-->

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

20/1/19

Κώδικας 5: Ένα χειρόγραφο-ντοκουμέντο για τον Μέγα Αλέξανδρο


«Διήγησις εξαίρετος και όντως θαυμασία του κοσμοκράτορος Αλεξάνδρου του βασιλέως»

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας διασώζει πλήθος κειμηλίων, εικόνες και χειρόγραφα, μεταξύ των οποίων -ίσως το σημαντικότερο- είναι ο «Kώδικας 5». Πρόκειται για το μοναδικό μεσαιωνικό χειρόγραφο που έχει σωθεί σε όλο τον κόσμο με εκτενή εικονογράφηση της ζωής του Μεγάλου Αλεξάνδρου μέχρι τον θάνατό του.

 Ο θρύλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ανατολή είναι ένας θρύλος που άσκησε τεράστια γοητεία σε όλες τις εποχές και υμνήθηκε όπως κανείς στην ελληνική αλλά και στη διεθνή λογοτεχνία, ποίηση και τέχνη, και αποτελεί σήμερα μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της παγκόσμιας Ιστορίας.

Πρόκειται περί ενός ελληνικού θρύλου, που επεκτάθηκε στους αιώνες όσο κανείς άλλος στην Ανατολή και ενσωματώθηκε στον χριστιανικό και ισλαμικό πολιτισμό, όπως αποδεικνύεται από τα σωζόμενα πολιτιστικά τεκμήρια.
  • Το βιβλίο του περίφημου χειρογράφου του Ψευδο-Καλλισθένη που φυλάσσεται ως «κόρη οφθαλμού» στο Ελληνικό Ινστιτούτο της Βενετίας και το οποίο -εκτός του ότι περιέχει ένα εξαιρετικά καλλιγραφημένο ελληνικό κείμενο- έχει σχεδόν σε κάθε σελίδα του μικρογραφία που εικονίζει το κείμενο.
Είναι ένας πρόδρομος των κλασικών εικονογραφημένων ιστοριών που γνώρισε ο 20ός αιώνας. Σε αυτές εικονίζονται ο Μέγας Αλέξανδρος, οι στρατιώτες, οι Πέρσες βασιλείς, έχουμε σχολιασμό σε κάθε σελίδα με μαύρο πενάκι που περιγράφει σε περίληψη τα ιστορούμενα στη σελίδα.

Οι Αμαζόνες στον Βυζαντινό κώδικα 5 .

Ο σχολιασμός αυτός γίνεται σε παλαιοοθωμανική γραφή. «Είναι ένα έργο τέχνης, μοναδικό στον κόσμο, στο οποίο, εκτός από την ανάδειξη του “Μυθιστορήματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου”, έχουμε ταυτόχρονα συνάντηση πολιτισμών και θρησκειών.
  • Το χειρόγραφο αυτό, υπό τον τίτλο «Διήγησις εξαίρετος και όντως θαυμασία του κοσμοκράτορος Αλεξάνδρου του βασιλέως», χρονολογείται τον 14ο αιώνα και μεταφέρει τη θρυλική διήγηση της ζωής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που γράφτηκε μεταξύ του 3ου αιώνα π.Χ. και του 3ου αιώνα μ.Χ. 
Αν και δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο συγγραφέας του αρχικού κειμένου, που αντέγραψαν οι Βυζαντινοί γραφείς, κάποια στιγμή αποδόθηκε στον ιστορικό Καλλισθένη, ο οποίος συνόδευε τον Μέγα Αλέξανδρο στις εκστρατείες του και τον αποκαλούμε «Ψευδο-Καλλισθένη».
Το «Μυθιστόρημα» ξεκινά με την εικόνα του παραγγελιοδότη του, που δεν ήταν άλλος από τον αυτοκράτορα της Τραπεζούντας Αλέξιο Γ’ Κομνηνό (1340-1390), ο οποίος ήταν προστάτης των τεχνών.

Νεράιδες στον βυζαντινό κώδικα 5  βγαίνουν την νύχτα από την λίμνη και χορεύουν .

Ο Αλέξιος, όπως φαίνεται, είχε πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας ζωγράφους-μικρογράφους, που δημιούργησαν ένα πολυτελές αντίγραφο του «Μυθιστορήματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου», πιθανώς για την προσωπική του βιβλιοθήκη. Οι μικρογραφίες στο σύνολό τους είναι ολοσέλιδες, ανέρχονται σε 250 και αφηγούνται διάφορα επεισόδια της ζωής του Μ. Αλεξάνδρου, εστιάζοντας στην τεράστια εκστρατεία του μέχρι τον θάνατό του.
  • Όλες οι μικρογραφίες είναι διακοσμημένες με φύλλα χρυσού και αφηγούνται τις εκστρατείες του μεγάλου Μακεδόνα βασιλιά, τη συνάντησή του με λαούς της Ανατολής, με μυθικά τέρατα, τις νίκες, τη ζωή και το τέλος του. Η διήγηση τελειώνει με τον ετοιμοθάνατο στρατηλάτη, ο οποίος διανέμει τα εδάφη στους πιστούς στρατηγούς του.
Το ενδιαφέρον στο χειρόγραφο είναι ότι σε όλες τις μικρογραφίες του οι Βυζαντινοί μικρογράφοι απεικόνισαν τον Μ. Αλέξανδρο ως Βυζαντινό αυτοκράτορα με την αντίστοιχη αυτοκρατορική ενδυμασία.

Ο Μ.Αλέξανδρος κατασκευάζει τείχη στην Κασπία Θάλασσα 

Στο χειρόγραφο, εμμέσως ο Μ. Αλέξανδρος παραλληλίζεται με τον ίδιο τον παραγγελιοδότη του, ο οποίος ως άλλος στρατιωτικός ηγέτης πολέμησε με πολύ δυναμισμό εναντίον των Οθωμανών Τούρκων, προκειμένου να προστατεύσει τη δική του αυτοκρατορία αυτήν της Τραπεζούντας.
  • Όλες οι μικρογραφίες συνοδεύονται από σημειώσεις στην ελληνική γλώσσα και καταγράφουν τα γεγονότα στα οποία αναφέρεται το χειρόγραφο. Όταν το 1461 η αυτοκρατορία της Τραπεζούντας έπεσε στα χέρια των  Οθωμανών, προστέθηκαν στα περιθώρια γύρω από τις αρχικές μικρογραφίες μακροσκελείς παλαιοθωμανικές επιγραφές, προκειμένου το «Μυθιστόρημα» να μπορεί να διαβαστεί και από τους Οθωμανούς.
Η προσωπικότητα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι θρυλικές του εκστρατείες σε κόσμους άγνωστους και μακρινούς δεν θα μπορούσαν να περάσουν αδιάφορες και απαρατήρητες από τη μεσαιωνική λογοτεχνία της Δύσης και της Ανατολής.

Με τα τεχνικά έργα που έκανε ο Αλέξανδρος στην περιοχή που ονομάστηκε Κασπία μεταξύ των Ορέων, τα οποία ονομάστηκαν Μαζοί, απέκλεισε τη δίοδο προς Νότο σε εικοσιδύο έθνη. Μέρος από τα έργα αυτά του Μ Αλεξάνδρου υπάρχουν μέχρι σήμερα

Στον ισλαμικό κόσμο ο Μέγας Αλέξανδρος ταυτίζεται με τον δικέρατο βασιλιά, τον Dhul-Qarnayn που αναφέρεται και στο Κοράνι, με αποτέλεσμα σε πολλά αραβικά, οθωμανικά και περσικά χειρόγραφα να περιλαμβάνονται απεικονίσεις του Μακεδόνα κατακτητή-iskender.


            Ο   ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΟΝ  ΚΩΔΙΚΑ 5    ΣΕ ΤΡΙΑ ΜΕΡΗ              
 



2



3






Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
> Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...