Νέα έρευνα για τη χαμένη γλώσσα της αρχαίας Κρήτης προσφέρει νέα στοιχεία για τη γραμματική και το νόημα της Γραμμικής Α, ενός συστήματος γραφής που χρησιμοποιούσε ο μινωικός πολιτισμός πριν από χιλιάδες χρόνια. Μελετώντας επαναλαμβανόμενα μοτίβα σε αρχαίες επιγραφές, οι ερευνητές έχουν εντοπίσει πιθανές δομές προτάσεων που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην εξήγηση μιας γλώσσας που οι μελετητές δυσκολεύονται να κατανοήσουν για πάνω από έναν αιώνα.
Τα ευρήματα εμφανίζονται στο «The Wor(l)ds of Linear A», έναν ερευνητικό τόμο που εκδόθηκε το 2025 και επιμελήθηκε η Ester Salgarella και ο Βασίλης Πετράκης. Η Γραμμική Α εμφανίστηκε γύρω στο 1800 π.Χ. και παρέμεινε σε χρήση για αιώνες. Σε αντίθεση με τη Γραμμική Β, την οποία οι μελετητές αποκρυπτογράφησαν και είναι (ελληνική ) πρώιμη μορφή της ελληνικής, η Γραμμική Α παραμένει αδιανόητη.
Ερευνητές βρίσκουν στοιχεία για την αρχαία μινωική γραμματική
Το εξώφυλλο «The Wor(l)ds of Linear A», έναν ερευνητικό τόμο που εκδόθηκε το 2025 και επιμελήθηκε η Ester Salgarella και ο Βασίλης Πετράκης
Ο ερευνητής του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης, Brent Davis*, εξέτασε επαναλαμβανόμενα μοτίβα στις επιγραφές Γραμμικής Α για να διερευνήσει τη γραμματική δομή της γλώσσας. Η ανάλυσή του υποδηλώνει ότι τα μινωικά χρησιμοποιούσαν τόσο προθήματα όσο και επιθήματα για να τροποποιήσουν λέξεις. Αυτά τα πρότυπα διαφέρουν από εκείνα που συναντώνται συνήθως στις αρχαίες ινδοευρωπαϊκές και αφροασιατικές γλώσσες.
Αντίθετα, ορισμένα χαρακτηριστικά μοιάζουν με τη Χαττική, μια αρχαία γλώσσα που ομιλούνταν στην κεντρική Ανατολία (Μικρά Ασία ). ...
Η Χαττική γλώσσα (γνωστή και ως Πρωτοχεττιτική) ήταν μια αρχαία, μη ινδοευρωπαϊκή γλώσσα που ομιλούνταν από τους Χατταίους στην κεντρική Ανατολία (κυρίως στην περιοχή γύρω από την πρωτεύουσα Χαττούσα, στη σημερινή Μικρά Ασία ) από την 3η χιλιετία π.Χ. έως περίπου τα μέσα της 2ης χιλιετίας π.Χ Θεωρείται απομονωμένη γλώσσα (language isolate), καθώς δεν έχει αποδειχθεί με βεβαιότητα η συγγένειά της με καμία άλλη γνωστή γλωσσική οικογένεια (αν και κατά καιρούς έχουν προταθεί υποθέσεις για σύνδεση με τις βορειοδυτικές καυκάσιες γλώσσες). Ήταν μια συγκολλητική γλώσσα (agglutinative), η οποία χρησιμοποιούσε εκτενώς προθήματα (prefixes) για να δηλώσει γραμματικές σχέσεις, σε αντίθεση με τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες που προτιμούν τα επιθήματα. Διάκριση από τη Χεττιτική: Συχνά συγχέεται με τη Χεττιτική, η οποία όμως ήταν ινδοευρωπαϊκή γλώσσα. Οι Χετταίοι κατέκτησαν και αφομοίωσαν τους Χατταίους γύρω στον 17ο αιώνα π.Χ., υιοθετώντας μάλιστα το όνομα της χώρας τους (Χάττι).
Ωστόσο, οι ομοιότητες δεν αποδεικνύουν ότι οι γλώσσες ήταν συγγενείς. Ο Davis βρήκε επίσης στοιχεία που υποδηλώνουν ότι μινωικές προτάσεις μπορεί να τοποθετούσαν το ρήμα πριν από το υποκείμενο και το αντικείμενο. Κατέληξε σε αυτή την ερμηνεία συγκρίνοντας επιγραφές σε τραπέζια θρησκευτικών προσφορών. Περισσότεροι από 50 τέτοιοι πίνακες περιέχουν παραλλαγές μιας επαναλαμβανόμενης ακολουθίας λέξεων, επιτρέποντας στους ερευνητές να εξετάσουν πώς αλλάζει η διάταξή τους.
Οι θρησκευτικές προσφορές αποκαλύπτουν πιθανά νοήματα
Μια επιγραφή από το Κάτω Σύμη ( ιερό της Κάτω Σύμης στη Βιάννο της Κρήτης. ) περιέχει αναγνωρίσιμα σύμβολα για ελιές και ελαιόλαδο.
Ο Davis εντόπισε μια επαναλαμβανόμενη λέξη που μπορεί να σημαίνει «δίνει», ακολουθούμενη από μια άλλη που φαίνεται να προσδιορίζει το άτομο που κάνει την προσφορά. Το σύμβολο για τις ελιές εμφανίζεται εκεί όπου αναμένεται το αντικείμενο της πρότασης. Προτείνει ότι η επιγραφή θα μπορούσε να περιγράφει κάποιον που προσφέρει ελιές ενώ ζητά άφθονο ελαιόλαδο.
Τελικά, η Γραμμική Α φαίνεται πιθανότατα να αντιπροσωπεύει μια μη-ΙΕ -(ΙΝΔΟΕΥΡΟΠΑΙΚΗ), μη-αφροασιατική γλώσσα, ίσως με συγκολλητικές τάσεις και ίσως με σειρά λέξεων VSO.ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ16 Ιανουαρίου 2015 «Μινωικά λίθινα αγγεία με επιγραφές Γραμμικής Α »-Μπρεντ Ντέιβις
Αρχαιολογικά ευρήματα υποστηρίζουν την πιθανότητα τέτοιων τελετουργιών. Οι ανασκαφές στο μινωικό παλάτι της Ζάκρου έφεραν στο φως ένα κύπελλο που περιείχε διατηρημένες ελιές. Οι ελιές έπαιξαν επίσης σημαντικό ρόλο στη μινωική διατροφή και την καθημερινή ζωή. Ένα ακόμη στοιχείο προέρχεται από επιγραφές που ανακαλύφθηκαν στο ιερό του Πετσοφά, έναν από τους θρησκευτικούς τόπους που συνδέονται με τη μινωική λατρεία στις κορυφές των βουνών της Κρήτης.
Προηγούμενη έρευνα του Μιγκέλ Βαλέριο εντόπισε πιθανή αναφορά στο όρος Δίκτη, ένα ιερό βουνό στην Κρήτη. Ο Βαλέριο αρχικά ερμήνευσε την επιγραφή ως αφιέρωση σε έναν «Δικταϊκό άρχοντα», αλλά αργότερα πρότεινε ότι ίσως αναφερόταν σε ιερό.
Αν και αυτές οι ερμηνείες παραμένουν ανεπιβεβαίωτες, τα ευρήματα δείχνουν πώς οι επαναλαμβανόμενες λέξεις, οι θρησκευτικές επιγραφές και τα αρχαία τοπωνύμια μπορούν να βοηθήσουν τους ερευνητές να ερευνήσουν τη μινωική γραμματική και το νόημα χωρίς πλήρη μετάφραση της Γραμμικής Α.
Δημοσίευση του χρήστη Ευγένιος Αμαργιανιτάκης /www.facebook.com/19 Νοεμβρίου 2026
- ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΚΟΥΡΙΑ ΑΡΧΑΙΟΓΝΜΩΝ
ΕΠΙΣΗΣ
Στις αρχές του περασμένου αιώνα, ο Evans (1909, 38) παρατήρησε ότι η Γραμμική Α και η Γραμμική Β «περιέχουν ένα μεγάλο ποσοστό κοινών στοιχείων». Περισσότερο από εκατό χρόνια αργότερα, οι Philippa Steele και Torsten Meißner (2017, 109) κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «η γραφή της Γραμμικής Α δανείστηκε ως ολοκληρωμένο σύστημα». Τονίζουν ιδιαίτερα τη συνέχεια και την επικάλυψη μεταξύ της Γραμμικής Α και της Γραμμικής Β, με βάση τα συλλαβογράμματα: «η αντιστοιχία μεταξύ της Γραμμικής Α και της Γραμμικής Β είναι ουσιαστική» (Steele και Meißner 2017, 96). εφόσων τα μυκηναϊκά της Γραμμικής Β έχουν ίδιες έννοιες και είναι ελληνικές με τα της Γραμμικής Α τότε ως συμπερασματική λογική έννοια, είναι και η Γραμμική Α είναι, ότι μιλούσαν ελληνικά οι Μινωίτες ...Σαν τους Μυκηναίους....
*
Ο Δρ. Brent Davis είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Αρχαιολογίας (Associate Professor in Archaeology) στη Σχολή Ιστορικών και Φιλοσοφικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης στην Αυστραλία.
Ερευνητικό Έργο & Ειδίκευση
Αιγαιακές Γραφές & Γλώσσες. Ειδικεύεται στην ανάλυση και αποκρυπτογράφηση προ-αλφαβητικών γραφών της Εποχής του Χαλκού, με έμφαση στη Γραμμική Α, τα Κρητικά Ιερογλυφικά και την Κυπρομινωική γραφή. Πρόσφατες έρευνές του επικεντρώνονται στη γραμματική δομή (προθήματα και επιθήματα) της αρχαίας μινωικής γλώσσας.
Αρχαιολογία Ανατολικής Μεσογείου. Μελετά τους αρχαίους πολιτισμούς του Αιγαίου, της Αιγύπτου και της Εγγύς Ανατολής, συμμετέχοντας ενεργά σε ανασκαφές (όπως στο Tell es-Safi/Gath στο Ισραήλ).
Ακαδημαϊκή Πορεία. Κατέχει πτυχίο Γλωσσολογίας από το Πανεπιστήμιο Stanford και διδακτορικό στην Αρχαιολογία από το Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, όπου ίδρυσε και το πρόγραμμα Αρχαίων Αιγυπτιακών Σπουδών. Έχει βραβευτεί με το Βραβείο Michael Ventris για τις Μυκηναϊκές Σπουδές
The University of Melbourne
ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝ





