
Βοίβην και Γλαφύρας και εϋκτιμένην Ιαωλκόν,
των ήρχ’ Αδμήτοιο φίλος πάις (το αγαπημένο παιδί του Άδμητου) ένδεκα νηών Εύμηλος.
Με 11 πλοία.
Οι δ’ άρα Μηθώνην και Θαυμακίην ενέμοντο
και Μελίβοιαν έχον και Ολιζώνα τρηχείαν,
των δε Φιλοκτήτης ήρχεν, τόξων ευ ειδώς (που ήξερε καλά από τόξα),
επτά νεών.
Ο Φιλοκτήτης αρρώστησε κι έμεινε στη Λήμνο και τη θέση του πήρε ο Μέδων, Οϊλήος νόθος υιός.
Με 7 πλοία.
Οι δ’ είχον Τρίκκην και Ιθώμην κλωμακόεσσαν (βραχώδη)
οι τ’ έχον Οιχαλίην πόλιν Ευρύτου Οιχαλιήος (την πόλη του Ευρύτη του Οιχαλιέα)
των δ’ αυ ηγείσθην Ασκληπιού δύο παίδε,
ιητήρ’ αγαθώ (γιατροί σπουδαίοι) Ποδαλείριος ηδέ Μαχάων.
Με 30 πλοία.
Οι δ’ έχον Ορμένιον οι τε κρήνην Υπέρειαν,
οι τ’ έχον Αστέριον Τιτάνοιό τε λευκά κάρηνα (και του Τιτάνου τις λευκές βουνοκορφές),
των ήρχ’ Ευρύπυλος Ευαίμονος αγλαός (λαμπρός) υιός.
Με 40 πλοία.
Οι δ’ Άργισσαν έχον και Γυρτώνην ενέμοντο,
Όρθην Ηλώνην τε πόλιν τ’ Ολοοσσόνα λευκήν,
των δ’ αυ ηγεμόνευε μενεπτόλεμος (που αντέχει στον πόλεμο, γενναίος) Πολυποίτης υιός Πειριθόοιο (του Πειρίθου)
άμα τω γε (και μαζί του) Λεοντεύς όζος Άρηος,
υιός υπερθύμοιο (τολμηρού) Κορώνου Καινεΐδαο (του Κορώνου γιου του Καινέα).
Με 40 πλοία.
Ενιάνες-Περαιβοί
Γουνεύς δ’ εκ Κύφου ήγε δύω και είκοσι νήας
τω δ’ Ενιήνες έποντο μενεπτόλεμοί τε Περαιβοί,
οι περί Δωδώνην δυσχείμερον (με τους δύσκολους χειμώνες) οικί’ έθεντο (είχαν τα σπίτια τους).
Με 22 πλοία.
Μάγνητες
Μαγνήτων δ’ ήρχε Πρόθοος Τευθρηδόνος υιός,
οι περί Πηνειόν και Πήλιον εινοσίφυλλον
ναίεσκον.
Με 40 πλοία.
Δεν ξέρω, αν κατάφερα να σας παρασύρω στον μαγικό κόσμο του Ομήρου μέσα από το πρωτότυπο. Σίγουρα πάντως περιπλανηθήκατε σε μια πολύ αρχαϊκή Ελλάδα που ακόμα δεν έχει γνωρίσει την κάθοδο των Δωριέων, δεν έχει μάθει τη χρήση του σιδήρου, δεν έχει ιδέα από δημοκρατία, θέατρο, φιλοσοφία, αγνοεί το λαμπρό μέλλον της Αθήνας με τον Παρθενώνα και την παγκόσμια ακτινοβολία της, στη Λακεδαίμονα κατοικούν ακόμα οι Αχαιοί που αργότερα θα γίνουν είλωτες των Δωριέων Σπαρτιατών, απέναντι, στη Μικρά Ασία, κυριαρχεί η μεγάλη αυτοκρατορία των Χετταίων, οι Πέρσες είναι άγνωστοι και 29 ελληνικά βασίλεια κυριαρχούν στον τόπο με τις ακροπόλεις τους και τα μυκηναϊκά τους ανάκτορα.
Τα βασίλεια αυτά γνωρίζουν ήδη ότι ανήκουν στην ίδια φυλή, μιλούν την ίδια γλώσσα και έχουν την ίδια θρησκεία. Αποτελούν ένα είδος συνομοσπονδίας και αναγνωρίζουν ως ισχυρότερο μεταξύ τους τον βασιλιά των Μυκηνών. Τα βασιλικά γένη έχουν ήδη πίσω τους μια μυθική γενεαλογία με θρυλικούς ισόθεους ή ημίθεους προγόνους.
Οι λαοί που ακολουθούν τους ηγεμόνες τους είναι γενναίοι πολεμιστές: μένεα πνείοντες, αιχμηταί, άριστοι, αγχιμαχηταί, μεγάθυμοι, αγέρωχοι, θοοί.
(Δεν μπορώ να μην αναφέρω τους Άβαντες που τους βλέπω με ξυρισμένα τα κεφάλια μπροστά και με μακριά μαλλιά πίσω)
Οι βασιλιάδες είναι φυσικά ξεχωριστοί: υίες Άρηος, όζοι Άρηος, ατάλαντοι Άρηι, αρήιοι, ταχείς, μεγαλήτορες, μεγάθυμοι, υπέρθυμοι, βοήν αγαθοί, αγακλειτοί (ξακουστοί), δουρικλυτοί, ισόθεοι, κρατεροί, θεοειδείς, κάλλιστοι, τόξων ευ ειδότες ( άριστοι τοξότες), ιητήρ’ αγαθοί (σπουδαίοι γιατροί), αγλαοί υιοί, μενεπτόλεμοι, αμύμονες (άψογοι), ιππόται (άριστοι στην ιππική).
Αυτοί λοιπόν οι πρώτοι Έλληνες που ήρθαν να κατοικήσουν στον τόπο που ονομάστηκε αργότερα Ελλάδα έχτισαν τις πολιτείες τους και, όταν δεν πολεμούσαν, νέμονταν τη γη τους. Διαβάζουμε για πολιτείες που χάθηκαν στον χρόνο και για πολιτείες που έμειναν στον χρόνο και έφτασαν ως τις μέρες μας, για ποτάμια και λίμνες και βουνά που ακόμα σήμερα τα λέμε με το ίδιο όνομα. Ο Όμηρος χαρίζει στα περισσότερα από αυτά τα μέρη τους επιθετικούς προσδιορισμούς του που μας κάνουν να τα βλέπουμε ολοζώντανα μπροστά μας.
Έτσι έχουμε καλοχτισμένες πόλεις (πτολίεθρα εϋκτίμενα), καλοκατοικημένες, (ευ ναιετόωσας).
Άλλες είναι ορεινές, απόκρημνες και τραχιές (πετρήεσσα, πολύκνημος, αιπεινή, τρηχεία, κητώεσσα, κλωμακόεσσα, αιπύ πτολίεθρον).
Άλλες είναι χτισμένες σε γόνιμες περιοχές μέσα σε πλούσια βλάστηση και με γεωργική-κτηνοτροφική παραγωγή: ποιήεσσα, πολυστάφυλος, αμπελόεσσα, αφνειός, λεχεποίη, εινοσίφυλλος, αργινόεσσα, ανθεμόεσσα, μήτηρ μήλων.
Άλλες είναι χτισμένες σε απλόχωρα μέρη: ευρύχορος, ευρεία.
Άλλες είναι παραθαλάσσιες και δύο από αυτές διαθέτουν βαθείς κόλπους: έφαλος, αγχίαλος, βαθύν κατά κόλπον εχούσας.
Άλλες είναι πολυτρήρωνες (με πολλά περιστέρια).
Άλλες είναι ανεμοδαρμένες ή έχουν βαρείς χειμώνες: ηνεμόεσσα, δυσχείμερος.
Άλλες είναι ιερές και άλλες εράσμιες: ζαθέη, ερατεινή.
Άλλες έχουν ισχυρά τείχη: τειχιόεσσα.
Μία αστράφτει μέσα στη λευκότητά της: λευκή.
Και μια άλλη είναι καλλιγύναιξ: έχει ωραίες γυναίκες.
Να μην παραλείψουμε να αναφέρουμε:
Την Κυλλήνη: Κυλλήνης όρος αιπύ.
Τον Αλφειό: Αλφειοίο πόρον
Το Πήλιο και τον Πηνειό: περί Πηνειόν και Πήλιον ναίεσκον.
Τη λίμνη Βοιβηίδα (Κάρλα): παραί Βοιβηίδα λίμνην.
Το όρος Τίτανος: Τιτάνοιό τε λευκά κάρηνα.
180 πόλεις και τοποθεσίες μέτρησα.
46 ηγεμόνες.
29 βασίλεια.
Το σύνολο των πλοίων που μας δίνει ο Όμηρος είναι 1186. Πάνω από 100.000 Έλληνες Αχαιοί πήραν μέρος στην εκστρατεία.
Εγώ όμως προσπαθώ να φανταστώ πώς ζούσαν όλοι αυτοί πριν την εκστρατεία στην Τροία. Όταν κατοικούσαν στις καλοχτισμένες πόλεις τους, τις όμορφες, τις απόκρημνες, τις τραχιές, τις παραθαλάσσιες, τις ανεμοδαρμένες, τις πνιγμένες στο πράσινο, με τα αμπέλια τους, με τα κοπάδια τους, με τις χαράδρες και τα λαγκάδια τους, με τα γόνιμα εδάφη τους, με τα λουλούδια τους, με τα ισχυρά τους τείχη, με τα απέραντα λιβάδια τους, με τους περιστερώνες τους, με τα λευκά τους σπίτια, με τους βαρείς χειμώνες τους, δίπλα σε λίμνες και σε ποτάμια, κάτω από χιονισμένα βουνά, «ερατεινές και ζάθεες», εράσμιες και ιερές.
Και βλέπω μια Ελλάδα που σφύζει από ζωή, ορμητική και δυναμική, γεμάτη εφηβικό σφρίγος και όρεξη για δημιουργία.
Αυτοί οι πρώτοι Έλληνες ζουν σε ένα κόσμο που τους φαντάζει θεϊκός, μαγικός. Είναι ένας κόσμος καινούργιος, πολύχρωμος, απέραντος, έχει αμέτρητες δυνατότητες, έχει παιδική σκληρότητα αλλά και παιδική τρυφερότητα, έχει πολύ φως. Είναι ο ελληνικός κόσμος στην ανατολή του.
Οι πύλες της Ιστορίας μόλις έχουν ανοίξει γι’ αυτόν, αλλά είναι ακόμα πολύ νωρίς για να το ξέρει.
Σημείωση:
Έτσι, επειδή με μαγεύουν τα ονόματα των πόλεων, θα αναφέρω πάλι μερικές:
Ωκαλέη
Μεδεών
Εύτρησις
Θίσβη
Ογχηστός
Άρνη
Μίδεια
Νίσα
Ανθηδών
Κυπάρισσος
Ανεμώρεια
Υάμπολις
Λίλαια
Καλλίαρος
Βήσσα
Θρόνιον
Κήρινθος
Ασίνη
Αραιθυρέη
Γονόεσσα
Φάρις
Ελίκη
Λάας
Αρήνη
Μύρσινος
Αμφιγένεια
Δώριον
Υρμίνη
Αλείσιον
Λύκτος
Βοίβη
Μελίβοια
Ολιζών
Γυρτώνη
Ολοοσσών
Πύρασος
Και μερικά από τα τοπωνύμια που εξακολουθούν να είναι ζωντανά στη γλώσσα μας μετά από 3.000 και πλέον χρόνια:
Πλάταια
Ορχομενός
Χαλκίς
Ερέτρια
Ιστιαία
Κάρυστος
Στύρα
Αθήναι
Άργος
Επίδαυρος
Κόρινθος
Σπάρτη
Πύλος
Τεγέα
Πήλιον
Πηνειός
Αλφειός
Δωδώνη
Νίσυρος
Κάρπαθος
Κάσος
Κως
Σύμη
Ρόδος
Κρήτη
Ιθάκη
Ζάκυνθος
Αρκαδία
Λακεδαίμων
Σαλαμίς
Εύβοια
ΑΠΟ : Καίτη Βασιλάκου https://ketivasilakou.blogspot.com/2016






