Προς μεγάλη αρχαιολογική ανακάλυψη στη Σαλαμίνα - Βρέθηκε κτήριο που αναφέρει ο Παυσανίας;

Καταβυθισμένο τμήμα κρηπιδώματος πιθανόν μεγάλου δημόσιου οικοδομήματος (αριστερά) παρά τον λιμένα της αρχαίας πόλης της Σαλαμίνος, στην βόρεια πλευρά του Όρμου


Ένα καταποντισμένο, σήμερα, κτίριο, ίσως ένα από τα τελευταία αρχαία δημόσια οικοδομήματα κοντά στον λιμένα της πόλης της Σαλαμίνος, που ενδεχομένως είδε και αναφέρει στην Περιήγησή του ο Παυσανίας τον 2ο αιώνα μ.Χ, αποκαλύπτεται σταδιακά στη Σαλαμίνα.

Όπως τονίζει σε ανακοίνωσή του το ΥΠΠΟΑ, σε μικρή απόσταση από τον νεότερο μώλο, μήκους 48 μ, που ξεχωρίζει στη βόρεια πλευρά του όρμου του Αμπελακίου και ο οποίος είναι κατασκευασμένος πριν το 1900 από αρχαίο οικοδομικό υλικό, «αποκαλύπτεται, καταποντισμένη σήμερα, σε βουρκώδες περιβάλλον, μεγάλη στιβαρή κατασκευή, από λιθόπλινθους, επιμελούς εμφάνισης, σε μήκος 13 μ. Πρόκειται, κατά πάσα πιθανότητα, για κρηπίδα (με εντοπισμένη ισχυρή θεμελίωση στο νότιο σκέλος της) κτηριακής κατασκευής δημόσιου χαρακτήρα».





«Η μορφή του κρηπιδώματος» συνεχίζει η ανακοίνωση, «μαζί με τα άλλα αρχιτεκτονικά στοιχεία και τα κινητά ευρήματα, σε συνδυασμό με την εύρεση παλαιότερα (το 1882), σε άμεσα γειτονικό σημείο, μαρμάρινου βάθρου αγάλματος με αναθηματική επιγραφή (IG ΙΙ2 1955), οδηγούν στην προκαταρκτική ερμηνεία του κτηρίου ως ναού ή στοάς, σε λειτουργία κατά την Υστερορωμαϊκή εποχή, ιδρυμένου πιθανώς σε παλαιότερους, Υστεροκλασικούς-Ελληνιστικούς χρόνους».


Καταβυθισμένος τετράγωνος πύργος στην δυτική πλευρά του Όρμου: μέρος του οχυρωματικού συστήματος του λιμένος της Κλασικής-Ελληνιστικής Σαλαμίνος


''.....Στην δυτική πλευρά, τεκμηριώθηκε η ύπαρξη ισχυρού τετράγωνου πύργου, από ογκώδεις λίθους (με πλευρά 7,70 μ.), που συνδεόταν, προφανώς, με το ευρύτερο οχυρωτικό σύστημα της Κλασικής-Ελληνιστικής πόλης και του λιμένος της. Το 2016 στο βορειοδυτικό τμήμα του Όρμου είχε εντοπιστεί σημαντικό μέρος του συστήματος αυτού, δηλαδή μακρύ τείχος ("βραχίονας"), μήκους 162 μ., με ακραίο κυκλικό αμυντικό πύργο....''


Τα παραπάνω έγιναν γνωστά από το ΥΠΠΟΑ, με αφορμή την ολοκλήρωση της δεύτερης φάσης της διεπιστημονικής υποβρύχιας έρευνας στις ανατολικές ακτές της Σαλαμίνος, που εξελίχθηκε, με εντατικούς ρυθμούς, σε θαλάσσια έκταση μείζονος ιστορικής σημασίας:

α) στον όρμο του Αμπελακίου, λιμένα της κλασικής πόλης της Σαλαμίνος, υπό τον έλεγχο του αθηναϊκού κράτους και κύριο χώρο συγκέντρωσης του ενωμένου ελληνικού στόλου την παραμονή της ναυμαχίας του 480 πΧ και β) στην περιοχή στα βόρεια και ανοικτά της χερσονήσου της Κυνόσουρας, επί της οποίας εντοπίζονται τα σημαντικότερα μνημεία της Νίκης.

Στην περιοχή δε, της Κυνόσουρας, οι συστηματικές θαλάσσιες γεωφυσικές έρευνες έδωσαν, μεταξύ άλλων, «πολύ μεγάλο όγκο ψηφιακών δεδομένων υψηλότατης ποιότητας, των οποίων η επεξεργασία αναμένεται να ρίξει φως στην παλαιογεωγραφική εξέλιξη της περιοχής και στον εντοπισμό στόχων αρχαιολογικής σημασίας».

Μαρμάρινα ευρήματα Ρωμαϊκών χρόνων, από την έρευνα του μεγάλου οικοδομήματος στην βόρεια πλευρά του Όρμου: θραύσματα βωμίσκου (αριστερά) και αγαλμάτων

Σκοπός των θαλάσσιων γεωφυσικών ερευνών στον όρμο του Αμπελακίου, καθώς και βόρεια και ανατολικά της Κυνόσουρας, είναι να εντοπιστεί η ακτογραμμή της κλασικής περιόδου και να ανασυντεθεί η παράκτια παλαιογεωγραφία της περιοχής, αφ΄ενός, αλλά και να εντοπιστούν στόχοι πιθανής αρχαιολογικής σημασίας που «αναπαύονται» στην επιφάνεια του πυθμένα ή βρίσκονται θαμμένοι κάτω από αυτόν, αφετέρου.

Τρισδιάστατη αναπαράσταση του εντοπισμού ενός στόχου θαμμένου κάτω από τον πυθμένα του Όρμου
''..........Τα σημαντικότερα ευρήματα, από το στρώμα καταστροφής, κυρίως από την ύστατη φάση λειτουργίας του κτηρίου (στον 3ο αι. μ.Χ.) συγκαταλέγονται: Σπόνδυλος αράβδωτου κίονα και μαρμάρινα θραύσματα βωμίσκου, στήλης, αγαλμάτων και σκευών, καθώς και τμήματα πήλινων Υστερορωμαϊκών λύχνων, από γνωστά Αθηναϊκά καταστημάτα-βιοτεχνίες και άλλα αγγεία.Με βάση τα μέχρι τώρα ευρήματα, εκτιμάται ότι το αποκαλυπτόμενο κτήριο θα πρέπει να είναι ένα από τα τελευταία αρχαία δημόσια οικοδομήματα παρά τον λιμένα της πόλης της Σαλαμίνος, ενδεχομένως ένα από αυτά που είδε και αναφέρει στην Περιήγησή του ο Παυσανίας (1.35.3, 1.36.1), κατά τον ύστερο 2ο αι. μ.Χ. ........ ''

Η έρευνα πραγματοποιείται στο πλαίσιο τριετούς προγράμματος συνεργασίας (2016-2018), μεταξύ της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων (ΕΕΑ) του ΥΠΠΟΑ και του Ινστιτούτου Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών (ΙΕΝΑΕ), υπό την διεύθυνση της Δρ. Αγγελικής Σίμωσι, προϊσταμένης της Εφορείας και του Γιάννου Γ. Λώλου, καθηγητή του πανεπιστημίου Ιωαννίνων και προέδρου του Ινστιτούτου, με την συμμετοχή του Εργαστηρίου Θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας του πανεπιστημίου Πατρών, υπό τον καθηγητή Γιώργο Παπαθεοδώρου, με κύρια συνεργάτιδα την αναπληρώτρια καθηγήτρια, Μαρία Γεραγά.




ΦΑΝΤΑΣΤΗΤΕ ΚΑΙ ΑΥΤΟ  ...ΣΕ ΕΝΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΕΡΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ......ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΕΡΕΥΝΕΣ ...!!!

Οι συστηματικές θαλάσσιες γεωφυσικές έρευνες εκτελέστηκαν στον Όρμο του Αμπελακίου καθώς και βόρεια και ανατολικά της Κυνόσουρας. Ο σκοπός των ερευνών ήταν διττός, αφενός ο εντοπισμός της ακτογραμμής της Κλασικής περιόδου και η ανασύνθεση της παράκτιας παλαιογεωγραφίας της περιοχής και αφετέρου ο εντοπισμός στόχων πιθανής αρχαιολογικής σημασίας που "αναπαύονται" στην επιφάνεια του πυθμένα ή βρίσκονται θαμμένοι κάτω από αυτόν.

Οι έρευνες, οι οποίες είναι οι πρώτες συστηματικές θαλάσσιες γεωφυσικές έρευνες στην περιοχή της Κυνόσουρας, έδωσαν πολύ μεγάλο όγκο ψηφιακών δεδομένων υψηλότατης ποιότητας, των οποίων η επεξεργασία αναμένεται να ρίξει φως στην παλαιογεωγραφική εξέλιξη της περιοχής και στον εντοπισμό στόχων αρχαιολογικής σημασίας. Εντοπίστηκε ένας πολύ μεγάλος αριθμός στόχων θαμμένων κάτω από τις χαλαρές αμμοιλύες του πυθμένα του Όρμου του Αμπελακίου. Μία υποενότητα αυτών των στόχων (μερικές δεκάδες) εντοπίστηκε σε βάθος κάτω από τον πυθμένα, το οποίο πιθανώς ανταποκρίνεται στο στρώμα της Κλασικής περιόδου και της Ναυμαχίας. Η εκτίμηση του μεγέθους, του σχήματος και του υλικού αυτών των θαμμένων στόχων τους καθιστούν πολύ σημαντικούς και υποψήφιους για έλεγχο κατά την επόμενη ερευνητική περίοδο.