«Η περιοχή διαθέτει επίσης εξαιρετικές συνθήκες για τη διατήρηση οργανικών καταλοίπων», λέει η επικεφαλής της έρευνας Κατερίνα Χαρβάτη. Mικρό ξύλινο εργαλείο, του οποίου η πιθανή χρήση δεν είναι γνωστή - Φωτογραφία: N.Thompson. Copyright: Katerina Harvati
Ανακαλύφθηκαν στη Μεγαλόπολη του νομού Αρκαδίας, από μια διεθνή ομάδα
ερευνητών από τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελλάδα, τα αρχαιότερα ξύλινα
εργαλεία που έχουν βρεθεί ποτέ παγκοσμίως, μεταθέτοντας τη χρήση ξύλινων τεχνολογιών
τουλάχιστον 40.000 χρόνια πιο πίσω από ό,τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.
«Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα και τα Βαλκάνια, γενικότερα, αποτελούν κομβική περιοχή
για τη μελέτη της ανθρώπινης εξέλιξης, διαθέτουμε πολύ λιγότερα στοιχεία για την
Παλαιολιθική εποχή σε σχέση με μεταγενέστερες περιόδους. Ιδιαίτερα η σπανιότητα
στρωματογραφημένων θέσεων έκανε αυτή την έρευνα ακόμη πιο αναγκαία και οδήγησε
στην ανακάλυψη αντικειμένων που μας δείχνουν το πόσο ευρύ ήταν το φάσμα της
τεχνολογίας των πρώιμων ανθρώπων», λέει στην «Κ» η διακεκριμένη Παλαιοανθρωπολόγος, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Tübingen και επικεφαλής της έρευνας Κατερίνα Χαρβάτη, μαζί με τη δρα Ανέμικε Μιλκς.
Τα τέχνεργα, ηλικίας 430.000 ετών, που δημοσιεύθηκαν χθες στο περιοδικό Proceedings
of the National Academy of Sciences (PNAS), περιλαμβάνουν δύο ξύλινα αντικείμενα.
Το ένα από ξύλο σκλήθρου, που πιθανότατα χρησιμοποιήθηκε για σκάψιμο στις όχθες της
λίμνης ή για την αφαίρεση φλοιού δέντρων, και ένα πολύ μικρό κομμάτι ξύλου από ιτιά ή
λεύκα, το οποίο επίσης παρουσιάζει σημάδια ανθρώπινης επεξεργασίας και πιθανά
σημάδια χρήσης. Ενα τρίτο εύρημα είναι ένα μεγαλύτερο κομμάτι κορμού σκλήθρου με
βαθιές αυλακώσεις, το οποίο, σύμφωνα με την έρευνα, φαίνεται να έχει διαμορφωθεί από
μεγάλο σαρκοφάγο ζώο.
Ένα εργαλείο, ένα ακονισμένο ραβδί μήκους 81 εκατοστών, βρέθηκε ανάμεσα στα οστά ενός σφαγιασμένου ελέφαντα. -n Κ. Χαρβάτι-https://www.science.org/.
Τα ευρήματα εντοπίστηκαν στην αρχαιολογική θέση «Μαραθούσα 1», στη Μεγαλόπολη,
η οποία χρονολογείται στην Κατώτερη Παλαιολιθική περίοδο, αναδεικνύοντας τη σημασία
της ως περιοχής-κλειδί για τη μελέτη της ανθρώπινης εξέλιξης. «Το λεκανοπέδιο της
Μεγαλόπολης προσφέρει ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Εκεί είναι εκτεθειμένα γεωλογικά
στρώματα που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα βρίσκονταν θαμμένα σε μεγάλο βάθος.
Λόγω του λιγνιτωρυχείου και των εκτεταμένων εξορύξεων, αυτά τα στρώματα έχουν έρθει
στο φως, και αυτός ήταν ο βασικός λόγος που ξεκινήσαμε την έρευνα στην περιοχή το
2013», εξηγεί η κ. Χαρβάτη.
Αναπαράσταση μιας παλαιολιθικής γυναίκας που κατασκευάζει ένα σκαπτικό ραβδί από μικρό κορμό σκλήθρου με ένα λίθινο εργαλείο. Αυτό το είδος ξύλου χρησιμοποιήθηκε για το σκαπτικό ραβδί που βρέθηκε στη θέση Μαραθούσα 1. Η ανάλυση της φθοράς των λίθινων εργαλείων από την ίδια θέση δείχνει ότι κάποια χρησιμοποιήθηκαν για την επεξεργασία ξύλου
«Η περιοχή διαθέτει επίσης εξαιρετικές συνθήκες για τη διατήρηση οργανικών καταλοίπων.
Πέρα από τα λίθινα εργαλεία, που έτσι κι αλλιώς είναι ανθεκτικά, διατηρούνται σε πολύ
καλή κατάσταση οστά και φυτικά υπολείμματα, τα οποία συλλέχθηκαν συστηματικά. Το ότι
βρέθηκαν ξύλινα κατάλοιπα είναι κάτι εξαιρετικά σπάνιο, καθώς το ξύλο συνήθως δεν
μπορεί να διατηρηθεί», συνεχίζει.
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα παλαιότερα ξύλινα εργαλεία που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα
προέρχονται από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Ζάμπια, τη Γερμανία και την Κίνα και
περιλαμβάνουν δόρατα, σκαπτικά ραβδιά και λαβές.
Ωστόσο, όλα είναι νεότερα από τα ευρήματα της «Μαραθούσας 1». Το μόνο αρχαιότερο
τεκμήριο χρήσης ξύλου προέρχεται από τη θέση Kalambo Falls στη Ζάμπια και
χρονολογείται περίπου 476.000 χρόνια πριν, αλλά, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές,
αφορά δομικό στοιχείο και όχι εργαλείο.
Ελένη Σαμπάνη - kathimerini.gr/life/science/564043642/stin-ellada-anakalyfthikan-ta-archaiotera-xylina-ergaleia-ston-kosmo-ilikias-430-000-eton January 27, 2026
