Τα μνημεία των Ελλήνων στην αρχαιότητα είναι μοναδικά και αξεπέραστα μέχρι σήμερα. Ο Παρθενώνας και τα άλλα κτίσματα της Ακρόπολης είναι τα γνωστότερα. Αρχαίοι ναοί, αγάλματα, και άλλες κατασκευές κατατάσσονται στα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου (άγαλμα του Δία στην Ολυμπία, μαυσωλείο της Αλικαρνασσού, ναός της Αρτέμιδας στην Έφεσο, Κολοσσός της Ρόδου, Φάρος της Αλεξάνδρειας). Πολλά από αυτά σώζονται, με μικρές ή μεγάλες φθορές, σε διάφορες περιοχές όπου υπήρχαν Έλληνες, άλλα εκτίθενται σε μουσεία, ελληνικά και ξένα και άλλα βρίσκονται σε συλλογές ιδιωτών στο εξωτερικό καθώς όσοι πέρασαν ακόμα και ως περιηγητές από την Ελλάδα, θεώρησαν σωστό να πάρουν κάτι ως ενθύμιο για το σπίτι τους...Τα τεχνολογικά επιτεύγματα - θαύματα των αρχαίων Ελλήνων ήταν πολλά και σημαντικά. Κάποια δεν τα γνωρίζουμε, κάποια άλλα δεν θα τα μάθουμε ποτέ. Η καταστροφή της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας στέρησε από τις επόμενες γενιές πολύτιμες πληροφορίες. Εδώ θα παρατεθούν εν συντομία μερικοί από τους Έλληνες δημιουργούς της τεχνολογίας και του πολιτισμού ολόκληρου του Κόσμου.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΟΣ
ΠΑΠΠΟΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΥΣ (3ος - 4ος αιώνας μ.Χ.)
Η ζωή του. Έζησε στην Αλεξάνδρεια την εποχή του Διοκλητιανού. Το έργο του ενέπνευσε πολλές μεταγενέστερες έρευνες.
Το έργο του. «Μαθηματική Συναγωγή» : Ογκώδες έργο, η τελευταία μαθηματική πραγματεία της Αλεξανδρινής εποχής. 8 βιβλία. Σώζονται εκτός από το 1ο και ένα μέρος του 2ου. Μας δίνει πολλές πληροφορίες για τη μαθηματική γνώση των αρχαίων Ελλήνων. Περιέχει με συστηματικό τρόπο τα κυριότερα θεωρήματα αριθμητικής, γεωμετρίας, αστρονομίας και μηχανικής, με σχόλια, βελτιώσεις και παραλλαγές. Το σύγγραμμα αυτό περιέχει επίσης και νέο μαθηματικό υλικό.
Το 3ο βιβλίο ασχολείται με το «Δήλιο πρόβλημα» (διπλασιασμός του κύβου), μελετώνται και οι δέκα αναλογίες των αρχαίων Ελλήνων, αναπτύσσεται η θεωρία των κανονικών πολυέδρων.
Το 4ο βιβλίο είναι αφιερωμένο στη μελέτη διαφόρων καμπυλών και ιδιαίτερα στα τρία κλασσικά προβλήματα (τετραγωνισμός κύκλου, διπλασιασμός κύβου, τριχοτόμηση γωνίας). Περιλαμβάνει επίσης γενίκευση του θεωρήματος του Πυθαγόρα για τα ορθογώνια τρίγωνα.
Το 5ο βιβλίο περιέχει ισομετρικά προβλήματα. Γίνεται σύγκριση εμβαδού (και όγκων) σχημάτων (στερεών) με ίσα περιγράμματα. Κάνει παρατηρήσεις στις κυψέλες μια κερήθρας (εξαγωνικό σχήμα που καταλαμβάνει την ελάχιστη δυνατή έκταση).
Το 6ο βιβλίο αναφέρεται στην αστρονομία των αρχαίων Ελλήνων (Θεοδοσίου, Αυτόλυκου, Αρίσταρχου κλπ.).
Το 7ο βιβλίο αναφέρεται σε επιτεύγματα άλλων μαθηματικών της αρχαιότητας και σε ημικανονικά πολύεδρα (συνολικά 13). Επίσης ασχολείται με κωνικές τομές, ολοκληρώνοντας το έργο του Απολλώνιου. Το βιβλίο αυτό περιέχει επίσης πρόταση για το αναλλοίωτο του αρμονικού λόγου τεσσάρων ευθειακών σημείων ή τεσσάρων ακτινών δέσμης κατά την προβολή τους, καθώς και το θεώρημα της περιστροφής κυρτής επίπεδης κλειστής καμπύλης γύρω από ευθεία του επιπέδου της, που δεν τέμνει την καμπύλη. Το 7ο βιβλίο αποτελεί την βάση της αναλυτικής γεωμετρίας (17ος αιώνας Καρτέσιος).
Το 8ο βιβλίο εξετάζει θεωρητικά και πρακτικά θάματα μηχανικής. Περιλαμβάνει και το «θεώρημα των Πάππου - Πασκάλ» για τις κωνικές τομές, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και τα ζεύγη ευθειών ενός επιπέδου.
Σχόλια στα «Στοιχεία» του Ευκλείδου : Σώζεται ένα μέρος σε αραβική μετάφραση.
Σχόλια στα «Δεδομένα» του Ευκλείδου
Σχόλια στο «Ανάλημμα» του Διόδωρου του Αλεξανδρέως
Σχόλια στο σύγγραμμα «Περί μεγεθών» του Αρίσταρχου
Σχόλια στη «Μεγάλη Σύνταξη» του Κλαύδιου Πτολεμαίου
Τα σχόλια αυτά δεν σώζονται.
ΦΥΣΙΚΟΣ
ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ Ο ΕΛΕΑΤΗΣ (514-440 π.Χ.)
Η ζωή του. Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και θεωρητικός φυσικός. Θεωρείται ο βασικότερος εκπρόσωπος της Ελεατικής σχολής, που ιδρύθηκε από τον ποιητή Ξενοφάνη τον Κολοφώνιο. Μαθήτευσε κοντά στον Ξενοφάνη, αλλά δέχτηκε και την επίδραση των Πυθαγορείων. Η θεωρία του Παρμενίδη είναι διάχυτη από την αμφιβολία κατά πόσο οι αισθήσεις μπορούν να μας δώσουν την αντικειμενική αλήθεια. Ακόμα και ο Ηράκλειτος αναρωτιόταν για την αντικειμενικότητα της λογικής.
Το έργο του. Τις φιλοσοφικές του ιδέες και τις προσπάθειές του να ερμηνεύσει τον κόσμο εκθέτει στο φιλοσοφικό ποίημά του «Περί φύσεως», από το οποίο σώθηκαν μόνο αποσπάσματα. Κατά τον Παρμενίδη το ον είναι αδιατάρακτο και αγέννητο και μέσα στην ενότητά του διαλύεται ο κόσμος των φαινομένων και των εντυπώσεων. Άπα το αληθινό ον είναι διαφορετικό από αυτό που μας δίνουν οι αισθήσεις και η επιστήμη της γνώσης διαφορετική από την υποκειμενική γνώμη. Ο Παρμενίδης είναι ο φιλόσοφος του είναι, σε αντίθεση με τον Ηράκλειτο, που είναι φιλόσοφος του γίγνεσθαι.
Κατά τον Παρμενίδη ο κόσμος αποτελείται από ένα σύνολο πολλαπλών φαινομένων, στον κόσμο αυτόν το κάθε φαινόμενο ή αντικείμενο είναι κάτι και παράλληλα δεν είναι κάτι άλλο. Δηλαδή το καθετί μέσα στον κόσμο έχει τη δική του φύση τις δικές του ιδιότητες, τα δικά του κύρια χαρακτηριστικά. Σ' αυτό το σκεπτικό στηρίζει τη θέση του πάνω στο είναι και το μη είναι των πραγμάτων. Καθετί συνεπώς είναι και συγχρόνως δεν είναι. Γι' αυτό και για τον Παρμενίδη δεν υπάρχει ούτε γέννηση ούτε φθορά. Η πολλαπλότητα των αντικειμένων είναι μόνο μια δοξασία. Αληθινό είναι μόνο ότι μπορεί να εκφραστεί με το είναι. Η γνώση φτάνει μέχρι την πλήρη αντίληψη του όντος, από τη στιγμή που και η νόηση είναι ταυτόσημη με την ύπαρξη, δηλαδή μπορεί να νοήσει κανείς ότι είναι αληθινά υπαρκτό. Τα κύρια στοιχεία της σύνθεσης του κόσμου είναι το θερμό και το αντίθετό του ψυχρό. Το θερμό μέσα στη σφαίρα που κατέχει τον κόσμο κατέχει τη θέση του όντος. Ο Παρμενίδης αναγνωρίζεται από τον Πλάτωνα ως ένας από τους ιδρυτές του ορθολογισμού και ένας από τους σημαντικότερου Έλληνες φιλοσόφους. Ο Παρμενίδης μπορεί να θεωρηθεί πατέρας της κλασικής μεταφυσικής.
ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ
ΠΑΡΜΕΝΙΩΝ Ο ΜΑΚΕΔΩΝ (4ος αιώνας π.Χ.)
Η ζωή του. Έζησε την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Αλεξάνδρεια. Τον αναφέρει ο Βιτρούβιος.
Το έργο του. «Αλεξάνδρεια» : Έλαβε μέρος στην κατασκευή της πόλης. «Συνεργάστηκε» με τον Δεινοκράτη και τον Κράτη.
«Σεράπειον» : Μεγαλοπρεπής ναός προς τιμήν του Θεού της γονιμότητας Σεράπιδος, που ήταν και Θεός της γης, της αβύσσου και των θαλασσών. Σύμφωνα με τον Τάκιτο και τον Πλούταρχο, ο βασιλιάς της Αιγύπτου Πτολεμαίος ο Α΄ έφερε την λατρεία του Θεού Πλούτωνος από την Σινώπη της Μαύρης Θάλασσας. Ο Πλούτων πήρε το όνομα «Σεράπις» και γυναίκα του ήταν η Ίσις. Ο ναός κατασκευάστηκε στην εμπορική συνοικία Ρακώτις της Αλεξάνδρειας, στα νότια της πόλεως και καταλάμβανε ένα μικρό λόφο. Το άγαλμα του Θεού, ελληνικού ρυθμού, ονομαστό έργο του Έλληνα γλύπτη Βρυάξιδος, συνοδευόταν από τον Κέρβερο. Το «άδυτον» καταστράφηκε το 391 μ.Χ. Σώζεται μόνο ένας κίων που ονομάζεται «κίων του Διοκλητιανού». Επίσης σώζεται η περιγραφή του ναού από τον Κλήμη τον Αλεξανδρέα.
«Ηλιακό ρολόι των Φιλίππων» : Φορητό ρολόι που είναι συγχρόνως και αστρονομικό όργανο. Εκτός από την ώρα μπορούσε να μετρήσει κατά προσέγγιση το γεωγραφικό πλάτος, το αζιμούθιο και το ζενίθ στις αποστάσεις των αστέρων. Κατασκευάστηκε στην Αλεξάνδρεια. Η κατασκευή του έγινε με βάση μαθηματικά και αστρονομικά στοιχεία και είναι ενδεικτική της τεχνολογικής προόδου της εποχής του. Ο Βιτρούβιος ονομάζει την κατηγορία αυτή των ρολογιών : «προς τα ιστορούμενα».
ΓΕΩΓΡΑΦΟΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΣ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΟΣ
ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΟΣ Ο ΑΠΑΜΕΥΣ (135 - 51 π.Χ.)
Η ζωή του. Στωικός φιλόσοφος με νεοπλατωνικές τάσεις. Γεννήθηκε στην Απάμαια της Συρίας. Σπούδασε στην Αθήνα ως μαθητής του Παναιτίου του Ρόδιου. Αργότερα, εγκαταστάθηκε στη Ρόδο, όπου ίδρυσε σχολή. Μαθητές του ήταν μεταξύ άλλων ο Κικέρων(77 π.Χ.) και ο Πομπήιος (66 π.Χ.). τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα πέρασε στη Ρώμη.
Πολυμερής και συστηματικός επιστήμονας, συγκρίνεται από πολλούς ιστορικούς μα το Δημόκριτο και τον Αριστοτέλη. Θαλασσοπόρος με πολλά ταξίδια, κατά τα οποία μελέτησε συστηματικά τη γεωγραφία διαφόρων χωρών σε ανατολή και δύση. Ταξίδεψε στη Βόρειο Αφρική, στην Ιβηρική χερσόνησο και στις Βαλεαρίδες νήσους, στις ακτές του Ατλαντικού, στην Βρετανία και τη Γερμανία, στις χώρες της Αδριατικής, στη Σικελία και τη Σαρδηνία, στη Γαλλία και ιδιαίτερα στην περιοχή της Μασσαλίας.
Ο Ποσειδώνιος επηρέασε τις φιλοσοφικές ιδέες ως το τέλος του Μεσαίωνα. Θεωρείται γνήσιος εκπρόσωπος του πνεύματος της ελληνιστικής εποχής. Τον αναφέρουν ο Στράβων και η Σούδα.
Το έργο του. Συλλογή γεωγραφικών και ανθρωπολογικών πληροφοριών για διάφορες χώρες.
Νέες μετρήσεις των διαστάσεων της γης. Σχεδιασμός χάρτη της γης.
Κατασκευή υδρογείου σφαίρας.
Κατανομή της ουράνιας και της γήινης σφαίρας σε 5 ζώνες.
Παρατηρήσεις σεισμών και ηφαιστείων. Καταγραφή ηφαιστιακής εκρήξεως μεταξύ των Αιολίων νήσων, βορείως της Σικελίας.
Πρώτη ερμηνεία των παλιρροιών ως συνδυασμένη επίδραση ηλίου και σελήνης.
«Ποσειδώνιος Ισημερινός» : καθιέρωσε τον παράλληλο της Ρόδου ως Ισημερινό της γης και υπολόγισε το μήκος του σε 180000 στάδια (32400 χλμ). Το πραγματικό είναι 32000 χλμ.
Τα συγγράμματά του είναι :
«Περί κόσμου»
«Περί ωκεανού»
«Περίπλους ή Περιήγησις»
«Περί μετεωρολογίας» (Μετεωρολογική Στοιχείωση).
«Περί Μετεώρων»
«Ιστορίαι» : Αναφέρεται στην περίοδο 144 - 82 π.Χ. και αποτελεί συνέχεια της «ιστορίας» του Πολύβιου (52 βιβλία).
«Σχόλια εις Τίμαιον»
«Τέχνη Τακτική»
Από τα συγγράμματα του Ποσειδώνιου σώζονται αποσπάσματα.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΣ
ΠΡΟΚΛΟΣ Ο ΛΥΚΙΟΣ (Ο ΔΙΑΔΟΧΟΣ) (411 - 486 μ.Χ.)
Η ζωή του. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και μεγάλωσε στον Ξάνθο της Λυκίας. Νεοπλατωνικός. Σπούδασε ως μαθητής του Ωρίωνος του Λεωνά, του Ήρωνος (μαθηματικά) και του Ηλιοδώρου (Αριστοτελική φιλοσοφία). Στη συνέχεια ήρθε στην Αθήνα και έγινε μαθητής του Πλούταρχου του Αθηναίου και του μαθητού του Συριανού (Πλατωνική φιλοσοφία), τον οποίο διαδέχθηκε στη διεύθυνση της Σχολής. Επηρεάστηκε από την φιλοσοφία των Πυθαγόρειων και επηρέασε τους φιλοσόφους της δύσεως, π.χ. τον Hegel ο οποίος τον θαύμαζε. Πέθανε στην Αθήνα το 485 μ.Χ. Κρατήρας της σελήνης ονομάζεται «Πρόκλος».
Το έργο του. «Υποτυπώσεις των αστρονομικών υποθέσεων» : Πραγματεύεται τα συστήματα του Ιππάρχου του Αρίσταρχου και του Κλαυδίου Πτολεμαίου. Το σύγγραμμά αυτό αποτελείται από αξιόλογα μέρη:
Α) Περιγραφή της μεθόδου μετρήσεως της φαινομενικής διαμέτρου του ηλίου, με τη βοήθεια του «υδραυλικού ωρολογίου - υδρομέτρου» του Ήρωνος και τις πληροφορίες του Πάππου.
Β) Απόδειξη της γεωμετρικής ισοδυναμίας των επικύκλων και των εκκέντρων.
Γ) Αναφορά σε μια δακτυλιοειδή έκλειψη του ηλίου, με βάση τις πληροφορίες του Σωσιγένους του περιπατητικού.
Δ) Αναφορά στην εξέλιξη της ισημερίας.
Ε) Υποθέσεις για την απόσταση των πλανητών μεταξύ τους.
«Περί σφαίρας» : Ασχολείται με του ουράνιους κύκλους και αναφέρεται στον Γέμινο.
«Παράφρασις εις την του Πτολεμαίου τετράβιβλον»
«Υπόμνημα εις το πρώτον των Ευκλείδου στοιχείων» : Το βιβλίο αυτό είναι πολύτιμο για την μελέτη της αρχαίας Ελληνικής γεωμετρίας, διότι περιλαμβάνει στοιχεία από μη σωζόμενα έργα του Εύδημου (β΄ μισό του 4ου αιώνα π.Χ.) και του Γέμινου (α΄ μισό του 1ου αιώνα π.Χ.).
«Περί αποτελεσμάτων των ηλιακών και των σεληνιακών εκλείψεων»
«Στοιχείωσις φυσική» : Σχόλια στην κινητική θεωρία του Αριστοτέλη. Αναλυτικά σχόλια στο έργο του Ησίοδου, του Πλάτωνος και του Αριστοτέλη.
ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΣ ΓΕΩΓΡΑΦΟΣ
ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ ΚΛΑΥΔΙΟΣ (2ος αι. μ.Χ.)
Η ζωή του. Διάσημος αστρονόμος και γεωγράφος. Γεννήθηκε , κατά τον Θεόδωρο Μελιτηνιώτη, στην Πτολεμαϊδα του Ερμείου στις όχθες του ποταμού Νείλου το 2ο αιώνα μ.Χ. Τις αστρονομικές του παρατηρήσεις τις έκανε κυρίως στην Αλεξάνδρεια, όπου υπήρχε αστεροσκοπείο. Συνέχισε το έργο του Ιππάρχου και πρώτος αυτός συστηματοποίησε την Ελληνική αστρονομία. Ταξίδεψε πολύ για επιστημονικούς λόγους και αγόραζε πολλά αστρονομικά όργανα. Τον αναφέρουν ο Σούδα και ο Στοβαίος. Ένας κρατήρας της Σελήνης ονομάστηκε προς τιμήν του «Πτολεμαίος».
Το έργο του. Έγραψε πολλά έργα, από τα οποία σώζονται μερικά, όπως η "Οπτική ", η "Γεωγραφική υφήγησις" και η "Μαθηματική σύνταξις". Το τελευταίο αποτελείται από 13 βιβλία και είναι περισσότερο γνωστό σαν "Αλμαγέστη". Θεωρείται ακόμη και σήμερα σαν το θεμελιακό έργο της Αστρονομίας. Παρόμοιο σύγγραμμα δε γράφτηκε από το 2ο μέχρι το 16ο αι. μ.Χ. Άλλα έργα του είναι ο "Κάνων βασιλέων". Όπου γίνεται χρονολογική ταξινόμηση των δυναστειών της Αιγύπτου, η "Άπλωσις επιφάνειας", που περιέχει θεωρία σχετική με τη χαρτογραφία, η "σφαιρική τριγωνομετρία", με την οποία ο Πτολεμαίος έλυνε προβλήματα σφαιρικής αστρονομίας, το "Περί αναλήμματος", τα "Αρμονικά" σε τρία βιβλία, οι Φάσεις απλανών αστέρων και συναγωγή σημασιών. Το σύστημά του για την ερμηνεία του ουρανού ονομάζεται «πτολεμαϊκόν» ή «γεωκεντρικών» και είναι τελείως αντίθετο προς το «ηλιοκεντρικό» του Αρίσταρχου.
Κατά το γεωκεντρικό σύστημα του Πτολεμαίου, κέντρο του κόσμου είναι η Γη, γύρω από την οποία κινούνται ο Ήλιος, οι πλανήτες, οι αστέρες και γενικά ολόκληρος ο Ουρανός. Η Γη έχει σχήμα σφαιρικό, είναι μικρή σχετικά με τον άπειρο Ουρανό, και όμως αυτό δεν την εμποδίζει να είναι το κέντρο του κόσμου. Η Σελήνη είναι ο πιο κοντινός στη Γη πλανήτης και κινείται γύρω απ' αυτήν με τρόπο εξαιρετικά πολύπλοκο. Στη σειρά των αποστάσεων από τη Γη ακολουθούν ο Ερμής, η Αφροδίτη, ο Ήλιος, ο Άρης, ο Ζευς και ο Κρόνος.
Μέχρι το 16ο αιώνα το πτολεμαϊκό σύστημα ήταν το μόνο παραδεκτό στον κόσμο. Τότε όμως ο Κοπέρνικος ανακάλυψε τη θεωρία του Αρίσταρχου, το "ηλιοκεντρικό" δηλαδή σύστημα, σύμφωνα με το οποί κέντρο του σύμπαντος είναι ο Ήλιος και όχι η Γη. Η προβολή της θεωρίας αυτής εκτόπισε γενικά το "γεωκεντρικό" σύστημα του Πτολεμαίου.
Άλλα έργα του είναι:
«Πλανησφαίριον» του οποίου σώζεται λατινική μετάφραση.
«Περί στοιχείων»: το αναφέρει ο Σιμπλίκιος. Δεν σώζεται.
«Τετράβιβλος σύνταξις»: Ασχολείται με προβλέψεις καιρικών μεταβολών.
«Υποθέσεις των πλανωμένων - Βιβλία Β΄»: Περιγραφή του Πτολεμαϊκού συστήματος. Σώζεται το βιβλίο Α΄, ενώ το Β΄ σώζεται σε αραβική μετάφραση.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ
ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (580-490 π.Χ.)
Η ζωή του. Ο Πυθαγόρας είναι ένας από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς της ιστορίας. Γιος του Μνήσαρχου και της Πυθαϊδας, γεννήθηκε το 580 π.Χ. στη Σάμο και πέθανε γύρω στα 490 π.Χ. στο Μεταπόντιο της κάτω Ιταλίας. Το όνομά του, κατά μία παράδοση, το οφείλει στην Πυθία η οποία πρόβλεψε τη γέννησή του και τη σοφία του, όταν ρωτήθηκε σχετικά από το Μνήσαρχο.
Μολονότι η προσωπικότητα και το έργο του Πυθαγόρα υπήρξαν τόσο σημαντικά στην αρχαία Ελλάδα, εξαιτίας της μυστικότητας με την οποία περιβαλλόταν η διδασκαλία του, δεν έχουμε συγκεκριμένες πληροφορίες για τη ζωή του. Λέγεται ότι ήταν μαθητής του φιλόσοφου Φερεκύδη στη Λέσβο και του Θαλή και Αναξίμανδρου στη Μίλητο. Είναι βέβαιο ότι έμεινε 22 χρόνια στην Αίγυπτο κοντά στους ιερείς της Μέμφιδας, της Ηλιούπολης και της Διόσπολης. Όταν όμως ο βασιλιάς των Περσών Καμβύσης κατέλαβε την Αίγυπτο μεταφέρθηκε αιχμάλωτος στη Βαβυλώνα και έτσι είχε την ευκαιρία να συναναστραφεί και με τους Πέρσες μάγους. Ελευθερώθηκε μετά από 12 χρόνια με τη μεσολάβηση του Έλληνα προσωπικού γιατρού του βασιλιά Δημοκήδη και επέστρεψε στη Σάμο σε ηλικία πλέων 56 χρόνων. Αλλά και στη Σάμο δεν έμελλε να παραμείνει αρκετά, γιατί ο τύραννος Πολυκράτης διοικούσε απολυταρχικά την πατρίδα του. Έφυγε λοιπόν και εγκαταστάθηκε στον Κρότωνα της κάτω Ιταλίας, όπου μαζί με άλλους ομόφρονές του ίδρυσε σχολή. Οι ιδέες του έκαναν ξεχωριστή εντύπωση, κυρίως στους νέους, και γρήγορα οδηγήθηκε στο δικαστήριο με την κατηγορία της διαφθοράς των νέων και της αθεΐας, όπου όμως τελικά αθωώθηκε. Σχετικά με το θάνατό του, κατά μια άποψη πέθανε εξόριστος στο Μεταπόντιο, κατ'άλλη όμως σκοτώθηκε σε μια επιδρομή των δημοκρατικών κατά της σχολής με αρχηγό τον Κόνωνα. Πάντως είναι βέβαιο ότι η σχολή του Πυθαγόρα στον Κρότωνα έκλεισε για πολιτικούς λόγους και πολλοί από τους μαθητές του σκοτώθηκαν.
Η ιδιόρρυθμη φιλοσοφία του και ο αυστηρός τρόπος ζωής του δεν άργησαν να δημιουργήσουν αρκετούς θρύλους γύρω από το πρόσωπό του. Έτσι αναφέρεται πως κάποτε, όταν περνούσε μαζί με συντρόφους του τον ποταμό Κάσα, άκουσε από το ποτάμι μια μεγάλη φωνή: «Πυθαγόρα χαίρε». Λέγεται επίσης ότι φάνηκε να συνομιλεί με μαθητές του την ίδια μέρα και ώρα στο Μεταπόντιο και στον Κρότωνα. Ακόμα, πως, όταν του επιτέθηκε ένα θανατηφόρο φίδι στην Τυνησία, το δάγκωσε και το σκότωσε.
Η εισδοχή των νέων μαθητών στη σχολή του Πυθαγόρα γινόταν μετά από αυστηρή και πολύχρονη άσκηση. Ο υποψήφιος έπρεπε να παραμένει σιωπηλός, να είναι εγκρατής, να έχει ισχυρό χαρακτήρα. Ταυτόχρονα ήταν απαραίτητο να συνδέεται με στενή φιλία με τους άλλους μαθητές. Ο Πυθαγόρας υποστήριζε ότι «φίλος εστίν άλλος εγώ» και «φιλίαν τ' είναι εναρμόνιον ισότητα». Διάφορα ρητά ήταν γραμμένα στις αίθουσες της σχολής, όπως « επί χοίνικος μη καθίζειν» (να μη φροντίζεις για το μέλλον), «τας λεωφόρους μη βαδίζειν » (να μην παρασύρεσαι από την γνώμη του πλήθους, αλλά μόνο την γνώμη των «επαϊόντων » να θεωρείς σεβαστή). Πριν από το βραδινό τους ύπνο, οι μαθητές έπρεπε να ελέγχουν όσα έγιναν ή δεν έγιναν κατά την ημέρα που πέρασε: «πή παρέβην; τι δ' έρρεξα; τι δέ μοι δέον ουκ ετελέσθη;».
Το έργο του. Η ηθική διδασκαλία των Πυθαγόρειων περιέχεται μέσα σε 71 στοίχους που είναι γνωστοί ως "χρυσά έπη" του Πυθαγόρα. Στους στοίχους αυτούς υπάρχουν προτροπές για σεβασμό στους θεούς και στους γονείς, για εγκράτεια «κρατείν δ' ειθίζεο γαστρός μεν πρώτιστα και ύπνου, λαγνείης τε και θυμού», για σωφροσύνη «βουλεύου δε προ έργου, όπως μη μωρά πέληται. Δειλού τοι πράσσειν τε λέγειν τ' ανόητα προς ανδρός. Αλλά τα δ' εκτελέειν, α σε μη μετέπειτ' ανιήσει» (να σκέφτεσαι πριν από κάθε σου πράξη, για να μην κάνεις ανοησίες. Είναι γνώρισμα του δυστυχισμένου ανθρώπου να κάνει και να λέει ανοησίες. Αλλά να πράττεις εκείνα για τα οποία δεν θα μετανιώσεις). Ο Πυθαγόρας επί πλέων πίστευε στην μετεμψύχωση, επηρεασμένος μάλλον από την Αιγυπτιακή διδασκαλία. Παραδεχόταν η ουσία των όντων είναι οι αριθμοί και ότι το Σύμπαν προήρθε από το χάος και απέκτησε μορφή με το μέτρο και την αρμονία, γι'αυτό και πρώτος το ονόμασε "κόσμο", δηλαδή τάξη και αρμονία. Κατά τη γνώμη του, οι αριθμοί είναι αυτή η ίδια η ουσία του κόσμου και όχι απλώς σύμβολα ποσοτικών σχέσεων, γι' αυτό και είναι ιεροί. Η μονάδα (1) συμβολίζει το πνεύμα, τη δύναμη εκείνη από την οποία προέρχεται το παν. Η δυάδα (2) δείχνει τις δύο μορφές της ύλης - Γη και Νερό. Η τριάδα (3) φανερώνει το χρόνο στις τρεις του διαστάσεις - παρόν, παρελθόν, μέλλον κ.ο.κ. Η κατανόηση των κοσμικών φαινομένων ήταν δυνατή με την αριθμολογία, τη γεωμετρία και τη μουσική. Κατά το Διογένη το Λαέρτιο «ο Πυθαγόρας θεωρούσε ως αρχή όλων των πραγμάτων τη μονάδα. Από τη μονάδα προερχόταν η αόριστη δυάδα με την εκδήλωση της μονάδας και ως ύλης. Από τους αριθμούς τα σημεία. Από αυτά οι γραμμές, από τις οποίες σχηματίζονται τα επίπεδα, και από αυτά τα στερεά. Από τα τελευταία τα αισθητά σώματα, με τα τέσσερα στοιχεία: φωτιά νερό γη και αέρας που μεταβάλλονται και που με την αλλαγή τους γίνεται ο κόσμος έμψυχος, νοερός, σφαιροειδής, που περιέχει στο μέσο του τη Γη». Επίσης στους Πυθαγόρειους πρέπει να οφείλεται η άποψη ότι η γη γύρω από τον άξονά της και ταυτόχρονα γύρω από τον ήλιο. Η ταχύτατη κίνηση όλων των ουράνιων σφαιρών δημιουργεί ήχους και οι τελευταίοι την αρμονία. Αρμονία επίσης για το σώμα είναι η ψυχή, η οποία διατηρεί κάποια συμμετρία ανάμεσα στο υλικό και στο πνευματικό στοιχείο του ανθρώπου. Η ψυχή έχει τις ιδιότητες της ταυτότητας, της ετερότητας, της στάσης και της κίνησης (τετρακτύς).
Πυθαγόρειος πίνακας ή άβακας ονομάζεται ο πασίγνωστος πίνακας πολλαπλασιασμού, δηλαδή η εύρεση του γινομένου των πρώτων εννέα μονοψήφιων αριθμών, ο οποίος επίσης επινοήθηκε κατά την παράδοση από τον Πυθαγόρα.
ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ
ΠΥΘΕΟΣ Ο ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΕΥΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Η ζωή του. Τον αναφέρει ο Στοβαίος.
Το έργο του. «Μαυσωλείον Αλικαρνασσού» (355-350 π.Χ.) : Ένα ασυνήθιστο κτίσμα που έδωσε το όνομά του σε όλα τα μεγαλοπρεπή ταφικά μνημεία, που λέγονται «μαυσωλεία». Ο Μαύσωλος, σατράπης της Αλικαρνασσού (377-353 π.Χ.), ανέθεσε στον Πυθέο και τον συνάδελφό του Σάτυρο τη μελέτη και την κατασκευή του μνημείου. Προβλέφθηκε ένα βάθρο με τρεις διακοσμημένες κλίμακες. Επάνω στο βάθρο χτίστηκε ο κυρίως τάφος, η κρύπτη, που περιβαλλόταν από ένα τεράστιο κρηπίδωμα διαστάσεων 66Χ77Χ16 μέτρα. Επάνω σ' αυτό κατασκευάστηκε περίτεχνος ναός, που είχε περιμετρικά 36 κίονες ιωνικού ρυθμού. Στη στέγη κατασκευάστηκε μια βαθμιδωτή πυραμίδα με 24 σκαλοπάτια, που κατέληγε σ' ένα πλάτωμα, επάνω στο οποίο ο Πυθέος φιλοτέχνησε ένα άρμα με τέσσερα άλογα (τέθριππον), στο οποίο επέβαιναν τα αγάλματα του Μαυσώλου και της γυναίκας του Αρτεμισίας. Το ύψος του μνημείου έφτανε συνολικά τα 55 μέτρα. Τις τρεις τεράστιες κλίμακες του βάθρου είχαν στολίσει παραστάσεις από την Τιτανομαχία, την Κενταυρομαχία και την Αμαζονομαχία. Η δυτική πλευρά του μνημείου συμπληρώθηκε αργότερα από τον αρχιτέκτονα Ερμογένη. Τον γλυπτικό διάκοσμο φιλοτέχνησαν οι διάσημοι γλύπτες Βρύαξις, Λεωχάρης, Πραξιτέλης, Σκόπας και Τιμόθεος. Το οικοδόμημα γκρεμίστηκε από σεισμούς το 1200 μ.Χ. Το 1400 μ.Χ., οι ιππότες της Ρόδου χρησιμοποίησαν τις πέτρες του για την κατασκευή του φρουρίου του Αγίου Πέτρου στην Αλικαρνασσό. Το 1857 έγιναν ανασκαφές από τον Βρετανό αρχαιολόγο Charles Newton και ήρθαν στο φως πολλά υπολείμματα του μνημείου. Τα περισσότερα ευρήματα, μεταξύ των οποίων τα αγάλματα του Μαυσώλου, της Αρτεμισίας και κομμάτια της ζωοφόρου, βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού είναι ένα από τα 7 θαύματα της αρχαιότητας.
«Ναός της Αρτέμιδος Κυβέλης» : Σάρδεις. Ναός ιωνικού ρυθμού με κάτοψη 45,70Χ99μ.20μ και 160 κίονες (8Χ20), που αντικατέστησε παλαιότερο, που κατέστρεψαν οι Ίωνες το 497 π.Χ. Παρουσιάζει ομοιότητες με το ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο.
«Ναός Αθηνάς Πολιάδος»: Πριήνη. Μνημείο σπάνιας ομορφιάς με οργάνωση κατόψεως (κάνναβος 6Χ6 αττικών ποδών) και τελειότητα μορφών, ιωνικού ρυθμού.
«Σχόλια» : Βιβλία που εξηγούν και περιγράφουν τη μελέτη των πιο γνωστών έργων του. Τα βιβλία αυτά μαζί με τα συγγράμματα του αρχιτέκτονα Ερμογένη αποτέλεσαν τα πιο έγκυρα συγγράμματα για την αρχαία Ελληνική αρχιτεκτονική, στα οποία βάσισε την περιγραφή του ο Βιτρούβιος. Δεν σώζονται.
ΓΕΩΓΡΑΦΟΣ
ΣΤΡΑΒΩΝΑΣ (65π.Χ.-23μ.Χ)
Η ζωή του. Αρχαίος Έλληνας στωικός φιλόσοφος, ιστορικός και γεωγράφος από την Αμάσεια του Πόντου. Η πλούσια και ευγενική καταγωγή του εξασφάλισαν τις προϋποθέσεις για μια εξαιρετική μόρφωση. Σπούδασε στη Νίσα της Καρίας, στη Ρώμη και στην Αλεξάνδρεια, και από νωρίς μυήθηκε στα διδάγματα της Στοάς. Για να γνωρίσει τον κόσμο και να ολοκληρώσει τις αντιλήψεις του γι' αυτόν, ταξίδεψε σ' ολόκληρο σχεδόν τον τότε γνωστό κόσμο, από την Αρμενία μέχρι την Τυρρηνία και από τον Εύξεινο μέχρι τα σύνορα της Αιθιοπίας.
Το έργο του. Με το υλικό που συγκέντρωσε έγραψε δύο μεγάλα έργα: Α) «Ιστορικά υπομνήματα». Το έργο του αυτό, από το οποίο σώθηκαν μόνο ελάχιστα αποσπάσματα, ήταν διαιρεμένο σε 47 βιβλία και περιελάμβανε την ιστορική περίοδο από την καταστροφή της Καρχηδόνας (146 π.Χ.) μέχρι την ίδρυση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και ήταν συνέχεια της ιστορίας του Πολύβιου. Β) «Γεωγραφικά». Με το έργο αυτό έγινε διάσημος και έμεινε το όνομά του στην ιστορία. Σώζεται σχεδόν ολόκληρο και διαιρείται σε 7 βιβλία. Απ' αυτά το α΄ και το β΄ περιέχουν φυσική και μαθηματική γεωγραφία, τα γ΄ έως ι΄ τη γεωγραφία της Ευρώπης, τα ια΄ έως ιστ΄ της Ασίας και το ιζ΄ της Αφρικής.
ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ
ΣΩΣΤΡΑΤΟΣ Ο ΚΝΙΔΙΟΣ (4ος - 3ος αιώνας π.Χ.)
Η ζωή του. Από την Κνίδο της Καρίας στη Μ. Ασία. Υιός του αρχιτέκτονα Δεξιφάνους, που είχε κατασκευάσει το στάδιο Τέτρα της Αλεξάνδρειας. Τον αναφέρει ο Στοβαίος.
Το έργο του. «Φάρος της Αλεξάνδρειας» (280 π.Χ.) : Ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου. Στον πύργο υπήρχε η επιγραφή «Σώστρατος Δεξιφάνους Κνίδιος θεοίς σωτήρσιν υπέρ των πλωϊζομένων». Μας τη μεταφέρει ο Λουκιανός και εξηγεί το τέχνασμα με το οποίο γράφτηκε. Το αρχικό του όνομα ήταν «πυροφόρος πύργος» αλλά αργότερα έγινε γνωστός ως «Φάρος» από το ομώνυμο νησί στο οποίο ήταν χτισμένος. Το νησί αυτό, που σήμερα έχει ενωθεί με την ακτή, βρισκόταν στην είσοδο του ανατολικού λιμένα της Αλεξάνδρειας. Η βάση του Φάρου (υπερυψωμένο ισόγειο) είχε διαστάσεις ~ 340Χ340 μέτρα με ισχυρούς κυματοθραύστες στις 3 πλευρές προς το ανοικτό πέλαγος και μικρούς πύργους με πολεμίστρες στις γωνίες. Το συνολικό του ύψος ήταν 140 μέτρα (το ψηλότερο κτήριο της αρχαιότητας μετά τις πυραμίδες του Χέοπος και της Χεφρένης) και ήταν χτισμένος σε τέσσερα επίπεδα. Το πρώτο, πάνω από τη βάση, τετράγωνο, με παράθυρα γύρω γύρω και δωμάτια όπου στεγαζόταν οι μηχανικοί και οι φύλακες. Στο κέντρο του υπήρχε υδραυλικός μηχανισμός, με τη βοήθεια του οποίου ανέβαζαν τα διάφορα εφόδια και τα καύσιμα του πύργου. Επάνω στο πρώτο τμήμα ήταν το δεύτερο, οκταγωνικό με ελικοειδής κλίμακες. Το τρίτο είχε κυκλική κάτοψη και ήταν στολισμένο με κίονες. Στο τέταρτο τμήμα προς την κορυφή, υπήρχε ο μηχανισμός που ανακλούσε το φως. Υπήρχε φωτιά που έκαιγε συνεχώς, και ευπαθή όργανα για την ανάκλαση του φωτός. Η ακτίνα ορατότητας ήταν 300 στάδια (~54 χλμ). Στην κορυφή του υπήρχε ένα τεράστιο άγαλμα του Ποσειδώνα. Πολλοί συγγραφείς αναφέρονται σε ένα μεγάλο «καθρέπτη» μέσα στον οποίο μπορούσε κανείς να δει πλοία που βρίσκονταν στη θάλασσα και δεν ήταν ορατά δια γυμνού οφθαλμού (πιθανώς ένα είδος τηλεσκοπίου με μεγεθυντικούς φακούς). Αναφέρονται επίσης διάφορα έργα τέχνης με αυτοματισμό : ένα άγαλμα του οποίου το δάκτυλο ακολουθούσε την τροχιά του ηλίου κατά τη διάρκεια της ημέρας, ένα άλλο που σήμαινε τις ώρες της ημέρας με μουσική και ένα τρίτο που σήμαινε συναγερμό όταν ερχόταν ο εχθρικός στόλος και δεν ήταν ακόμα ορατός με γυμνό μάτι.
Ο φάρος αποτέλεσε πρότυπο για την δημιουργία άλλων φάρων της αρχαιότητας. Ο βασιλιάς ο Πτολεμαίος ο Α΄ διέθεσε για την κατασκευή του το τεράστιο ποσό των 800 ταλάντων (= 21000 χλγ ασήμι), η δόμησή του όμως κατάφερε να αρχίσει κατά τη βασιλεία του διαδόχου του Πτολεμαίου του Β΄ του Φιλαδέλφου. Η κατασκευή διέρκησε 12 χρόνια. Το 500 μ.Χ. ο αρχιτέκτων Αμμώνιος έκανε εργασίες επισκευής και συντηρήσεως του κάτω τμήματος και στους κυματοθραύστες. Τα έτη 796, 1100, και 1326 μ.Χ. σεισμοί κατέστρεψαν τμήματα του Φάρου. Το 1480 ο Σουλτάνος των Μαμελούκων Kait Bey κατασκεύασε φρούριο επάνω στη θεμελίωση του Φάρου. Το φρούριο αυτό ανακαινίστηκε στις αρχές του 19ου αιώνα και κατεδαφίστηκε από του Άγγλους το 1882.
«Κρεμαστός περίπατος» : Κνίδος, Καρίας - Μ. Ασία. Μεγάλο κτήριο ψυχαγωγίας μα βατή στέγη, ανάλογο με τους «κρεμαστούς κήπους της Βαβυλώνας». Τον αναφέρουν ο Πλίνιος και ο Λουκιανός.
«Λέσχη των Κνιδίων» : Δελφοί 285 - 272 π.Χ. Μεγάλη αίθουσα με μία σειρά κιόνων τύπου στοάς, όπου συγκεντρώνονταν οι Κνίδιοι των Δελφών.
«Διώρυγες του ποταμού Νείλου» : Μέμφις. Μεγάλο τεχνικό έργο του Σώστρατου, με το οποίο «αποξήρανε» την κανονική κοίτη του Νείλου και διευκόλυνε τον βασιλιά Πτολεμαίο τον Β΄ να καταλάβει την πολιορκούμενη πόλη. Το αναφέρει ο Λουκιανός.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΣ
ΤΙΜΑΙΟΣ Ο ΛΟΚΡΟΣ (5ος αιώνας π.Χ.)
Η ζωή του. Από τους Λοκρούς της Κ. Ιταλίας. Πυθαγόρειος φιλόσοφος. Δάσκαλος του Πλάτωνα κατά την παραμονή του στην Κ. Ιταλία. Ο Πλάτων του αφιέρωσε το Διάλογο «Τιμαίος», στον οποίο εμφανίζεται να συζητά με τον Σωκράτη. Μετά τη διάλυση της Σχολής του Κρότωνος ίδρυσε στους Λοκρούς Πυθαγόρεια σχολή.
Τον αναφέρει ο Πρόκλος : «Οι Πυθαγόρειοι το μεν τρίγωνον απλώς αρχήν γενέσεως είναι φασί και της των γενητών ειδοποιϊας, διό και τους λόγους τους; φυσικούς και της των στοιχείων δημιουργίας τριγωνικούς είναι φυσίν ο Τιμαίος...». Τον αναφέρουν επίσης η Σούδα και ο Νικόμαχος.
Το έργο του. Τα συγγράμματά του είναι :
«Περί φύσεως» : Σώζεται.
«Περί Πυθαγόρου βίου»
«Μαθηματικά» : Δεν σώζεται.
«Κοσμολογία»
Ασχολείται με τη δημιουργία του σύμπαντος («Ο Θεός δημιούργησεν την γη από ύλη, της έδωσε σφαιρική μορφή και κυκλική κίνηση...»).
ΓΕΩΓΡΑΦΟΣ
ΤΙΜΟΣΘΕΝΗΣ Ο ΡΟΔΙΟΣ (3ος αιώνας π.Χ.)
Η ζωή του. Ταξίδεψε πολύ κατ' εντολή του βασιλιά της Αιγύπτου Πτολεμαίου του Β΄ Φιλαδέλφου, του οποίου ήταν «αρχικυβερνήτης» (ναύαρχος). Μελέτησε τους μεγάλου φιλοσόφους και γεωγράφους της αρχαιότητος : Αριστοτέλη, Δικαίαρχο, Εύδοξο, Έφορο, Κλέωνα.
Το έργο του σχολίασαν οι : Ερατοσθένης, Στράβων, Ίππαρχος και Μαρκιανός. Ο Στράβων γράφει «Τιμοσθένης το Τυρρηνικόν πέλαγος περιέπλευσεν». Τον αναφέρει επίσης ο Αγαθήμερος.
Το έργο του. «Περί λιμένων» : Βιβλία Ι΄. Δεν σώζεται. Στο σύγγραμμα άσκησαν κριτική οι : Ερατοσθένης, Ίππαρχος και Στράβων.
«Περί νήσων» : Περιγράφει μεταξύ άλλων τα νησιά : Κύπρο, Θύρα, Σικελία, Κεφαλληνία, Εκατόνησο (σύμπλεγμα νησιών μεταξύ Λέσβου και Μικρασιατικής ακτής).
«Σταδιασμοί - Εξηγητικόν» : Έφτιαξε πολλούς χάρτες και διαγράμματα των ανέμων με βάση τα «Μετεωρολογικά» του Αριστοτέλους. Πρόσθεσε 2 ανέμους στους 10 που αναφέρει ο Αριστοτέλης. Θεωρήθηκε αυθεντία σε θέματα ανέμων. Ως κέντρο των χαρτών θεώρησε τη Ρόδο, και αυτό συνέχισαν οι διάδοχοί του.
Αποσπάσματα από τα βιβλία του σώζονται στα έργα άλλων συγγραφέων.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ
ΥΠΑΤΙΑ (4ος αιώνας μ.Χ.)
Η ζωή της. Αλεξανδρινή φιλόσοφος και μαθηματικός. Ήταν κόρη του διάσημου Έλληνα μαθηματικού Θέωνα. Μετά τις σπουδές της στη Αλεξάνδρεια, πήγε στην Αθήνα όπου παρακολούθησε μαθήματα στη Νεοπλατωνική σχολή του Πρόκλου και του Ιεροκλή. Επιστρέφοντας στην Αλεξάνδρεια άρχισε να διδάσκει φιλοσοφία και μαθηματικά. Εκτός από τα έργα του Πλάτωνα παρουσίασε και έργα του Αριστοτέλη, καθώς και των διασημότερων αρχαίων στοχαστών. Μαθητές της υπήρξαν ο Τρωίλος ο Σοφιστής, ο Ιεροκλής, ο Συνέσιος ο Πτολεμαίος κ.α. Η Υπατία αποτελεί φαινόμενο στην ιστορία της φιλοσοφίας, γιατί δεύτερη γυναίκα φιλόσοφος δεν υπήρξε ούτε πριν ούτε μετά απ' αυτή. Οι ιστορικοί την εξυμνούν για την εξαιρετική της ομορφιά, την πρωτοφανή της πνευματικότητα, το θάρρος και τη διαλεκτική της δύναμη. Ασχολήθηκε επίσης και με τη γεωμετρία, γι' αυτό και επονομάστηκε «Γεωμετρική», καθώς και με την αστρονομία. Τραγικό υπήρξε το τέλος της Υπατίας. Το 416 μ.Χ φανατισμένα πλήθη χριστιανών, με υποκίνηση του επισκόπου Αλεξανδρείας Κύριλλου, την άρπαξαν από το σπίτι της, την έσυραν στους δρόμους, της ξέσκισαν τα φορέματα και αφού τη γύμνωσαν τελείως, την κατατεμάχισαν με όστρακα και έκαψαν τα κομμάτια της πάνω στη φωτιά.
Το έργο της. Η Υπατία, συνδυάζοντας τη θεωρία με την πράξη, επινόησε τον "αστρολάβο" τον οποίο κατασκεύασε με την καθοδήγησή της ο μαθητής της Συνέσιος που αργότερα έγινε επίσκοπος Πτολεμαϊδας. Ο "αστρολάβος" ήταν ένα όργανο με το οποίο προσδιορίζεται το ύψος των αστέρων από τον ορίζοντα.
Από τα έργα της που χάθηκαν δεν γνωρίζουμε παρά μόνο μερικούς τίτλους, όπως :
«Υπόμνημα εις Διόφαντον»,
«Υπόμνημα εις τα Κωνικά», του μαθητή Απολλώνιου Περγαίου,
«Αστρονομικός κάνων»: Αλληλογραφεία επάνω σε επιστημονικά θέματα με τον Συνέσιο.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΣ
ΥΨΙΚΛΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΥΣ (2ος αιώνας μ.Χ.)
Η ζωή του. Έζησε στην Αλεξάνδρεια.
Το έργο του. Τα συγγράμματά του είναι :
«Περί πολυέδρων» : Σώζεται. Περιέχει οκτώ ενδιαφέρουσες προτάσεις, που αναφέρονται στις σχέσεις μεταξύ κανονικού 12-έδρου και κανονικού 20-έδρου, που είναι εγγεγραμμένα στην ίδια σφαίρα. Ονομάστηκε το ΙΔ΄ βιβλίο των «Στοιχείων του Ευκλείδου».
«Αρμονίας σφαιρών» : Δεν σώζεται.
«Πολυγωνικοί αριθμοί» : Αναφέρονται ως αθροίσματα αριθμητικών προόδων, ο λόγος των οποίων ισούται προς τον αριθμό των πλευρών μείον 2, των αντίστοιχων πολυγώνων.
«Περί της των ζωδίων αναφοράς» «Αναφορικόν» : Σώζεται. Υπολογίζει το μήκος της κάθε μέρας στην Αλεξάνδρεια. Η εκλειπτική διαιρείται σε 3600. Καθορίζει το χρόνο ανατολής των αστέρων του ζωδιακού κύκλου στην Αλεξάνδρεια με βάση «κανόνες διαφοράς» (μέθοδος Βαβυλωνίων) και όχι τριγωνομετρικούς κανόνες όπως ο Ίππαρχος. Το σύγγραμμα αυτό είναι πολύτιμο, διότι αποτελεί συνδετικό κρίκο μεταξύ των αστρονόμων της Βαβυλώνος και των Ελλήνων της Ελληνιστικής περιόδου.
Μελέτησε τις αριθμητικές προόδους.
ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΣ
ΦΕΡΕΚΥΔΗΣ Ο ΣΥΡΙΟΣ (6ος αιώνας π.Χ.)
Η ζωή του. Υιός του Βάβυδος, δάσκαλος του Πυθαγόρα, σύγχρονος του Θαλού, του Αναξίμανδρου και του Αναξιμένη. Πήγε στην Αίγυπτο και έμεινε εκεί 10 χρόνια. Ίδρυσε σχολή στη Σάμο. Τον αναφέρει ο Διογένης ο Λαέρτιος.
Το έργο του. «Ηλιοτρόπιον ή σκιάθηρον» : Είναι ο πρώτος που κατασκεύασε το όργανο αυτό, που ήταν ένα είδος τελειοποιημένου γνώμονα και χρησίμευε για τον καθορισμό μεσημβρινής γραμμής, τον υπολογισμό της διάρκειας του έτους και του γεωγραφικού πλάτους. Το έφτιαξε στη Σάμο.
«Περί των επτά τμημάτων του σύμπαντος» : Άπειρον διάστημα, ουρανός απλανών αστέρων, ουρανός πλανητών, σφαίρα ηλίου, σφαίρα σελήνης, σφαίρα γης, τα υπό την γην.
«Πεντέμυχος» : Ιστορία της δημιουργίας του κόσμου. Υπάρχουν τρία αιώνια όντα : Ζης (Ζευς), χρόνος και Χθονιή (Γη).
Προέβλεπε τις εκλείψεις ηλίου και σελήνης.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ
ΦΙΛΙΠΠΟΣ Ο ΟΠΟΥΝΤΙΟΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Η ζωή του. Από την Οπούς της Λοκρίδος. Μαθητής του Πλάτωνα, σύγχρονος του Εύδοξου. Τον αναφέρουν οι : Βιτρούβιος, Στοβαίος, Εύδημος, Διογένης ο Λαέρτιος, Σούδα, Στέφανος ο Βυζάντιος.
Το έργο του. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ :
«Αριθμητικά»
«Περί πολυγώνων αριθμών»
«Κυκλικά»
«Μεσότητες»
ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ :
«Επινομίς» : Σύγγραμμα σημαντικό για τη μελέτη των Πλατωνικών απόψεων επάνω στην αστρονομία και τη φυσική. Το δημοσίευσε μετά το θάνατο του δασκάλου του.
«Περί της αποστάσεως ηλίου και σελήνης»
«Περί εκλείψεων σελήνης»
«Περί μεγέθους ηλίου και σελήνης»
«Περί πλανητών»
«Επεξήγησις της Πυθαγορείου αστρονομίας»
ΦΥΣΙΚΗ :
«Περί χρόνου»
«Οπτικών βιβλία 2»
«Ενοπτρικών βιβλία 2»
«Ουράνιον τόξον ως φαινόμενον διαθλάσεως»
ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑ :
«Περί ανέμων»
«Περί αστραπών»
Από τα συγγράμματά του σώζονται μόνο ελάχιστα αποσπάσματα στο έργο άλλων συγγραφέων.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ
ΦΙΛΟΛΑΟΣ (5ος αιώνας π.Χ.)
Η ζωή του. Πυθαγόρειος φιλόσοφος και μαθηματικός. Η πατρίδα του αμφισβητείται. Κατ' άλλους καταγόταν από τον Τάραντα και κατ' άλλους από τον Κρότωνα ή την Ηράκλεια. Όλοι όμως συμφωνούν ότι κατά τον διωγμό των πυθαγορείων βρισκόταν και αυτός στον Κρότωνα, όταν πυρπολήθηκε το σπίτι, όπου συνεδρίαζαν οι οπαδοί του Πυθαγόρα. Αναφέρεται ότι ήταν ένας από τους τρεις που σώθηκαν (οι άλλοι δύο ήταν ο Άρχιπος και ο Λύσης) και ότι φεύγοντας από εκεί πήγε στη Θήβα όπου εγκαταστάθηκε και ίδρυσε σχολή. Φαίνεται ότι δίδαξε με επιτυχία (μαθητές του ήταν ο Κέβης και ο Σιμμίας, που παραβρέθηκαν στις τελευταίες ώρες της ζωής του Σωκράτη) και πως πέρα από τα μαθηματικά ασχολήθηκε και με την ιατρική.
Το έργο του. Έγραψε δύο βιβλία («Βάκχαι» και «Περί δύσεως») σε διάλεκτο δωρική, τα οποία δυστυχώς δεν σώθηκαν, εκτός από ορισμένα αποσπάσματα. Αναμφισβήτητα τα έργα του αυτά θα ήταν σπουδαία, γιατί διαφορετικά δε θα τα αγόραζε ο Πλάτωνας στην υπέρογκη τιμή των 100 μνων. Είναι γνωστό επίσης ότι ο Πλάτωνα έγραψε με βάση τα έργα αυτά το διάλογο «Τίμαιος». Τέλος όπως συνηθιζόταν στους Πυθαγορείους ο Φιλόλαος δίδασκε χρησιμοποιώντας μύθους. Σύμφωνα με τη διδασκαλία του Φιλόλαου, ο κόσμος είναι ενιαίος ("ο κόσμος εις εστί) και άρχισε να δημιουργείται από τη μέση, δηλαδή από ένα κεντρικό πυρήνα, ο οποίος απέχει ίσα από πάνω και από κάτω. Το θεμελιώδες "εν" από το οποίο δημιουργήθηκε το σύμπαν, το ονόμασε εστία. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η γνώμη του η σχετική με την συγκρότηση του κόσμου, ο οποίος κατά τον Φιλόλαο είναι κράμα πεπερασμένου και άπειρου. Φυσικά αποδέχεται την θεωρία των αριθμών, που κατά τους πυθαγόρειους αποτελούν τα μόνα αναλλοίωτα στοιχεία της ύλης. Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή τα πάντα στον κόσμο είναι τακτοποιημένα με βάση αριθμητικές σχέσεις. Περίφημη έγινε η πεποίθησή του ότι το σύμπαν είναι σφαιρικό, γύρω από το οποίο περιστρέφονται οι δέκα σφαίρες: ο Ήλιος, η Σελήνη, η Γη, οι πέντε πλανήτες, οι σφαίρες των απλανών και η "αντίχθων", η οποία είναι αόρατη σ' εμάς, γιατί ζούμε στο αντίθετο προς αυτή ημισφαίριο της Γης, και ότι η Γη κινείται εκτελώντας μάλιστα κυκλική κίνηση.
ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
ΦΙΛΩΝ Ο ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ ( 260-180 π.Χ.)
Η ζωή του. Ο Φίλων ο Βυζάντιος υπήρξε μια πολύ αξιόλογη προσωπικότητα της σχολής των Μηχανικών της Αλεξάνδρειας, συνδετικός κρίκος ανάμεσα στον Κτησίβιο, του οποίου υπήρξε μαθητής, και τον Ήρωνα τον Αλεξανδρινό. Το έργο του υπήρξε πολύ μεγάλο, ίσως μεγαλύτερο από αυτό του Κτησίβιου, και διασώθηκε χάρη στους μαθητές και διαδόχους του, έτσι ώστε σήμερα να έχουμε μια συνολική εικόνα γι' αυτό, αποκαλούμενο Μηχανική Σύνταξη. Χάρη στο έργο του γνωρίζουμε το σύνολο των επιστημονικών αναζητήσεων της εποχής του και πριν απ' αυτόν, πράγμα που αποτελεί μοναδική πνευματική παρακαταθήκη. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι αρκετά έργα που αποτελούν τη Μηχανική Σύνταξη διασώθηκαν μεταφρασμένα στα αραβικά, απ΄ όπου μεταφράστηκαν στη συνέχεια στις λατινογενείς δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες.
Ασχολήθηκε με όλα σχεδόν τα είδη της μηχανικής και οι πραγματείες του καλύπτουν τομείς και ειδικότητες αξιόλογες : τους μοχλούς, την πνευματική (δηλ. Την ελαστικότητα του αέρα και πιθανές χρήσεις του ), τα αυτόματα, θαυμαστά εργαλεία, κλεψύδρες, την κατασκευή λιμανιών, την πολιορκητική και αντίστοιχες πολεμικές μηχανές, αυτοκινούμενους τροχούς, κωδικοποιημένες επικοινωνίες, ίσως και άλλα που δεν είναι γνωστά. Ανάμεσα στις σημαντικές ανακαλύψεις του ξεχωρίζουν αυτές της αλυσιδωτής αντλίας (κοινώς μαγκάνι ), της αεραντλίας (κοινώς φυσερό ),της συριστικής μηχανής για φάρους και το πιστόνι αντλίας. Κατασκεύασε πολλά υδροαυτόματα μηχανήματα, τα περισσότερα των οποίων είχαν ψυχαγωγικό σκοπό, παιχνίδια, τον ποδοκίνητο τροχό με μαγκάνι και άλλα. Στο έργο του 'Πνευματικά' γράφει 78 κατασκευές που λειτουργούν με θερμό αέρα ή με ατμό. Ένας άλλος τομέας στον οποίο συνέβαλε σημαντικά ήταν η βελοποιϊκή, όπου εφαρμόστηκαν τα αποτελέσματα της μηχανικής τεχνολογίας με μεγάλη ακρίβεια και θαυμαστή δεξιοτεχνία.
Συνεπαρμένος από την τελειότητα των περιγραφών του Φίλωνα, και ιδιαίτερα των υδραυλικών-αντλητικών μηχανισμών του, ο Γάλλος φιλόλογος και ερευνητής Carra de Vaux μετέφρασε το μεγάλο έργο του στα Γαλλικά, το οποίο διακόσμησε με καταπληκτικές αναπαραστάσεις, τόσο σπουδαίες που περιλαμβάνονται σ'όλα τα σχετικά βιβλία για την αρχαία Ελληνική τεχνολογία.
Το έργο του. Το έργο του έγινε γνωστό από τους μαθητές του. ασχολήθηκε σχεδόν με όλα τα είδη της μηχανικής και τα συγγράμματα του καλύπτουν πολλούς τομείς: Μοχλοί, πνευματικά (ελαστικότητα του αέρα και πιθανές χρήσεις του), αυτόματα, διάφορα εργαλεία, κλεψύδρες, κατασκευή λιμανιών, πολιορκητική (με πολεμικές μηχανές, αυτοκινούμενους τροχούς, κωδικοποιημένες επικοινωνίες), βελοποιητική (εφαρμογή των αποτελεσμάτων της μηχανικής). Ανέπτυξε τη φυσική του Στράτωνος (πνευματικά, θεωρία του κενού).
Τα συγγράμματά του είναι τα εξής:
«Μηχανική σύνταξης»: Εγγυκλοπαίδεια εφαρμοσμένης μηχανικής, αποτελούμενη από 5 βιβλία. Σώζεται το 4ο βιβλίο στα Ελληνικά, «Πολεμικά μηχανήματα» (περιλαμβάνει περιγραφή βλητικού μηχανήματος, που λειτουργεί με πεπιεσμένο αέρα, εφεύρεση του Κτησίβιου) και περίληψη του 5ου βιβλίου.
«Μοχλικά»: Ασχολείται με τους μοχλούς και την τεχνική μηχανική.
«Περί κατασκευής λιμένων»
«Πνευματικά»: Περιγράφει 78 συσκευές που λειτουργούσαν με αέρα ή ατμό. Σώζεται ένα μέρος.
«Περί των επτά θαυμάτων του κόσμου»: Αποδίδεται στο Φίλωνα.
Οι εφευρέσεις του είναι:
Η αεραντλία (φυσερό), η αλυσιδωτή αντλία (με κάδους), το βλητικό μηχάνημα (λειτουργούσε με πεπιεσμένο αέρα), το έμβολο (πιστόνι) αντλίας. Ακόμη διάφορα υδροαυτόματα μηχανήματα για ψυχαγωγικό σκοπό, παιχνίδια, ποδοκίνητος τροχός με μαγγάνι, και συριστική συσκευή για φάρους. Χαρακτηριστικές αυτόματες συσκευές είναι το άλογο που πίνει νερό, η κόρη που προσφέρει νερό και ο μηχανισμός παροχής νερού.
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ
ΦΙΛΩΝΙΔΗΣ Ο ΛΑΟΔΙΚΕΥΣ (2ος αιώνας π.Χ.)
Η ζωή του. Από τη Λαοδικεία της Συρίας. Επικούρειος φιλόσοφος. Έζησε στην Έφεσο. Μαθητής του Εύδημου, του Απολλώνιου του Περγαίου (ο οποίος τον αποκαλεί «μέγα γεωμέτρην») και του Διονυσόδωρου του νεότερου. Τον αναφέρουν οι : Πολύβιος και Στοβαίος.
Το έργο του. Τα συγγράμματά του είναι :
«Περί φύσεως»
«Περί επιστηματικών διανοήσεων» : Διανοήσεις (φανταστικές επιβολές της διάνοιας) : Μαθηματικά (σημείον γραμμή), Φυσική (άτομο, κενό).
«Περί των παρ' Αρτέμωνι υπομνημάτων» : 33 βιβλία.
«Περί σχολών των παρά Διονυσοδώρω»
«Σύνταγμα προς τον Παταρέα» : Σχόλια στα έργα φυσικής του Επίκουρου.
Από τα συγγράμματά του σώζονται αποσπάσματα.
ΑΡΧΙΤΕΚΤΩΝ
ΧΑΡΗΣ Ο ΛΙΝΔΙΟΣ (α΄ μισό 3ου αιώνα π.Χ.)
Η ζωή του. Από τη Λίνδο της Ρόδου. Μαθητής του διάσημου γλύπτη Λύσιππου. Τον αναφέρουν οι : Πολύβιος, Πλίνιος, Φιλέων ο Βυζάντιος, Στοβαίος, Στράβων.
Ο Χάρης ο Λίνδιος ο οποίος μεγαλούργησε στα 280 π.Χ., ήταν Έλληνας γλύπτης γεννημένος στη Ρόδο και μαθητής και επιστήθιος φίλος του Λύσιππου . Κατασκεύασε τον Κολοσσό της Ρόδου το 282 π.Χ., ένα τεράστιο μπρούτζινο άγαλμα του Θεού Ήλιου που ήταν και ο προστάτης θεός του νησιού . Το άγαλμα κατασκευάστηκε για να τιμήσει τη νίκη των Ροδίων κατά των Μακεδόνων εισβολέων του 305 π.Χ. από τον Δημήτριο Α’, γιο του Αντίγονου (στρατηγού του Μέγα Αλέξανδρου). Στον Χάρητα αποδίδεται επίσης μια κολοσσιαία κεφαλή-άγαλμα που μεταφέρθηκε στη Ρώμη και τοποθετήθηκε από τον Λεντούλο Σπίνθηρα στο Λόφο του Καπιτωλίου το 57 π.Χ.
Το έργο του. «Κολοσσός της Ρόδου» : Το ορειχάλκινο άγαλμα αποτελεί ένα σύνθετο έργο μηχανικής, αρχιτεκτονικής και γλυπτικής και θεωρούνταν ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου. Ήταν αφιερωμένο στο Θεό Απόλλωνα. Ζύγιζε περίπου 225 τόνους. Είχε ύψος 33 μέτρα και η κατασκευή του διάρκεσε 12 χρόνια, από το 292 ως το 280 π.Χ. Η στήριξη γινόταν με ένα πλέγμα δοκών, σχεδόν κατακόρυφων, που άρχιζαν από τα πόδια και κατέληγαν στο κεφάλι, και οριζοντίων, που στήριζαν τις κατακόρυφες και ενώνονταν με το εξωτερικό περίβλημα, που είχε πάχος ~3,5 εκατοστά. Ο Χάρης χρησιμοποίησε τεράστιους όγκους χώματος, που περιέβαλαν το άγαλμα, το οποίο χτιζόταν σιγά σιγά από τα πόδια προς την κορυφή. Ο λόφος διαλύθηκε στο τέλος και αποκαλύφθηκε το άγαλμα. Το κόστος του έργου ήταν 300 τάλαντα. Σώζεται ένα μέρος της περιγραφής του Φίλωνος του Βυζάντιου, του Πλίνιου και του Στράβωνος. Ο Πολύβιος αναφέρει ότι ο Πτολεμαίος υποσχέθηκε στους Ρόδιους 3000 τάλαντα για την αναστήλωσή του αλλά αυτή δεν πραγματοποιήθηκε. Ο Στράβων παρατηρεί ότι «υπήρχε αντίθετος χρησμός». Το άγαλμα έσπασε στα γόνατα και γκρεμίστηκε από σεισμό το 220 π.Χ. Το 654 μ.Χ. όπως αναφέρει ο Βυζαντινός χρονογράφος Κεδρηνός στην «Σύνοψιν ιστοριών» (11ος αιώνας μ.Χ.) πουλήθηκε σ' έναν Εβραίο έμπορο ο οποίος χρησιμοποίησε 900 καμήλες για την μεταφορά του.
ΦΥΣΙΚΟΣ
ΧΡΥΣΙΠΠΟΣ (281-208 π.Χ.)
Γεννήθηκε το 281 π.Χ. στους Σόλους της Κύπρου και πέθανε το 207 π.Χ. στην Αθήνα. Ο Χρύσιππος γεννήθηκε βέβαια στους Σόλους της Κύπρου αλλά καταγόταν από την Ταρσό της Κιλικίας, στην Μικρά Ασία.Η ζωή του. Στωικός φιλόσοφος ο οποίος μερικοί λένε ότι γεννήθηκε (;) στην Ταρσό της Κιλικίας. Στη δημόσια ζωή πρωτοπαρουσιάστηκε ως αθλητής "δολιχοδρόμος". Αργότερα ήρθε στην Αθήνα και συνδέθηκε με τους Στωικούς Ζήνωνα και Κλεάνθη. Τον τελευταίο μετά το θάνατό του τον διαδέχθηκε στη διεύθυνση της Στοάς. Τόσο ξεπέρασε τους μέχρι τότε κορυφαίους Στωικούς, ώστε δίκαια είπαν γι'αυτόν ότι αν δεν υπήρχε ο Χρύσιππος, δεν θα υπήρχε Στοά: "Ει μη Χρύσιππος ην, ουκ αν ην Στοά". Ομολογούν όλοι ότι υπήρξε έξοχος ρήτορας και ιδιαίτερα ικανός στην εύρεση διαλεκτικών επιχειρημάτων, με τα οποία αντιμετώπιζε τους αντιπάλους του. Παράλληλα υπήρξε και πολυγραφότατος συγγραφέας.
Ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος που πέθανε από τα γέλια ήταν ο Χρύσιππος ο Σολεύς, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της στωικής φιλοσοφίας. Γεννήθηκε το 281 π.Χ. στους Σόλους της Κύπρου και πέθανε το 207 π.Χ. στην Αθήνα. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Χρύσιππος πέθανε από τα γέλια όταν είδε ένα γαϊδουράκι να προσπαθεί να φάει σύκα. Το γαϊδουράκι είχε πιει κρασί και ζαλιζόταν, με αποτέλεσμα να πέφτει και να χτυπιέται. Ο Χρύσιππος βρήκε το θέαμα τόσο αστείο που άρχισε να γελάει ασταμάτητα. Τα γέλια του μετατράπηκαν σε σπασμούς και τελικά πέθανε από ασφυξία.
Έγραψε πάνω από 700 συγγράμματα, από τα οποία δυστυχώς κανένα δε σώζεται, εκτός από ορισμένα αποσπάσματα. Τα έργα του πάντως δε χαρακτηρίζονται για την κομψότητα του ύφους άλλων φιλοσόφων, γιατί ο Χρύσιππος έγραφε γρήγορα και δεν προλάβαινε να κάνει διορθώσεις. Ως άνθρωπος διακρινόταν για τις αυστηρές αρχές και την υποδειγματική αξιοπρέπεια.
Για τα προσόντα του αυτά καθώς και για τη σοφία του, οι Αθηναίοι τον τίμησαν με ξεχωριστό τρόπο. Όσο ζούσε του χορήγησαν πολιτικά δικαιώματα Αθηναίου πολίτη και μετά το θάνατό του, που κατά την παράδοση ήταν συνέπεια υπερβολικά έντονου γέλιου, του έστησαν ανδριάντα στον Κεραμικό. Ως φιλόσοφος ήταν συνεπής στην αρχή των Στωικών: "ομολογουμένως τη φύσει ζην". Υποστήριζε ότι οι τέσσερις αρετές: φρόνηση, ανδρεία, σωφροσύνη και δικαιοσύνη είναι προϊόντα της σοφίας.
Το έργο του. Γενικά ο Χρύσιππος ανήκει στους σοφότατους άνδρες της αρχαιότητας. Είχε διάνοια διατακτική και γι'αυτό κατόρθωσε να διαμορφώσει, να συστηματοποιήσει και να συμπληρώνει τη στωική φιλοσοφία. Στη διδασκαλία ξεκινούσε από τη λογική, προχωρούσε στη φυσική και κατέληγε στην Ηθική. Στη λογική ο Χρύσιππος ασχολείται με τις έννοιες και τις προτάσεις. Τις δέκα κατηγορίες του Αριστοτέλη τις περιορίζει σε τέσσερις: ουσία, ποιόν, ιδιότητα, σχέση.
Στη φυσική επέμενε στην ενότητας της πρώτης αρχής (αντίληψη μονοστική). Πίστευε ότι τον κόσμο και όλα τα όντα τα έπλασε ο Θεός, ο οποίος είναι αγαθότατος, φιλανθρωπικότατος και τελειότατος, αφού ο ίδιος κατασκευάστηκε από τελειότατη ύλη. Ο Θεός υπάρχει παντού και για το σύμπαν είναι ό,τι ακριβώς η ψυχή για το σώμα του ανθρώπου. Στην αρχή ο Θεός πήρε ένα μέρος του εαυτού του και απ'αυτό με διαδοχικές φάσεις εξέλιξης δημιούργησε τον κόσμο. Το μέρος αυτό της ουσίας του, που είναι το πνεύμα, έγινε αέρας, νερό, γη, φωτιά, μέχρις ότου ολοκληρώθηκε ο κόσμος. Σ'όλα τα σημεία του κόσμου αυτού κυριαρχεί η ψυχή του Θεού, που είναι ο ίδιος ο Θεός.
ΠΗΓΗ
βασισμένο στο https://www.science.eisodos.com/
© 2026 Επιστημονικά άρθρα, επιλεγμένα από τον κ. Ιωάννη Παπαευσταθίου - science
